7 Aprel 2021, 15:01 | Ana Səhifə - Yazılar - Dünyaya kitabla gəlməliyik!
Dünyaya kitabla gəlməliyik!

Fazil Mustafa

Dilimizdə hansı mənşədən gəlməsi artıq ümummmilli işləklik keyfiyyətinə görə önəm daşımayan bir-biri ilə sinonim yarışmasına girmiş üç frazeoloji birləşmə və yaxud söz var: “anadan olmaq”, “dünyaya gəlmək” və “doğulmaq”. Mənim üçün hər zaman “anadan olmaq” insanın özündən daha çox ata və ananın iradəsini ehtiva edən bəlkə də biz az şairanə sayılacaq ifadədir. “Anadan olmaq” insandakı heyvani xislətə geri dönüşə müqavimət üçün humanizmi işarə edən bir leksik tapıntıdır. Həm də insanın ömür boyu ana cazibəsi altında ailə standartlarına bağlılığını təlqin edən bir hərəkət adıdır. “Doğulmaq”dan fərqli olaraq “anadan olmaq”aktiv hərəkət kateqoriyasına aid edilə bilər, burada iradəvilik amili daha qabarıq sezilir. “Doğulmaq” canlı olmaq deməkdir, bioloji mahiyyətimizin başqa canlılardan fərqlənmədiyini göstərməklə yanaşı həm də ardınca gələn “vəfat etmək” üçün statistik zəmin hazırlamaqdır. Eyni zamanda “doğulmaq” iradəviliyi gözardı etmək deməkdir, yəni Allahın iradəsi, iki cütün bir-birinə rast gəlməsi təsadüfiliyini dərhal ağla gətirən bir məfhumdur.

“Dünyaya gəlmək” isə iradəvi, daha çox məqsəd və hədəfə indekslənən, dünya adamı olmaq boyuna biçilmiş insan varlıqlarını göstərir. Bizdə “dünya adamı” yanlış olaraq “axirət adamı”nın əks surəti kimi təqdim olunsa da, əsl həqiqətdə “dünya adamı” Allahın öz yaratdığı real dünyaya, insan yaşamına dolğun məna daşımaq üçün vəzifə yüklədiyi “axirət adamı”nın məhz özüdür.

Bəlkə də bu səbəbdən qaynaqlanır mənim insan barədə üçləmə tanıtımım: kimi anadan olmuş, kimi doğulmuş, kimi dünyaya gəlmiş. Bu sözlərin və ya söz birləşmələrinin antonimlərini də özlüyündən təsbit etmək daha asan olur. Anadan olmaq- vəfat etmək, doğulmaq -ölmək, dünyaya gəlmək- dünyasını dəyişmək. Bu halda insanı tanımaq, oxumaq, öyrənmək su içmək kimi asan olur.

Dünyaya gəlişin fərqli yolları olsa da, hökmən dünyaya gəlmənin bir yol göstərən kitab üzərindən açılışı olduğunu düşünürəm. Ömür boyu hər dəfə bir arzunun gerçəkləşməsi, bir iradə bəyanından başqa həm də dünyaya yenidən gəlişdir sanki.

FAZİL MUSTAFA KİTAB ODASI. Adını belə düşündüm. Girişdə də bu cür yazılacaq. Oda yalnız məkan kimi qavranılmır. Burada həm də insanı kədər üzərindən düşündürən şeir, nəğmə mənası yerləşir. Kədər isə az oxumaqla, az bilməklə, cahilliklə bağlı bir duyğudur. Bu odada bəlkə də uşaqlıq arzularıma uyğun bir kitab məkanı qura bilmişəm. Birbaşa zövqümə uyğun. Evimin üst qatında. Demək ki, yaşamımın, başımın üstünə kitabı qaldırmışam. Və dünyaya yenidən bu obrazda gəlmişəm. Demək ki, aylar, illər boşuna getməyib. Bilirəm, bu hələ mükəmməl bir kitab odası deyil və bundan sonrasını daha da təkmilləşdirməliyəm. Bir sıra çəkilişləri, özəlliklə də elmi-nəzəri müzakirələri bu odada aparmaq daha anlamlı olardı. Hər bir halda miras qoymaq istədiyim bir nemətdən bəhs edirəm. Burada fərqli düşüncədən və ixtisasdan olan insanı maraqlandıracaq hər cür dəyərli kitab var. Böyük əksəriyyəti Anadolu və Azərbaycan türkcəsində, rus dilində, qismən də ingilis dilində ədəbiyyatlardır. XIX əsrdən başlamış XXI əsrə qədər hər dövrün bir sıra şedevrlərini burada görmək mümkündür. Ensiklopedik ağırlığına daha çox diqqət yetirilib. Bununla belə, oxuya bildiklərim oxumadıqlarımdan çox-çox azdır. Demək ki, kitab oxuma hırsını bundan sonra daha da artırmalıyam.

Biz dünyadan getməzdən öncə mütləq dünyaya adam kimi gəlməliyik. Həm də kitabla gəlməliyik. İnananlar üçün yol göstərən hər hansı bir kitabla. Bu, müsəlman üçün Quran da ola bilər, xristian üçün İncil də, yəhudi üçün Tövrat da, atəşpərəst üçün Avesta, Türk üçün Dədə Qorqud da, marksist üçün Kapital da ola bilər. Anladığım budur ki, Yaradan anadan olanlara, doğulana kitabsız yaşamaq haqqını tanıyıb. Ancaq dünyaya gələnlərdən dünyadan gedəndə kitabın sorğu-sualını mütləq edəcəklər.

Kitabsız olmayaq!

 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Leyla Əliyeva qardaşını təbrik etdi: “Nə yaxşı ki, varsan!”   3 Avqust 2021, 00:34 Şəhriyar Məmmədyarov pley-offa vəsiqə qazandı 3 Avqust 2021, 00:23 Deputatlar Eldəniz Səlimova görə toplanır - Son qərar veriləcək 3 Avqust 2021, 00:11 Ronaldo “Real”a qayıtmaq istəyir 3 Avqust 2021, 00:01 Bill Qeyts boşandı   2 Avqust 2021, 23:50 “YAŞAT” 8163 nəfəri öhdəliyə götürüb 2 Avqust 2021, 23:39 Türkiyədə beş gündə 132 yanğın olub   2 Avqust 2021, 23:33 Putin Paşinyanı belə təbrik etdi 2 Avqust 2021, 23:24 Tokio-2020: Daha 4 idmançımız mübarizəyə başlayır 2 Avqust 2021, 23:09 Məmmədyarov Aronyanla heç-heçə etdi 2 Avqust 2021, 23:02 ABŞ Rusiyanın 24 diplomatını ölkədən qovur    2 Avqust 2021, 22:57 Əməkdar artist koronavirusdan öldü 2 Avqust 2021, 22:44 Yaylaqda köməksiz qalan şəxs xilas edildi   2 Avqust 2021, 22:35 Ruslar Türkiyədə qəzaya uğradı: Ölən və yaralılar var   2 Avqust 2021, 22:30 Azərbaycanda zəlzələ oldu 2 Avqust 2021, 22:14 Marmaris bölgəsində yanğınlar şiddətlənib 2 Avqust 2021, 21:54 Türkiyədə daha 91 nəfər virusdan ölüb 2 Avqust 2021, 21:30 “YAŞAT”a yığılan vəsait 62 milyon manata çatır 2 Avqust 2021, 21:19 FHN Türkiyədə yanğınla mübarizəni davam etdirir - VİDEO+FOTO 2 Avqust 2021, 20:31 İyulda yol qəzalarında 74 nəfər ölüb 2 Avqust 2021, 20:15 MN: İtkilərin olması barədə məlumat yalandır 2 Avqust 2021, 19:49 Ermənistan parlamentinin yeni spikeri məlum oldu 2 Avqust 2021, 19:39 Aliment işləri üzrə 37 milyon manata yaxın ödəmə olub   2 Avqust 2021, 19:25 Dövlət sərhədi istiqamətində mövqelərimiz atəşə tutuldu 2 Avqust 2021, 19:20 Azərbaycanda 244 borcluya cinayət işi açılıb 2 Avqust 2021, 19:12 40 kiloqramdan artıq narkotik dövriyyədən çıxarıldı - FOTO 2 Avqust 2021, 18:51 Naxçıvan Qarnizonunda yeni tədris dövrü başladı - VİDEO 2 Avqust 2021, 18:48 Amaliya Pənahovanın barelyefi qoyuldu 2 Avqust 2021, 18:43 Amerikalı məşhur bloger Qarabağdan paylaşım etdi - VİDEO   2 Avqust 2021, 18:38 Namizədlər üçün vakansiya seçimi başlayır 2 Avqust 2021, 18:30 Etibar Mirzəyev Türkiyədə yanğın bölgəsində - FOTO 2 Avqust 2021, 18:21 Düşmənin başına od yağdıran igid - Şəhid gizirin döyüş yolu   2 Avqust 2021, 18:12 İş adamları üçün yeni imkanlar 2 Avqust 2021, 18:08 Satıcı müştərinin pullarını oğurladı   2 Avqust 2021, 18:02 Qorbaçov yenə Qarabağ münaqişəsini XATIRLADI: “Seçdiyim yol düzgün idi” 2 Avqust 2021, 17:56