Irak'ta Şiiler için kutsal sayılan Necef şehrinin kenarında dünyanın en büyük mezarlığı yer alıyor. “Vadi es-Salam” adı verilen bu mezarlıkta 5-6 milyon insanın defnedildiği belirtiliyor.
Modern.az haber veriyor ki, mezarlığın alanı 9 kilometrekareden fazla ve burada 1400 yıldan fazla bir süredir defin törenleri yapılıyor.
Arapçadan tercüme edildiğinde “Barış Vadisi” anlamına gelen Vadi es-Salam, UNESCO'nun Dünya Mirası Geçici Listesi'ne aday objelerin ilk listesine dahil edildi.
Bu sadece dünyanın en büyük mezarlığı değil. Irak'ın yanı sıra, Şiiliğin yaygın olduğu diğer ülkelerden insanlar da öldükten sonra burada defnedilmek istiyorlar. Şiilik İslam'ın ikinci en büyük koludur ve dünya Müslümanlarının yaklaşık %10-15'ini kapsar.
Gökyüzünden şehre, yerden labirente benziyor
Vadi es-Salam'a kuş uçuşu yüksekliğinden bakıldığında devasa bir şehri andırıyor. Yer seviyesinde ise mezarlık, türbeler, dar ve dolambaçlı geçitler, mezar taşları ve çeşitli yapılardan oluşan büyük bir labirent etkisi yaratıyor.
Mezarlığın Necef şehrinin kenarında yer alması, dini önemini daha da artırıyor. Burada Hz. Muhammed'in amcasının oğlu ve damadı, aynı zamanda Şiilerin ilk imamı kabul edilen Ali ibn Ebu Talib defnedilmiştir.
İşte bu yüzden Şiiler arasında Vadi es-Salam'da defnedilmek özel bir önem taşır.
Peygamberlerin ve tarihi şahsiyetlerin mezarları
Mezarlıkta bir dizi İslam peygamberinin, özellikle Hud ve Salih'in mezarlarının olduğu belirtiliyor.
Burada sadece dini değil, tarihi ve sosyo-politik şahsiyetlerin de mezarları yer alıyor. Onların arasında İslam ilahiyatçısı ve Iraklı siyasi aktivist Muhammed Bakır es-Sadr da var.
Mezarlığın alanında 1980'li yıllarda meydana gelen İran-Irak Savaşı'nda hayatını kaybedenler için ayrı bir bölüm de oluşturuldu.
Günde 250 kişinin defnedildiği zamanlar oldu
Hesaplamalara göre, son 1400 yıl içinde Vadi es-Salam'da 5-6 milyon insan defnedildi.
Burada antik dönemin peygamberlerinin yanı sıra, modern savaşlarda hayatını kaybeden insanlar da toprağa verildi. Mezarlıkta 2003-2011 yılları arasında Irak'taki savaş ve IŞİD ile çatışmalar sırasında öldürülenlerin de mezarları var.
Irak'taki savaşın en yoğun döneminde Vadi es-Salam'da günde 250'ye kadar insanın defnedildiği belirtiliyor.
2014 yılında “İslam Devleti” (IŞİD) Irak'ın bir kısmını ele geçirdikten sonra ise mezarlıkta günlük definlerin sayısı yaklaşık 200 kişiye ulaştı.
Mezarlıkla ilgili gizemli inançlar
Vadi es-Salam çevresinde çeşitli efsaneler ve inançlar da mevcuttur. Yerel halk arasında mezarlıkta cinlerin ve diğer kötü ruhların yaşadığına dair inançlar yaygındır.
Tarihsel açıdan bu inançlar, İslam'ın 7. yüzyılda yayılmasından önce bölgede mevcut olan mitolojinin izleriyle ilişkilendirilir.
1400 yıldan fazla bir süredir insanların defnedildiği Vadi es-Salam bugün de faaliyet gösteriyor ve dünyanın en büyük mezarlığı olarak kendi ölçeğini koruyor.
A.Korkmaz
