26 Noyabr 2021, 15:26 | Ana Səhifə - Yazılar - Bayden təsnifi...
Bayden təsnifi...

Qəzənfər Həmidoğlu

ABŞ Dövlət Departamentinin açıqladığı “Demokratiya sammiti”nə

(The Summit for Democracy) dəvət edilən 110 ölkənin siyahısında liberal demokratiyadan, daha zəif və “yarımçıq” demokratiyadan tutmuş, avtoritar xarakterli rejimlərə kimi, fərqli ölkələrin liderlərinin adları var.

Demokratiya, siyasi və vətəndaş azadlıqlarının səviyyəsi üzrə Qərb qurumlarının reytinqlərində ölkələr fərqli şəkildə təsnif edilir. “Demokratiya indeksi-2020”yə (Economist Intelligence Unit) əsasən, dünyanın 23 ölkəsi “tam demokratik”, 52 ölkəsi “qüsurlu demokratik”, 35 ölkəsi “hibrid rejim” və 57 ölkəsi “avtoritar rejim”lə idarə olunur. Ölkələrlə yanaşı, asılı və ya tanınmamış əraziləri də “hesaba qatan” şübhəli “Qlobal azadlıq reytinqi 2021” (Freedom House: Freedom in the World 2021) üzrə isə dünyanın 83 məkanı “azad”, yəni tam demokratik, 61 məkanı “qismən azad” və 64 məkanı isə “qeyri-azad” sayılır. “Demokratiya sammiti”nə dəvət edilən üç liderin ölkəsi “qeyri-azad” qrupa daxildir.

Azərbaycanla Türkiyənin dəvət edilmədiyi “Bayden forumu”nun məramlarına nə dərəcədə adekvat, həmçinin format kimi nə dərəcədə effektiv təşəbbüs olmasını zaman göstərəcək. Lakin unutmayaq: bu, bir superdövlətin qlobal layihəsidir - hədəf elan edildiyi kimi yalnız demokratiya və insan haqlarına dəstəklə, antikorrupsiya və avtoritarizmə qarşı mübarizə ilə məhdudlaşmaz, bu dəyərlər həm də geosiyasi və geostrateji ssenari və planlar üçün “qlobal alətlər”dir. Baydenin ideyası perspektivdə beynəlxalq münasibətlərdə yeni korrektələrə, yeni oyun qaydaları qurmağa, yeni geosiyasi təsnifata, fərqli keyfiyyətdə nüfuz savaşına və hətta sürpriz dönüşlərə apara bilər. ABŞ-ın beynəlxalq kampaniyaları uğurlu və ya uğursuz ola bilir, amma hər iki halda qlobal gedişata öz təsirini göstərir...

“Demokratiya sammiti” artıq Moskva və Pekini xeyli qayğılandırıb. Rusiya və Çin Bayden sammitinin, təşəbbüs sahibinin nüfuz və qüdrətinə adekvat olaraq, beynəlxalq münasibətlərə ciddi təsir göstərəcəyindən narahatdır. Görünür, ABŞ-ın opponentləri Baydenin təşəbbüsünün onlar üçün yarada biləcəyi risk və problemləri daha aydın təsəvvür və təxmin edirlər.

“Demokratiya sammiti” qlobal səviyyədə “demokratiya və azadlıqların dönüş anı” olmaq iddiası ilə uzun sürə biləcək mürəkkəb prosesin startını verəcək. Təbii ki, Rusiya ilə Çin buna öz kontrarqumentləri ilə müqavimət göstərəcək. Bu prosesin dünyanın siyasi mənzərəsinə hansı ciddi korrektələri edə biləcəyi indi dumanlı görünə bilər, amma təxmin etmək olar ki, bir il sonra –II “Demokratiya sammiti”nə doğru dünyanın “Bayden təsnifatı” üzrə yenidən şəkillənməsi müəyyən gizgilər ala bilər.

Marallarda koronavirus aşkarlandı 3 Dekabr 2021, 17:20 "YAŞAT"a daxil olan vəsait MƏBLƏĞİ 3 Dekabr 2021, 17:15 Qarabağa gedən yollarda niyə postlar qurulub? - DİN AÇIQLADI 3 Dekabr 2021, 17:10 ADU-də “Bir günlük xəlifə”lər seçilib 3 Dekabr 2021, 17:06 COVID xəstəsi saxlanıldı 3 Dekabr 2021, 17:03 “AzerGold”dan tender qalmaqalı ilə bağlı AÇIQLAMA 3 Dekabr 2021, 17:00 Əfqanıstanda qadını zorla ərə vermək qadağan olundu 3 Dekabr 2021, 16:57 DİM vətəndaşlara müraciət etdi 3 Dekabr 2021, 16:53 ABB “İlin bankı” oldu 3 Dekabr 2021, 16:50 Mina axtarışında ilk dəfə itlərdən istifadə olundu 3 Dekabr 2021, 16:46 Ceyhun Bayramov ATƏT-in media azadlığı üzrə nümayəndəsi ilə görüşüb 3 Dekabr 2021, 16:43 Azərbaycan və Ermənistan arasında vəziyyət həssas olaraq qalmaqdadır  3 Dekabr 2021, 16:40 UNEC İqtisadi Forumu: “Postpandemiya dövründə biznes transformasiyası” 3 Dekabr 2021, 16:35 Xaricdə alınan 67 diplom TANINMADI 3 Dekabr 2021, 16:30 Qubada əl qumbarası tapılıb 3 Dekabr 2021, 16:26 Lirə rekord həddə ucuzlaşdı 3 Dekabr 2021, 16:21 Azərbaycan və Ukrayna XİN başçılarının görüşü olub 3 Dekabr 2021, 16:16 Narkotik satanlar saxlanıldı 3 Dekabr 2021, 16:10 NATO-nun Mobil təlim qrupu Azərbaycanda 3 Dekabr 2021, 16:05 2 ölkə nazirləri görüşdü 3 Dekabr 2021, 16:00 “Tofiq Yaqubluya edilən zorakılığı təxribat hesab edirəm” 3 Dekabr 2021, 15:54 “Addım-addım Vətən”nin BAĞLANIŞI 3 Dekabr 2021, 15:48 Qarabağa mal-qaranın köçürülməsinə hazırlıqlar gedir 3 Dekabr 2021, 15:42 Türkiyə-Azərbaycan birgə universitetin fəaliyyət istiqamətləri AÇIQLANDI 3 Dekabr 2021, 15:36 Kəlbəcərin Tutxun təzahüründə geoloji-axtarış işlərinə başlanılıb - Nazir 3 Dekabr 2021, 15:30 “Pensiya ilə yanaşı, müavinətlər də artacaq” 3 Dekabr 2021, 15:24 Füzulidə karantin nöqtələri yaradılacaq 3 Dekabr 2021, 15:18 Avtomobildən 10 min manatdan artıq pul oğurlandı - VİDEO 3 Dekabr 2021, 15:12 “Elə bil ki, dünyanın başı xarab olub” - Prezidentin müşaviri ilə MÜSAHİBƏ - II HİSSƏ 3 Dekabr 2021, 15:06 Hərbçimizə hücum edən erməni zərərsizləşdirildi 3 Dekabr 2021, 15:00 Naftalanda Beynəlxalq Əlillər Günü 3 Dekabr 2021, 14:56 “Qaraheybət” qəzasındakı helikopterin “qara qutu”su hansı ölkədə DİNLƏNİLƏCƏK? 3 Dekabr 2021, 14:52 GDU-da Elmi Şuranın iclası 3 Dekabr 2021, 14:46 “Hürkuş” təlim təyyarəsi Azərbaycanda sınaqdan keçirildi 3 Dekabr 2021, 14:40 Narkotacirə 15 il həbs cəzası verildi 3 Dekabr 2021, 14:34
SORĞU Kommunal xərciniz ən çox hansı xidmətə gedir?