Իրաքում, շիաների համար սուրբ համարվող Նաջաֆ քաղաքի մերձակայքում է գտնվում աշխարհի ամենամեծ գերեզմանատունը։ Ասվում է, որ «Վադի աս-Սալամ» կոչվող այս գերեզմանատանը թաղված է 5-6 միլիոն մարդ։
Modern.az-ը հայտնում է, որ գերեզմանատան տարածքը կազմում է ավելի քան 9 քառակուսի կիլոմետր, և այստեղ թաղման արարողություններ են անցկացվում ավելի քան 1400 տարի։
Արաբերենից թարգմանաբար նշանակում է «Խաղաղության հովիտ», Վադի աս-Սալամը ներառվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցուցակի թեկնածու օբյեկտների նախնական ցուցակում։
Սա ոչ միայն աշխարհի ամենամեծ գերեզմանատունն է։ Իրաքից բացի, շիիզմի լայն տարածում ունեցող այլ երկրներից մարդիկ նույնպես ցանկանում են թաղվել այստեղ մահից հետո։ Շիիզմը իսլամի երկրորդ ամենամեծ ճյուղն է և ընդգրկում է աշխարհի մուսուլմանների մոտ 10-15 տոկոսը։
Երկնքից քաղաքի, երկրից լաբիրինթոսի է նման
Երբ Վադի աս-Սալամին նայում ես թռչնի թռիչքի բարձրությունից, այն հիշեցնում է հսկայական քաղաք։ Երկրի մակարդակում գերեզմանատունը մեծ լաբիրինթոսի տպավորություն է թողնում՝ բաղկացած դամբարաններից, նեղ ու ոլորուն անցումներից, տապանաքարերից և տարբեր կառույցներից։
Գերեզմանատան գտնվելը Նաջաֆ քաղաքի մերձակայքում ավելի է մեծացնում դրա կրոնական նշանակությունը։ Այստեղ է թաղված Մուհամմադ մարգարեի զարմիկը և փեսան, ինչպես նաև շիաների առաջին իմամը համարվող Ալի իբն Աբու Թալիբը։
Հենց դրա համար էլ շիաների շրջանում Վադի աս-Սալամում թաղվելը հատուկ նշանակություն ունի։
Մարգարեների և պատմական անձանց գերեզմանները
Ասվում է, որ գերեզմանատանը կան մի շարք իսլամական մարգարեների, այդ թվում՝ Հուդի և Սալեհի գերեզմանները։
Այստեղ թաղված են ոչ միայն կրոնական, այլև պատմական և հասարակական-քաղաքական գործիչներ։ Նրանց թվում է իսլամական աստվածաբան և իրաքցի քաղաքական գործիչ Մուհամմադ Բաքիր աս-Սադրը։
Գերեզմանատան տարածքում ստեղծվել է նաև առանձին հատված 1980-ականներին տեղի ունեցած Իրան-Իրաքյան պատերազմում զոհվածների համար։
Եղել են ժամանակներ, երբ օրական 250 մարդ է թաղվել
Հաշվարկների համաձայն, վերջին 1400 տարվա ընթացքում Վադի աս-Սալամում թաղվել է 5-6 միլիոն մարդ։
Այստեղ հին ժամանակների մարգարեների կողքին հողին են հանձնվել նաև ժամանակակից պատերազմներում զոհված մարդիկ։ Գերեզմանատանը կան նաև 2003-2011 թվականներին Իրաքում տեղի ունեցած պատերազմի և ԻԼԻՊ-ի հետ բախումների ժամանակ սպանվածների գերեզմանները։
Իրաքում պատերազմի ամենաթեժ շրջանում Վադի աս-Սալամում օրական մինչև 250 մարդ է թաղվել։
2014 թվականին, երբ «Իսլամական պետությունը» (ԻԼԻՊ) վերահսկողություն հաստատեց Իրաքի մի մասի վրա, գերեզմանատանը ամենօրյա թաղումների թիվը հասավ մոտ 200 մարդու։
Գերեզմանատան հետ կապված առեղծվածային հավատալիքներ
Վադի աս-Սալամի շուրջ տարածված են նաև տարբեր լեգենդներ և հավատալիքներ։ Տեղի բնակիչների շրջանում տարածված է այն հավատալիքը, որ գերեզմանատանը ապրում են ջիներ և այլ չար ոգիներ։
Պատմական տեսանկյունից այս հավատալիքները կապված են իսլամի 7-րդ դարում տարածվելուց առաջ տարածաշրջանում գոյություն ունեցող դիցաբանության հետքերի հետ։
Ավելի քան 1400 տարի մարդկանց թաղման վայր հանդիսացող Վադի աս-Սալամը գործում է մինչ օրս և պահպանում է իր մասշտաբները՝ որպես աշխարհի ամենամեծ գերեզմանատուն։
Ա. Գորխմազ
