Modern.az saytı millət vəkili, Azərbaycan Prezidenti Yanında QHT-lərə Dövlət Dəstəyi Şurasının sədri Azay Quliyevin müsahibəsini təqdim edir.
- Azay müəllim, son günlər Qərb ölkələri tərəfindən Azərbaycan hakmimiyyətinə qarşı sərt ittihamlar səsləndirildi. Hətta, bir çoxları ərəb ölkələrində baş verən hadisələrin yaxın günlərdə Azərbaycanda da davam edəcəyini bildirirlər. Sizcə, bu fikirlər nə dərəcə də doğrudur?
- Əvvəla, bunlar hamısı kökündən yalandır, heç bir əsası yoxdur. Ona görə ki, Azərbaycanı o məsələdə eyniləşdirməklə birincisi, öz arzularını reallıq kimi təqdim etməyə çalışırlar və bildirmək istəyirlər ki, Azərbaycanda gedən proseslər, yaxud, hansısa bir beynəlxalq təşkilatın qərarı məhz eyni ssenarinin tərkib hissəsidir. İkincisi, burada həmin siyasi qrupların ictimaiyyəti çaşdırmaq məqsədi güdülür. Çünki onlar belə mesajlar verməklə düşünürlər ki, guya hansısa ictimai fəallığı artıracaqlar və artıq necə deyərlər, “bu qatar yola düşüb və ona tez minmək lazımdır” ismarıcını verəcəklər.
Hesab edirəm ki, bütün bunlar dəfələrlə sübut olunub ki, boş və mənasız gözləntilərdir. O ki qaldı müqayisəyə, ümumiyyətlə, bununla bağlı heç bir hüquqi, coğrafi, siyası, mənəvi əsaslar yoxdur. İlk öncə həmin ölkələrlə Azərbaycanın siyasi sistemi tamamilə fərqlidir. İkincisi, Azərbaycanın çox ciddi demokratik ənənəsi var. Azərbaycanda son illər çox ciddi demokratik hüquqi-siyasi islahatlar həyata keçirilib. Üçüncüsü, həyat şəraiti və insanların dünyagörüşü, təfəkkürü tamamilə fərqlidir. Dördüncüsü, Azərbaycanda bu gün olan vəziyyət o səviyyədə deyil ki, Ərəb ölkələrində olduğu kimi, insanlar ayağa qalxsın və öz sosial-siyasi haqlarını qorumaq üçün qiyam etsinlər.
Bunlar tamamilə fərqli məqamlardır. Ən nəhayət, belə hesab edirəm ki,bunlar Azərbaycanda məhz həmin o ssenarini görmək istəyən siyasi qüvvələrin boş xəyallarıdır. Beləliklə, hər bir halda, Azərbaycanla bağlı bü cür bədxah qüvvələr fəaliyyət göstərəcəklər. Onların niyyətləri heç bir halda xoş deyil.Onlar əlbəttə ki,Azərbaycanın həyata keçirdiyi müstəqil siyasətlə razılaşmırlar, onlar özlərinin ssenarilərinə və gündəliklərinə uyğun fəaliyyət göstərirlər.Onlar hesab edirlər ki, Azərbaycan milli maraqlarını heç vaxt birinci məsələ kimi ortaya qoymamalıdır.
Öncə digər qüvvələrin maraqları təmin olunmalı, ondan sonra milli maraqlar gəlməlidir. Onlar heç cür o məsələ ilə razılaşa bilmirlər ki, Azərbaycan bu gün qüdrətli, güclü, regionun ən qabaqcıl, inkişaf etmiş ölkəsidir . Bu gün onlar görünür, Azərbaycanın dünya səviyyəsində bir yarışmaya evsahibliyi etməsini həzm edə bilmirlər. Görünür, onlar “Eurovision” mahnı müsabiqəsi ərəfəsində bütün çirkin və çirkab maşınlarını işə salaraq, Azərbaycanın imicinə xələl gətirmək istəyirlər. Ancaq reallıq ondan ibarətdir ki, onlar istədiklərinə nail ola bilmədilər, onlar da gördülər ki, Azərbaycanda ən yüksək səviyyədə “Eurovision” mahnı müsabiqəsi keçirildi .
Özünüz də bilirsiniz ki, terror aksiyasının baş verə biləcəyi ehtimal olunurdu. Ancaq xoşbəxtlikdən bunlar olmadan tədbir yüksək səviyyədə baş tutdu. Təbii ki, bunu istəməyən, gözügötürməyən qüvvələr yerlərində də boş dayanmayacaqlar. Bir çoxları erməni lobbisinin və ya Ermənistanın adının çəkilməsindən o qədər də xoşlanmır, bunu sözçülük hesab edirlər. Amma bu faktdır ki, bu gün Ermənistanı dəstəkləyən və erməni lobbisinin, erməni diasporunun təsiri altında olan bütün beynəlxalq təşkilatlar, qurumlar, xarici QHT-lər hərəkətə keçiblər və onlara bir tapşırıq verilib ki, Azərbaycanı nə yolla olursa-olsun, qara piara cəlb etsinlər, ölkəmiz barədə qarayaxmalara başlasınlar.
Bütün bunlar hamısı onu göstərir ki, Azərbaycan artıq güclü dövlətdir, Azərbaycan artıq diqqətdən kənarda qalan dövlət deyil, odur ki, Azərbaycanın öz milli maraqlarını davamlı və fasiləsiz şəkildə müdafiə etməsi təbii ki, kimlərisə qıcıqlandırır. Deyirlər ki, Azərbaycan vaxtı ilə müstəmləkə idi, müsəlman ölkəsidir və sair, indi bu ölkə necə gəlib birdən-birə bu cür Avropanı fəth etdi, Avropada meydan oxuyur. Yəni, buna görə də biz məsələlərə vətəndaş təffəkkürü ilə yanaşmalıyıq.
Bilməliyik ki, bu regionda hansı oyunlar gedir və bu oyunların Azərbaycanda, ondan kənarda hansı işartıları var. Odur ki, Avroparlamentin məlum qətnaməsi və bu qəbildən olan qətnamələr səmimi deyirəm, Azərbaycanı sevməkdən irəli gəlmir. O, insanların hüquqlarını qorumaqdan da gəlmir. Mən tam səmimi şəkildə , öz təcrübəmə əsasən deyirəm, nə qədər ki, o insanların-məhbəsdə olan və ya guya haqları pozulmuş digər insanların adlarını çəkirlər , bir o qədər də həmin insanların vəziyyətini ağırlaşdırırlar, onların azadlığa buraxılması prosesini daha da çətinləşdirirlər...
-Nə baxımdan?
- Onlar bilirlər ki, bu ultimatum, bu cür yanaşma Azərbaycan dövlətində keçməz və keçməyəcək. Heç bir özünə hörmət edən müstəqil dövlət razı olmaz ki, onunla bu cür dillə, üslubla danışasan. Mən bir məqamı da vurğulamaq istəyirəm. Məsələn, mətbuat azadlığlı ilə bağlı Avroparlamentin qətnaməsində belə bir müddəa var ki, guya Azərbaycanda müstəqil medianın hüquqları pozulur, ona təzyiqlər olunur və eyni zamanda, bununla bağlı bir sıra məqamları qabardırlar...
-Sizcə, Azərbaycanda müstəqil medianın heç bir problemi yoxdur?
-Birmənalı şəkildə deyə bilərəm ki, yoxdur. Azərbaycanda bu gün istənilən müxalifət mətbuatının səhifəsini açsanız görərsiniz ki,orada yalan, böhtan, şantaj və təhqirdolu yazılar var. O yazılara görə bu gün kimlərsə təzyiqlərə məruz qalıbmı, xeyr! Yaxud, hər hansı bir jurnalistin hər hansı bir görüntüsü mətbuatda yayılırsa-hansı ki, mən bunu qəti şəkildə pisləyirəm- bunu niyə birbaşa Azərbaycan dövləti ilə bağlayırlar? Bəlkə də həmin o qüvvələr özləri -hansı ki, Avroparlamentdə məlum qətnaməni qəbul etməkdə maraqlı idilər-elə bu bəndi ora salmaq üçün bü cür fəaliyyətlə məşğul olublar, bu görüntüləri yayımlayıblar?
Onda məndə eyni şəkildə iddia edirəm ki, bəli, bu görüntüləri yayan elə həmin avroparlamentarilərə yaxın olan siyasi dairələrdir ki, Azərbaycanda guya jurnalisti şantaj ediblər. Mən bunu pisləyirəm. Yaxud, iki həftə bundan öncə, səhv etmirəmsə, may ayının 11-də Fransanın yeni seçilmiş prezidentinin xanımı barədə çox qeyri-etik, həqiqətə uyğun olmayan bir yazı getdi-adını da deyə bilərəm, Fransanın “RTR” radiosunun şərhçisi Pyeri Oliviç. Bu şəxs “tvitter”də bir qeyri-obyektiv şərh vermişdi.
Təsəvvür edin, Fransa prezidentinin ofisi bu radioya elə təzyiq etdi ki, həmin radionun rəhbərliyi həmin şəxsi işdən nəinki azad etdi, üstəlik həmin şəxsə təzyiq edərək, onu məcbur etdilər ki, o Fransa prezidentindən və onun xanımından üzr istəsin. İndi özünüz təsəvvür edin, Azərbaycanda hökumətin təzyiqi ilə hər hansı bir jurnalist işdən çıxarılır, o zaman nə baş verər? Dərhal, bütün beynəlxalq təşkilatlar- “Amnesti İnternational”, “Sərhədsiz Peportyorlar” birincisi, bu hadisəni pisləyəcəklər, ikincisi, həmin jurnalistin hüquqlarını müdafiə komitəsi yaradacaqlar və Azərbaycana qarşı bundan təzyiq vasitəsi kimi istifadə edəcəklər.
Bəs sual olunur, Azərbaycanın vətəndaşlarının hüququ, şəxsiyyəti, şərəfi önəmli deyil? Belə çıxır ki, onu hər kəs təhqir edə , barəsində şər-böhtan yaza bilər, amma Fransanın vətəndaşının şərəfi və ləyaqəti daha önəmlidir, onu təhqir edən şəxsə qarşı təzyiq mexanizmini istənilən vaxt tətbiq edə, yəni, həmin insanı cəzalandıra bilərlər... Məsələnin, mahiyyəti məhz bundan ibarətdir.
-Azay müəllim qeyd etdiyiniz kimi, regionda gedən oyunları önləmək, müəyyən dairələrə əlavə bəhanə verməmək üçün real siyasi qüvvələrlə bir araya gəlib bu problemləri konstruktivcəsinə həll etmək olarmı?
- Mən təbiət etibarı ilə elə bir adamam ki, həmişə dialoqa, birliyə, həmrəyliyə tərəfdar olmuşam. Ona görə ilk əvvəl bunu tam, birmənalı şəkildə dəstəkləyirəm ki, bu həmrəylik, dialoq daha da gücləndirilməlidir. Təbii ki, Azərbaycanda milli birlik, milli həmrəylik var, amma bu daha da gücləndirilməlidir, müxtəlif kəsimlər, siyasi qruplar arasında bu birlik daha da qabağa aparılmalıdır. Amma sizə sual vermək istəyirəm, bu gün bütün hər şeyi inkar edən, bütövlükdə beynəlxalq təşkilatlara müraciət və Azərbaycanda “Eurovision” mahnı müsabiqəsinin təxirə salınmasını tələb edən qüvvələrlə hansı həmrəylikdən, dialoqdan danışmaq nə qədər məntiqi səslənir?
Əgər doğrudan da, belə bir iddiada olan, Azərbaycan dövlətinə, dövlətçiliyinə və xalqına qarşı asi kəsilən insanlar özlərinin təfəkküründə dəyişiklik edib, bu dialoqa hazır olduqlarını nümayiş etdirsələr və bununla bağlı konkret addımlar atsalar, hesab edirəm ki, o zaman Azərbaycan dövləti - baxmayaraq ki, mən Azərbaycan dövlətinin bu məsələ ilə bağlı mövqeyini birbaşa ifadə etmək səlahiyyətinə malik deyiləm- bunu müsbət qarşılayar və buna dəstək verər. Bəhanə məsələsinə gəlincə, onu istənilən anda tapmaq mümkündür.
Məsələn, “Eurovision”la bağlı belə fikirlər səsləndi ki- hansılar ki, onlar ictimai rəyə zidd olan fikirlərdir - o, boykot edilsin və ya orada siyasi şüarlar səsləndirilsin və sair. Belə olan halda, sizcə, Azərbaycan ictimaiyyətindən əlini üzən bəzi siyasətçilərin məqsədi nədən ibarət idi və onlar hər hansı bir formada ölkədə dialoqun, dayanışmanın, barışığın olmasında maraqlıdırlarmı? Bilirsiniz, danışıq, siyası barış söhbəti olan zaman gərək hər hansı bir ön şərt, hansısa ultimatumlar olmasın. Bu ultimatum olan zaman dövlətin və dövlətçiliyin imicinə, onun bütövlükdə adət-ənənələrinə xələl gətirir. Mən belə düşünürəm...
-Həmin qüvvələr də müxtəlif arqumentlər səsləndirirlər..
- Əgər ümumi platformadan danışırıqsa, buna həqiqətən də ehtiyac var. Bu gün doğrudan da, sağlam, mədəni bir şəkildə iqtidar-müxalifət münasibətlərinin yaranmasına böyük ehtiyac duyulur. Məsələn, Türkiyədəki, başqa Avropa ölkələrindəki kimi, siyasətin siyasət yeri , şəxsi və işgüzar münasibətlərin isə şəxsi, işgüzar münasibətlər yeri var. Amma bildiyiniz kimi, bizdə bu, təəssüf ki, belə deyil.
Məsələn, bizdə bir müxalifət nümayəndəsini bir iqtidar nümayəndəsinin nə xeyir işində, nə də yasında görmək mümkündür və ya əksinə. Məncə, bunlar anomaliyadır, anormal bir yanaşmadır. Yəni, biz bəzən siyasi münasibətlərimizi şəxsi münasibətlərə çevirməməliyik. Heç kimin öz əqidəsindən dönməsini istəmək və onu buna məcbur etmək də olmaz. Amma o sivil münasibətlərin qorunması, inkarçılığın aradan qaldırılması, heç olmasa, müsbət addımların dəyərləndirilməsi, təqdir edilməsi, mənfilərin isə obyektiv, konstruktiv şəkildə deyilməsi lazımdır. Bu, istənilən halda ümümi işimizin yalnız və yalnız xeyrinə olar.
Təsəvvür edin, siz mahir jurnalistsiniz və mən gəlib sizi aşağılayıram, sizin, “a”, “b” hərflərini bilmədiyinizi deyirəm, sonra da deyirəm ki, gəl məni sev. Siz məni sevə bilərsinizmi? Heç olmasa deməliyəm ki, sizin gözəl qələminiz var, yaxşı yazırsınız, müəyyən məsələrdə doğrudan da, haqlısınız və sair, amma filan yazılarınızdan, şərhlərinizdən, yanaşma tərzinizdən də razı deyiləm. O zaman təbii ki, siz də məni dinləyəcəksiniz, ancaq bunu etmirəmsə, siz məni dinləməyə borclu deyilsiniz. Eyni zamanda bunlar azmış kimi, sizə açıq şəkildə deyirəm ki, bunlar hamısı dövlətə və millətə qarşı xəyanətdir. Ona görə bu cür dili, üslubu , leksikonu dəyişsək və heç olmasa, özümüz də bir çox ambisiyalarımızdan geri çəkilsək, bu dialoq baş tuta bilər.
Çünki bu gün dövlətin, dövlətçiliyin məsuliyyəti iqtidardadır, hakimiyyətdədir. Sabah bir hadisə baş verər, o zaman hamı yaxasını kənara çəkər və deyər ki, burada iqtidar məsuliyyət daşıyır. Yəni, heç kim burada müxalifəti məsul tutmur və tutmaz. Ona görə biz bilməliyik ki, bu məsələdə dövlət bütün vətəndaşlarının məsuliyyətini daşıyır və sənin hüquqlarını, sənin istəyini təmin etmək üçün mənim hüquqlarım pozula , mənim istəyimin əleyhinə gedilə bilməz. Məsələnin mahiyyəti bundan ibarətdir...
-Azay müəllim, Avropa Parlamentinin Azərbaycanla bağlı qəbul etdiyi qətnamədə çox ciddi iradlar əks olunub. Sizcə, bütün bunların kökündə dayanan məqam nədən ibarətdir?
- Gəlin, sərbəst toplaşmaq azadlığı məsələsindən danışaq. Bu məsələ Azərbaycan qanunvericiliyində ən yüksək səviyyədə öz əksini tapıb. Müraciət olunub, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti də dəfələrlə müvafiq yerlər ayırıb. Onlar həmin “20-ci sahə” deyilən yerdə iki dəfə öz aksiyalarını keçiriblər. Mən səmimi deyirəm, əgər sən bura getməyəcəkdinsə, o zaman axıra qədər getməyəydin. Əgər sən getmisənsə, bunu qəbul etmisənsə və sonra bundan imtina edirsənsə, bu, sadəcə, cığallıqdır.
Sənə kimsə hardasa nəsə deyibsə ki, “Eurovision” öncəsi bü cür tədbirlər keçir, polisi görəndə əynindəki köynəyi çır, şəkillər çəkdir, bunu Azərbaycan əleyhinə istifadə edək, bu, yumşaq şəkildə desək, vətəndaşlıq mövqeyindən kənardır, mən hələ vətənpərvərliyi demirəm. Ona görə iqtidar bu məsələdə tam şəkildə haqlıdır desin ki, Azərbaycanda sərbəst toplaşmaq azadlığı sahəsində heç bir problem yoxdur və onlar üçün şərait yaradılıb.
İkincisi, siyasi məhbuslarla bağlı məsələ elədir ki, olas bilsin ki, burada müxtəlif motivlər olsun, ola bilsin ki, hər kəsin müxtəlif yanaşması olsun. Biz dəfələrlə görümüşük ki, Azərbaycanla normal dillə danışan zaman, iqtidar-müxalifət münasibətləri normal olan vaxt həmin o iradlar da qəbul olunur, neçə-neçə insan azadlığa buraxılır. Bir neçə dəfə demişəm ki, əgər gənc blogerlər- Adnan Hacızadə və Emin Millinin məsələsi vaxtında bu qədər siyasiləşməsəydi, bu qədər istismar olunmasaydı, Azərbaycana qarşı təzyiq müəlzəməsinə çevrilməsəydi, onlar əminəm ki, daha tez azad olunacaqdılar.
Bu o demək deyil ki, onlar günahsız və günahlı idilər, sadəcə, hüquqi prosedurlar var. Eyni şəkildə, sabiq deputat Arif Hacılının “Eurovision”la bağlı dövlət başçısına bir müraciəti oldu və o müraciətində qeyd etdi ki, hər bir şeyi bir tərəfə qoyaq, biz Azərbaycanın maraqlarını ilk növbədə güdməliyik. Bu, iqtidara da aid olunurdu, müxalifətə də. Amma ona nə reaksiya verdilər? “Azadlıq” qəzetinə baxın, orada nələr deyilmədi, sən səhv etmisən, sən satqınsan, sən tarixi cinayənətə yol vermisən və sair. Bu, dialoqa bir balaca olsa belə , cücərti yaradırdı ki, hökumət də bunu nəzərə alsın və sonradan bu dialoqu başlasın. Amma yenə deyirəm, nə reaksiya verdilər?
Arif Hacılı kimi antiiqtidar adamı xəyanətdə suçladılar. Niyə digər jurnalistlər buna reaksiya vermədilər, demədilər ki, ay kişilər, burada dialoqdan danışırıq, münasibətləri yaxşılaşdırmağa çalışırıq, siz isə bunu “xalq düşməni” elan edirsiniz? Belə olan halda, o biriləri daialoqdan danışa bilərmi? O zaman dərhal deyəcəklər ki, sən satqınsan... Yəni, bunu dəyişmək lazımdır.
Siyasi partiyaların maliyyəşməsi məsələsinə gəlincə, bununla bağlı parlamentdə qanun qəbul olunub. İlk dəfədir ki, siyasi partiyalara maliyyə ayrılacaq və bundan hamıə ədalətli bir bölgü şəklində faydalanacaq. Eyni zamanda hesab edirəm ki, bu, Azərbaycanda siyasi partiyalarla bağlı çox ciddi instusional dəstək kimi qiymətləndirilməlidir...
-Həmin qüvvələr həmçinin onu iddia edirlər ki, bu maliyyələşmədən nüfuzlu müxalifət partiyaları deyil, əslində hökumətyönlü müxalifət partiyaları yararlanacaqlar...
-Hesab edirəm ki, bu hüquqi baxımdan da, siyasi baxımdan da yanlış bir fikirdir. Hüquqi baxımdan yanlışdır ki, onlar etiraf edirlər ki, heç vaxt parlamentdə təmsil olunmayacaqlar. Ancaq bu qanun bir günlük, bir illik, bir partiya üçün yazılmayıb. Bu qanun ümümiyyətlə, bir qanunvericilik sənədi kimi yazılıb, qəbul edilib və burada da-parlamentdə təmsil olunmayanlar mən hesab etmirəm ki, nə vaxtsa Milli Məclisə seçilməyəcəklər. Amma bunlar özləri bəri-başdan etiraf edirlər ki, bu gedişlə özlərini parlamentdən kənarda qoyacaqlar, orada təmsil olunmayacaqlar. Bu baxımdan, bu yanaşma ilk öncə siyasi baxımdan yanlışdır, ikincisi də, hüquqi baxımdan nöqsanlı bir mövqedir.
Modern.az
