13 Oktyabr 2016, 10:56 | Ana Səhifə - Yazılar - Xan qızının oğlu Mir Cabbar ağanın yurdu
Xan qızının oğlu Mir Cabbar ağanın yurdu

Vüqar Tofiqli

Doğma Qarabağımızın sayılan  simalarından olan Xurşud banu Natəvanın Seyid Hüseyndən olan övladı Mir Cabbar ağa haqqında bir sıra yazılarımda onun həyatının  bəzi məqamlarına toxunmuşam. Budəfəki yazımda isə Mir Cabbar ağanın Ağdam rayonunun İmamqulubəyli  kəndindəki yurdu haqqında söhbət açılacaq.


****

İmamqulubəyli kəndi hələ keçmiş sovet dönəmində Quzanlı kənd sovetliyinə aid edilmişdi. Kolxoz olaraq əvvəl “Papanin” adlandırılsa da, ötən əsrin ortalarında kolxozların böyüdülməsindən sonra “26 Bakı komissarı”  kolxozuna birləşdirlmişdi.

Yaşlı sakinlər indi də bəzi hallarda kəndi Çar Rusiyası dövründə olduğu kimi “Ağalıq”, bəzən isə kommunist rejimi dövründə olduğu kimi “Papanin” adlandırırlar.

***

Əlavə edim ki, Quzanlı kəndinin 300 illik bəlli tarixi var. Və bu kəndin Çar Rusiyası dövründə rəiyyət kəndi olduğundan sakinləri də azad kəndli kimi sərbəst şəklidə təsərrüfatla məşğul olublar.

Ağdamın aran ərzisində  bişmiş (qırmızı) kərpicdən tikilən evlərin sayı Xındırıstan kəndindən sonra ən çox məhz Quzanlıda olub.  İmperiya dövründə kəndin ətrafında olan bəy evlərini çıxsaq,  3 iki mərtəbəli və  12 birmərtəbəli evin inşa edilməsi kəndin inkişaf səviyyəsinin əsas göstəricisi hesab edilə bilər.

Həm də bir məqam da etiraf edilməlidir ki, kommunist rejimi dövründə kənd inkişaf etmiş və müəyyən  infrastruktur yaradılmışdı.

Mətləbə keçməzdən əvvəl deməliyəm ki, sovet dövründə  Şəmsəddin Quliyevin 50-ci illərdə, Sahib Əliyevin 80- ci illərdə “26 Bakı komissarı”  kolxozuna sədrliyi kəndin inkişafının qızıl  dövrü  hesab edilir.

****

Beləlkilə, Quzanlı Kənd Sovetliyinə daxil olan İmamqulubəyli kəndinin formalaşması və inkişafı  ötən əsrin  70-80-ci illərinə təsadüf edir. Yaşayış məntəqəsi olaraq isə İmamqulubəyli kəndi X.B.Natəvanın oğlu Mir Cabbar ağanın mülkü hesab edilirdi. Xan qızı özü də hərdən oğluna baş çəkmək üçün kəndə gələr və ətrafda olan qohumlarını oğlununu evinə, dəvət edərmiş. Kəndin ətrafında “Saqqız” ağacından ibarət sıx  meşənin olması, yaxınlığından daimi olaraq Xaçın çayın axması və Soltanbud təpəsi onun strateji əhəmiyyətini artırırdı. 

Mir Cabbar ağa isə dövrünün sayılan bəylərindən olub. Onun da yaxın qohumu olan  Həmidə xanım Cavanşir öz xatirələrində Mir Cabbar ağanın adını çəkməklə işləmək üçün yanına rusdilli gürcü xanımı  göndərdiyini də yazırdı.

Mir Cabbar ağanın Soltanbud təpəsinin kəndə tərəf olan hissəsində ikimərtəbəli mülkü olub.

Mülk barəsində bir qədər sonra...

Mir Cabbar ağa haqqında müəyyən məlumatları əldə etmək məqsədiylə İmamqulubəyli  kəndinin  yaşlı sakinlərindən biri olan, kənddə “Lətif oğlu Xasay” adıyla çağrılan Xasay Lətif oğlu Allahverdiyevlə görüşdüm. Müsahibim 1928-ci ildə Laçın rayonunun “Musurmanlar” adlanan kəndində anadan olub. II Dünya Müharibəsi dövrü, təxminən  1942-ci ildə ailəlikcə  İmamqulubəyli kəndinə pənah gətiriblər.

Həmsöhbətim deyir ki, kənd əsasən indiki Ağcabədi rayonunun İmamqulubəyli kəndindən olanlardan, Mir Cabbar ağanın ətrafında çalışan kəndlilərdən, habelə Laçın rayonunun müxtəlif kəndlərindən, o cümlədən Şəlvə, Daşlı və digər yaşayış məntəqəsindən gələnlərdən formalaşıb. Laçın rayonundan gələnlərin bir qismi hələ 20-ci illərdən əvvəl, bir qismi isə müharibə illərində məskunlaşmışdı.     

Xasay kişi söyləyir ki, Mir Cabbar ağanın Soltanbud təpəsinin ətəyində ikimərtəbəli mülkü olub. Mülkün ikimərtəbəli və ən müsair Avropa stilində olmasını bir çox adamlar da təsdiqləyir. Mülkün ətrafında Mir Cabbar ağanın zəngin bağı olub. Bağın ətrafında sıx ağaclar əkilmişdi. Bu ağaclardan əsasən ev tikintisində tir kimi istifadə edilirdi. 

Bağın yeri və mülkün həyəti  təsadüfdən Lətif kişinin ailə üzvləri, oğlu Xasay və Azay kişinin, o cümlədən  bacıları  Tamaşa və Nübar xanımgilin həyətlərinə düşüb.

“Biz bu ərazilərdə məskunlaşanda artıq mülkün birinci mərtəbəsi sökülmüşdü. O illərdə demək olar ki, kənddə ev tikən adamların əksəriyyəti məhz Mir Cabbar ağanın mülkünün materialından istifadə edib.  Sonuncu kərpiclərdən biz də istifadə etmişik. Deyirdilər ki, Mir Cabbar ağa lay-lay olan kərpiclərin onuna bir qızıl onluq verib.

Maraqlıdır ki,  bizim həyətə düşən hissədə Mir Cabbar ağanın öz əliylə əkdiyi “Güleyşə” narının çubuğunu kənddə paylamadığım adam qalmayıb. Həqiqətən  “Güleyşə” nar dənələri və rəngi çox qeyri-adidir.

Kəndimizin üst tərəfində  “Ağalığın çalması” deyilən ərazidən düz üzü Quzanlı kəndinədək “Saqqız” ağaclarından ibarət sıx meşəlik idi.

Mir Cabbar ağanın ən sədaqətli adamı onun darğası olmuş Əbdüləzim kişi idi.

Bir gün kolxoz quruluşu  dövrü Mir Cabbar ağanın böyük oğlu Əbülfət ağa gecəykən Əbdüləzim kişigilə gəlir və bir torba qızılı gizlətməyi ondan  xahiş edir.

Əbdüləzim kişi Əbbülfət ağanı götürüb meşənin iç tərəflərinə doğru gedir. Ağac “kooşu” tapıb torbanı oradaca   gizlədir. Əbülfət ağa şərt kəsir ki,  ara sakitləşəndən sonra gəldimsə, qızılları götürəcəyəm, gəlməsəm qızıllar sənin halalındır.

Elə olur ki, bir müddətdən sonra Əbülfət ağa sağ-salamat gəlib çıxır. Və birlikdə Əbdüləzim kişinin ailə üzvlərinin iştirakıyla həmin ağacı tapıb qızılı götürürlər. Əbülfət ağa nə qədər istəsə də Əbdüləzim kişi ondan heç nə almır. Bununla da özünün sədaqətinin sonadək nümayiş etdirir”.


Lətif oğlu Xasay kişiylə söhbətim xeyli şəkdi. Qardaşı oğlu Azərin iştirakıyla keçən söhbətdə bir şox məqamlara toxunduq.  Əbülfət ağanın taleyi barədə məlumatsız olduğunu dedi...

Yurd yeri hər birimiz üçün əzizdir, doğmadır.  Yəqin ki, Əbülfət ağa üçün də bu yurd yeri doğma olduğundan onun hətta 50-ci illərin ortalarındək Soltanbuda  gəldiyi deyilir.

Hazırda bu nəslin nümayəndələrinin  harada olması haqqında hər hansı məlumat əldə edə biməsək də, yaxın gələcəkdə buna nail olcağıma əminəm.

Odur ki, bu istiqmətdə araşdırmamızı davam etdirəcəyik.

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Bakının Baş Planından yeni xəbər var - RƏSMİ 27 Sentyabr 2021, 16:20 Şəhidlər Memorial Abidə Kompleksinin açılışı oldu 27 Sentyabr 2021, 16:13 Prezident və birinci xanım yürüşdə iştirak etdi - FOTOLAR - YENİLƏNİB 27 Sentyabr 2021, 16:11 Antrim şəhərində şəhidlərimiz yad edilib - FOTO 27 Sentyabr 2021, 16:08 “Qaçqınkom”da şəhidlər yad olundu 27 Sentyabr 2021, 16:04 "Vikipediya”da 2000-dən çox Vətən müharibəsi şəhidinin məqaləsi yaradılıb 27 Sentyabr 2021, 15:59 Şəhidlərimiz Hacıqabulda da anılıb - FOTOLAR 27 Sentyabr 2021, 15:56 İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Heydər Əliyevin məzarını ziyarət ediblər 27 Sentyabr 2021, 15:51 Oğluna qovuşan ŞƏHİD ANASI - Bağışla, səni koronavirusdan xilas edə bilmədik 27 Sentyabr 2021, 15:48 Daşkəsəndə Anım Günü qeyd olunub - FOTO 27 Sentyabr 2021, 15:46 Lavrovla Şoyqu deputat mandatından imtina etdi 27 Sentyabr 2021, 15:42 İlham Əliyev Qarabağdakı Rusiya sülhməramlılarının işinə belə QİYMƏT VERDİ 27 Sentyabr 2021, 15:39 Münhendəki Azərbaycan Evində şəhidlərimiz yad edilib 27 Sentyabr 2021, 15:35 Baş nazirdən Türkiyənin Vitse-prezidentinə MƏKTUB 27 Sentyabr 2021, 15:30 COVID pasportuna görə neçə müəllim məktəbə buraxılmır? - Rəsmi CAVAB 27 Sentyabr 2021, 15:28 General Mais Bərxudarov Şuşada bayrağımızı qaldırdı-VİDEO 27 Sentyabr 2021, 15:24 Azərbaycan yığması Ermənistanla qarşılaşacaq - FOTO 27 Sentyabr 2021, 15:20 "DAYAQ" Xeyriyyə Fondu qazilərlə görüşüb - FOTO  27 Sentyabr 2021, 15:15 UNEC-də Memorial-Xatirə Kompleksinin açılışı olub - FOTO   27 Sentyabr 2021, 15:12 Üçtərəfli komissiya gələn ay görüşə bilər 27 Sentyabr 2021, 15:09 BMU-da  Anım Gününə həsr olunan tədbir keçirilib - FOTOLAR 27 Sentyabr 2021, 15:06 Qarabağ döyüşçülərinin şeirlərini bir kitaba topladılar - “İgidlərin sözü” 27 Sentyabr 2021, 15:03 Bakıya yağış rayonlara qar yağacaq - Hava xəbərdarlığı 27 Sentyabr 2021, 14:57 Azərbaycanda peyvənd olunanlar 50 faizə çatır 27 Sentyabr 2021, 14:57 Hulusi Akarın müavini Azərbaycanda səfərdədir - FOTO 27 Sentyabr 2021, 14:56 İranda dini təhsil almaq məqsədəuyğun deyil! - Dini Komitənin sədr müavini 27 Sentyabr 2021, 14:53 İndoneziyanın paytaxtı Azərbaycan bayrağına bürünüb - VİDEO 27 Sentyabr 2021, 14:52 Paytaxt rayonlarında yoluxma GÖSTƏRİCİLƏRİ 27 Sentyabr 2021, 14:50 Putin Lavrova yeni vəzifə verdi 27 Sentyabr 2021, 14:45 Azərbaycanda BÖLGƏLƏR üzrə YOLUXMA 27 Sentyabr 2021, 14:45 Bir il öncəni xatırlayan QAZİLƏR: “Bu qürurun izahı yoxdur” 27 Sentyabr 2021, 14:44 Anım Gününə həsr edilən ağacəkmə aksiyası keçirilib 27 Sentyabr 2021, 14:40 Gürcüstandan Bakı və Yerevana “Qafqaz platforması” TƏKLİFİ 27 Sentyabr 2021, 14:35 Sahibkarlardan pul tələb edən “jurnalist” TUTULDU 27 Sentyabr 2021, 14:30 Azərbaycan prezidenti Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı Ermənistana MESAJ VERDİ 27 Sentyabr 2021, 14:26
SORĞU Hansı vaksinə etibar edirsiniz?