6 May 2021, 11:17 | Ana Səhifə - Yazılar - Hüsü kişinin gördükləri, eşitdikləri və dedikləri - III Yazı
Hüsü kişinin gördükləri, eşitdikləri və dedikləri - III Yazı

Akif Təvəkküloğlu


O, kişinin ömrünün çox hissəsi Sovetlər dövrünə düşmüşdü. O dövrlə bağlı çoxlu xatirələri var idi. Həmin illərdə gördüklərini və eşitdiklərini danışmağı elə bil özünə vəzifə hesab edirdi. Çalışardı ki, bu söhbətlərin əsas dinləyiciləri yeniyetmə və gənclər olsun. Şahidi olduğu yaxşı-yaman nə var idisə danışar, hərdən bir öz şəxsi mülahizələrini də söylər, istəyərdi ki, gənclər bundan dərs götürsünlər.

 

Sovetlərin yarandığı ilk illərdə ailəsinin, xüsusilə də babasının başına gələnləri elə danışardı ki, elə bil özü də həmin vaxtların şahidi olmuşdu.

 

“Balalarım siz kitablardan çox şey oxuyub, öyrənirsiniz. Amma mənim söylədiyim faktlar heç də kitabda yazılanlardan az əhəmiyyət daşımır. Nə vaxtsa dediklərim sizə lazım olacaq”.

 

Hüsü kişi ədəbiyyatdan, tarixdən də xəbərdar olan bir insan idi. Danışdıqlarına bir az da bədiilik qatdığına görə onun söhbətləri hamımız üçün maraqlı idi.

 

Babası Mansur kişi eldə-obada çox hörmətli bir insan kimi ad-san qazanmışdı. Yaşadığı kəndin koxası olmuşdu. Bununla belə adil, insansevər, rəhimdil, canıyanan, kasıb-kusuba əl tutan bir şəxs kimi hamının hörmətini qazanmışdı. Amma bu yazıq kişinin və qohum-əqrəbasının başına nə oyunlar açılmamışdı... Sovetlər dövrünü xatırlayanda Hüsü dayı bu barədə “yana-yana” danışardı. Söhbətlərinin birində söyləyirdi ki, babamgilin qonşuluğunda kasıb bir ailə yaşayırdı. Mansur kişi onlara da xeyirxah əlini hərdən uzadırmış. Günlərin bir günü ər-arvad hər ikisi qəfildən rəhmətə gedirlər. Onların yeniyetmə bir oğul övladı yetim qalır. Mansur bəy oğlanı himayəsinə alaraq təsərrüfat işlərinin bir hissəsini ona tapşırır. Mal-heyvana baxmağı qonşu uşağına həvalə edir, öz balası kimi qayğısına qalır, bir parça çörək sahibi edir. Nəinki oğlanın təhsil almasına kömək edir, hətta onu evləndirib ailə başçısına çevirir. Amma qəza-qədər uzaqda deyilmiş. Aləm qarışır, dövran dəyişir. Sovet hökuməti qurulur. Mansur kişinin nəinki, var-dövlətini, əlindən alırlar, ailə üzvlərini, qohum-əqrəbasını olmazın zülümlərə düçar edirlər. Kimisi güllələnir, kimisi sürgün edilir, kimisi isə şər-böhtanla damğalanıb qazamata göndərilir. Kolxozun da qurulan vaxtları imiş. Amma həyat Mansur kişinin üzünə az da olsa gülməyə başlayır. O vurhavur, tuthatut dövründə ailə üzvlərinin və qohum-əqrəbasının üzləşdiyi məşəqqətli həyatdan kənarda qalır. Onun da səbəbi o idi ki, onların yaşadığı ərazidə yaradılan kolxoza həmin o qonşu oğlan sədr qoyulmuşdu. Çörək itirməyən gənc Mansur kişini qoruya bilir. 

 

Söhbətin bu yerində Hüsü kişi bir az ara verir, nəfəs dərir və üzünü ona qulaq asanlara tutub deyir:

 

-Balalarım məndən sizə tövsiyə və nəsihət: Həyatınız hələ  qarşıdadır. Hələ uzun illər yaşayıb bu həyatın soyuğunu-istisini görəcəksiniz, acısını, şirinini dadacaqsız. Qarşınıza minlərlə insan çıxacaq, yaxşısı da olacaq, pisi də. Əldən tutanı da olacaq, ayaqdan çəkəni də. Çalışın bu insanları ayırd eləyə bilin. Yaxşısını pisdən ayıra bilin. Düzdür mələk cildinə girmiş şeytanları tez tanımaq olmur. Bəzən çətinlik çəkirsən qiymət verməkdə. Amma əlinizdən tutan, çörək verən insanların haqqını itirməyin. Siz də yaxşılıq edənlərdən olun. Kiminsə bədbəxtliyi üstündə xoşbəxtlik axtarmayın, gələcəyinizi qurmayın. Biləsiz ki, bu dünyada heç nə əbədi deyil.

 

Nə isə... Hüsü kişi burada da sözünə ara verib yenidən dilləndi.

 

Sadəcə olaraq bir ağsaqqal kimi bunları Sizə deməyi özümə borc bildim.

 

Yenidən qayıdaq babam Mansurun söhbətinə. Nəisə kolxoz yaranır və hərə öz işində-gücündə. Bir də xəbər gəlir ki, kimsə mərkəzdən kolxoza nümayəndə təşrif buyurub məruzəçi kimi. Kənd camaatını yığırlar kolxozun həyətinə. Mərkəzdən gələn cavan bir oğlan kolxoz nədir, necə işləmək lazımdır və digər məsələlərlə bağlı insanlara “dərs” keçməyə başlayır. Kollektivçilik və kollektiv işin əhəmiyyətindən uzun-uzadı danışır. Sonda kimin sualı var deyə camaata müraciət edəndə hamı ağzına su alıb dayanır. Yenə babam özünü qabağa verir.

 

-Yaxşı, a bala bu kolxozu yaratdıq. Olduq kollektiv təsərrüfat. Əkdik, biçdik, yığdıq verdik sizə. Deyirsən hər şey olur bizim. Yəni Sovet hökumətinin. Hər şey bizimdir amma mənim deyil. Bəs bu nə olan şeydir?

 

Nümayəndə: - A kişi elə mən də onu başa salmağa gəlmişəm. Əsas kollektivçilikdir, kolxozdur. Kolxoz özü həll edəcək.

 

Mansur kişi: - Bəs bu arvad-uşaq necə olacaq?

 

- Nümayəndə tutuquşu kimi elə dediyini təkrarlayırdı: Yenə deyirəm və başa salıram. Əsas kolxozdur. Biz iki düşərgə tikəcəyik. (O vaxt tarlaların ətrafında tikililər inşa olunurdu ki, ona da düşərgə deyirdilər). Biri kişilər üçün digəri qadınlar üçün. İşdən sonra siz bu düşərgələrdə qalacaqsınız.

 

-Mansur kişi: Deməli belə çıxır ki, arvad kolxozu ayrı, kişi kolxozu da bir ayrı matah olacaq? A bala bu necə olan işdi? Əlimizin zəhmətinin məhsulunu siz götürürsünüz. Arvadlarımızı da siz idarə edəcəksiniz? Bəs ailə uşaq?

 

Nümayəndə: - Bax mən də bunu başa salmağa gənmişəm. Hər gün bir kişi, bir də qadın ayrılacaq. Bu da püşkatma yolu ilə olacaq və püşkdə çıxan kişi və qadın kolxozda olan ailə-uşaqların yemək-içməyi ilə məşğul olacaq.

 

Mansur kişi əsəbi halda mərkəzdən gələn nümayəndəni tərs nəzərlə süzərək: - Deməli birinin arvadını digərinin kişisi ilə cütləşdirib kolxoz yaradırsınız? Ə, bu nə kolxoz-molxoz biabırçılığıdı? Ay oğlan, mən bilmirəm sən nəyi başa salmağa gəlmisən. Amma onu bilirəm ki, sən bizi başa salmağa yox, .... salmağa gəlmisən. Get bala, get bir yaxşı-yaxşı fikirləş. Nə qədər ki, dəymişin dura-dura kalın tökülməyib, get,  özünə başqa iş tap...

 

Hüsü kişi söhbətinin bu məqamında dayanıb  dərindən bir ah çəkdi: 

 

- Hə, balalar o söz babamın da həyatına nöqtə qoyur. Təzyiqlər, əzablar onun da başının üzərində qara bulud kimi dolanır. Yetişdirib çörək verdiyi kolxozun sədri də onu xilas edə bilmir. Bax belə. Ona görə də bu günkü günümüzə şükürlər edib qədrini-qiymətini bilin. İndi müstəqil dövlətimizdə azad, firavan yaşayırıq. Onu qorumaq lazımdır...

Bir qrup xanım alimin beynəlxalq konfransa elmi araşdırmaları təqdim edilib 17 Sentyabr 2021, 11:46 Qarabağın dağlıq hissəsindən Güney Osetiya düzəltmək alınmayacaq - Deputat 17 Sentyabr 2021, 11:40 Eldar Həsənovun məhkəməsi keçirilir 17 Sentyabr 2021, 11:38 Bu tələbələr ödədikləri təhsil haqqını geri ala biləcəklər 17 Sentyabr 2021, 11:32 Jurnalistlər üçün yeni müsabiqə elan olundu 17 Sentyabr 2021, 11:26 Oktyabrdan tələbə kreditlərinin verilməsinə başlanacaq  - ŞƏRTLƏR 17 Sentyabr 2021, 11:21 Ermənistanın müşahidəçi, Azərbaycanın partnyor olduğu təşkilat iclas keçirir 17 Sentyabr 2021, 11:19 Bakıda "Nizami Gəncəvi ili"nə həsr olunmuş daha bir konfrans  - FOTOLAR 17 Sentyabr 2021, 11:15 Qarabağın dirçəlişində sənin də töhfən olsun 17 Sentyabr 2021, 11:10 Qurban Qurbanovun hərəkətində nə qəbahət var? - Deputat YAZDI 17 Sentyabr 2021, 11:08 Azərbaycanlı Baş katib Rusiyada seçkiləri müşahidə edəcək 17 Sentyabr 2021, 11:05 AccessBank tender elan etdi 17 Sentyabr 2021, 11:00 Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 3 metrdən çox olub - Faktiki hava 17 Sentyabr 2021, 10:57 Ermənilər Mariya Zaxarovadan istədiklərini ala bilmədilər 17 Sentyabr 2021, 10:56 Müştərilərə qəlyan təklif edən istirahət mərkəzi aşkarlandı 17 Sentyabr 2021, 10:50 Dünyanın ən nüfuzlu biznes reytinqi ləğv edildi - Səbəblərdən biri Azərbaycandır 17 Sentyabr 2021, 10:44 ADU-da “Neftçilər günü” ilə bağlı mühazirə təşkil edildi 17 Sentyabr 2021, 10:40 DYP-dən həftəsonu sərnişin daşıyanlara XƏBƏRDARLIQ 17 Sentyabr 2021, 10:36 Rusiya Azərbaycana taxta ixracını dayandırdı 17 Sentyabr 2021, 10:32 Səyyad Əlizadə ECMO aparatına qoşuldu 17 Sentyabr 2021, 10:30 Pakistan Prezidenti azərbaycanlı səfirin etimadnaməsini qəbul etdi - FOTO 17 Sentyabr 2021, 10:25 Polis Akademiyasına bu il qəbul olunanların sayı AÇIQLANDI 17 Sentyabr 2021, 10:19 Azərbaycanda tanınmış alim vəfat etdi - FOTO 17 Sentyabr 2021, 10:13 Paşinyan Rəisi ilə Gorus-Qafan yolunu MÜZAKİRƏ ETDİ 17 Sentyabr 2021, 10:12 Azərbaycanlı kriminal avtoritet müğənni ilə evləndi - FOTO 17 Sentyabr 2021, 10:06 Nazir Təhlükəsizlik Xidmətinə yeni rəis TƏYİN ETDİ 17 Sentyabr 2021, 10:05 KTMT-da sədrlik Ermənistana nə verəcək? 17 Sentyabr 2021, 10:03 Hərbi qulluqçularla görüşlərə məhdudiyyət qoyulub - DSX 17 Sentyabr 2021, 10:00 Füzulidə narkotik satanlar saxlanılıb 17 Sentyabr 2021, 09:55 Naftalanda reydlər davam etdirilir - FOTOLAR 17 Sentyabr 2021, 09:50 Ərdoğandan yeni TƏYİNAT 17 Sentyabr 2021, 09:44 Qızılağac Milli Parkında qanunsuz ov edənlər saxlanılıb 17 Sentyabr 2021, 09:38 Kapital Bank illik 8%-dən başlayan sərfəli ipoteka krediti təklif edir 17 Sentyabr 2021, 09:32 “Azərişıq”ın əməkdaşını cərəyan vurub öldürdü 17 Sentyabr 2021, 09:26 Neft yenidən ucuzlaşdı 17 Sentyabr 2021, 09:21
SORĞU Hansı vaksinə etibar edirsiniz?