Arxiv
9 Dekabr 2009, 12:00 | ÖLKƏ
Azərbaycanda “sarılıq” xəstəliyinin statistikası düzgün aparılırmı?

Bu gün geniş yayılan xəstəliklərdən biri hamımızın “sarılıq” kimi tanıdığımız hepatit virusudur. Dünyada bu xəstəlikdən əziyyət çəkən çox sayda insanlar var. Qaraciyər xəstəliyi olan bu virusun müxtəlif genotipləri (hepatit A, B, C və s.) yayılıb. Son zamanlar hepatit xəstəliyinin sürətlə yayılması bu xəstəliklə bağlı mübarizəni gücləndirməyi, profilaktik tədbirləri artırmağı zəruri edib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumata görə, dünya əhalisinin ən azı 4 faizi hepatit C virusuna yoluxub. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2007-ci ildə ölkəmizdə viruslu hepatitlərə yoluxmuş 2223, 2008-ci ildə isə 2364 xəstə qeydə alınıb. 2009-cu ilin statistikasını isə nə Dövlət Statistika Komitəsindən, nə də Səhiyyə Nazirliyindən öyrənə bildik. Modern.az bu xəstəlikləbağlı mütəxəssislərin fikrini öyrənib.

Akademik Namiq Əliyev hepatitə yoluxma vəziyyətinin  Azərbaycanda stabil olduğunu deyib: “Əsasən narkotik vasitələrindən istifadə edənlər bu xəstəliyə yoluxur. Bu virus qaraciyərin şişməsinə səbəb olur. Nəticə də ağır fəsadlara gətirib çıxarır. Xəstəliyə yoluxmuş insan heç bir ağrıdan şikayət etmir. Bu virus özünü büruzə vermədiyindən onu vaxtında sezmək çox çətindir. Xəstəliyinin simptomları solğunluq, saralma, halsızlıq, ürək bulantısı, yüksək temperatur və üşümədir. Uzun müddət keçəndən sonra virusa yoluxmuş şəxsin gözlərinin içi saralır, ağzı acı olur. Ölkədə bu xəstəliklı bağlı vəziyyət stabildir. İnsanlara ildə bir dəfə peyvənd vurulmalıdır. Bu gün hər kəs həmin təhlükəli virusa yoluxmadan özünü qorumalıdır”.

Professor Adil Qeybulla xəstəliyin təhlükəli olduğunu bildirib: “Bu virus nəinki Azərbaycanda, bütün dünyada kifayət qədər geniş yayılıb. Bütün virus hepatitləri əslində infeksion sarılığı olan A virusunun qeyri-hüceyrəvi formasıdır və bu formanı dəyişdikcə yeni xassə alınır. Ondan sonra meydana gələn B, C, D, E və s. formaları hazırda mövcuddur ki, bunlar dünyaya yayılmaqdadır. Virus hepatitin bir xüsusiyyəti var ki, bu viruslar qana düşdükdən sonra qaraciyər hüceyrələrinə çökürlər və bu hüceyrələrin resursları hesabına çoxalırlar. Sonra qaraciyərdə iltibahi proses yaranır. Hepatit C hüceyrə daxilinə keçir və hüceyrələri dağıtmağa başalayır. Nəticədə qaraciyər hüceyrələri dağılır. Həm hepatit B, həm də C son anda qaraciyər serrozuna gətirib çıxara bilər. Bu baxımdan da xəstəlik kifayət qədər təhlükəli hesab edilir. Təhlükəli tərəfinin biri də ondan ibarətdir ki, onlar orqanizmə düşəndən sonra uzun müddət xüsusi bir əlamətlə özünü bildirmir. Yəni xəstələr bunun fərqində olmurlar və həkimə müraciət etmirlər. 6 ay müddətində xəstəlik kəskin dövrünü yaşayır. Sonra xəstəlik xroniki formaya keçir. Xroniki formaya keçən xəstəlik çox zaman müalicəyə çətin tabe olur, nəticədə qaraciyərin hepatitini törədir”.

A.Qeybulla xəstəliyin yayılmasının əsasən sterilizə edilməyən yerlərdə olduğunu deyir: “Araşdərmalar göstərir ki, Azərbaycanda geniş yayılan hepatit B və C virusu qan ilə keçir. Əsasən sterilizə olunmayan yerlərdə-gözəllik salonları, stamatoloqlar, manikür-pedikür olunan, qan təmizləmə yerlərində və bəzi cərrahi proseduralar zamanı alətlər lazımı qədər dezinfeksiya olunmadıqda hepatitə yoluxma riski yaranır. İstər stamatoloji, istər ginekaloji və digər kabinetlər virusu öldürən xüsusi antiseptiklərlə təchiz olunmalıdır. Xəstənin üzərində işlənən hər bir alət istifadə olunduqdan və yuyulduqdan sonra, müəyyən müddət ərzində təlimata uyğun olaraq həmin antiseptik məhlulda saxlanılıb, sonra dezinfeksiya olunmalıdır”.

Professor ölkədə hepatitlə bağlı statistikanın düzgün aparılmadığını bildirib: “Çox təəssüflər olsun ki, viruslu hepatitin müalicəsi də xeyli baha başa gəlir. Xüsusilə bu hepatit C-yə aiddir. Əhali bu virusa yoluxduqda müalicə olunma imkanından da məhrum olur. Mən hesab edirəm ki, hepatit virusunun yayılma dinamikası və statistikası ilə bağlı Azərbaycanda konkret real məlumat yoxdur. Bu məqsədlə əhalinin dispanserizasiyası vacibdir. Əhali arasında virus hepatiti aşkar olunduqda əhali vaksinasiya olunmalıdır. Azərbaycanda hepatit A və B virusunun vaksini  var. Bunlar elə də baha deyil. Yaxşı olar ki, hər kəs vaksinasiya olunsun. Heç olmazsa A və B virusuna tutulma ehtimalı olmasın. Hepatit B-nin isə 1 genotipi var. Hepatit C virusunun isə 6 genotipi olduğu üçün onun vaksini hələ hazırlanmaqdadır. Onların hər biri üçün vaksin hazırlanmalıdır”.

A.Qeybulla əhaliyə diqqətli olmağı tövsiyə edir: “Ümumdünya səhiyyə təşkilatı 500 milyondan çox adamın Hepatit C virusuna yoluxduğunu qeyd edir. Bu rəqəm günü-gündən dəyişir. Misal üçün, AİDS virusuna hər 16 saniyədə bir insan yoluxur. Bu bütün dünya üzrə nə dərəcədə artım deməkdir. Hepatitlər də bu cürdür. Əhalinin özü də çox diqqətli olmalıdır. Stamatoloji, kosmetoloji kabinetlərə gedəndə tələb edilməlidir ki, alətlər sterilizə edilsin. Bu istiqamətdə maarifləndirmə olmalıdır. Təəssüflər olsun ki, Azərbaycan da xeyli xəstə var. Bu xəstələr də sadaladığım məsələlərin qurbanı olurlar. Hər bir həkim, mütəxəssis bilməlidir ki, ehtiyatsızlıq üzündən kimisə bu virusa yoluxdura bilər və həmin şəxsin həyatında ciddi bir problem yarana bilər. İranda hepatit viruslarının yoxlanması üçün xüsusi klinika fəaliyyət göstərir. Bu təbii ki, çox gözəl praktikadır. Azərbaycanda da bu tətbiq olunmalıdır. Çünki bu, xəstəliyin qarşısını ala bilər. Mütəmadi olaraq maarifləndirmə işi aparılmalıdır. Bu məsələ gündəmdə saxlanılıb, ictimaiyyətin diqqətinə çatdırılmalıdır ki, insanlar məlumatlı olsunlar. Çünki söhbət kifayət qədər ciddi məsələdən gedir”.

Elementar gigiyena qaydalarına əməl etmək olduqca vacibdir. Sağlam həyat yaşamaq istəyiriksə, bütün hallarda ehtiyatlı olmalıyıq.

Günay MUSAYEVA

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
İlham Əliyev Ərdoğana başsağlığı verdi: “...məni son dərəcə sarsıtdı” 25 Yanvar 2020, 12:39 Bakıda it dişləyən 4-cü sinif şagirdi öldü - FOTO 25 Yanvar 2020, 12:27 Deputatlığa namizədlərin SAYI... 25 Yanvar 2020, 12:16 Polis 34 şübhəlini saxladı 25 Yanvar 2020, 12:03 Rəsmi Bakı: “Türkiyəyə hər cür yardım göstərməyə hazırıq” 25 Yanvar 2020, 11:52 Koronavirus sürətlə dünyaya yayılır – Beynəlxalq Fövqəladə vəziyyət oluna bilər 25 Yanvar 2020, 11:33 Azərbaycanda SİBİR SOYUQLARI - 19 dərəcə şaxta olub, qar örtüyü 30 sm-a çatıb  25 Yanvar 2020, 11:18 Naqif Həmzəyev Gəncənin Gülüstan qəsəbəsinin sakinləri ilə görüşüb - VİDEO 25 Yanvar 2020, 11:15 Novruz Aslanovun təşviqat kampaniyası 33 kəndi əhatə edib - FOTOLAR 25 Yanvar 2020, 11:10 Bakı sakini Belarus arağından zəhərləndi 25 Yanvar 2020, 11:08 Fəzail Ağamalı 2 kəndin sakinləri ilə görüşdü - VİDEO 25 Yanvar 2020, 10:59 Xırdalanda bu gün işıq kəsiləcək 25 Yanvar 2020, 10:45 Azərbaycanın tarixi və mədəniyyət abidələri “bərpa” etmək adı altında “erməniləşdirilir” - BƏYANAT 25 Yanvar 2020, 10:30 Kamran Bayramovun seçicilərlə görüşü - FOTOLAR 25 Yanvar 2020, 10:23 Gələcəkdə bizi nə gözləyir – REKTOR YAZIR 25 Yanvar 2020, 10:12 Naftalan sakini qidadan zəhərlənərək ölüb 25 Yanvar 2020, 10:05 Nazirlik 40 mindən çox şəxsə elektron qaydada müavinət təyin olunub 25 Yanvar 2020, 09:55 Bakıda sərnişin avtobusu yoldan çıxdı - yaralılar var 25 Yanvar 2020, 09:46 Kənd sakinlərinin icra başçısından 4 xahişi - FOTOLAR 25 Yanvar 2020, 09:39 Milli Qəhrəmanların parlament gözləntiləri: ÇAĞIRIŞ EDƏN DƏ OLDU, “O SEÇİLSƏ, SONUMUZ  NECƏ OLACAQ” deyən də   25 Yanvar 2020, 09:30 Ermənilər Baş Qərvəndi atəşə tutdu 25 Yanvar 2020, 09:25 Yerə nəhəng asteroid yaxınlaşır - TƏHLÜKƏ 25 Yanvar 2020, 09:07 Türkiyədə güclü zəlzələ: binalar uçdu, ölü sayı 20-yə çatdı - YENİLƏNİB 25 Yanvar 2020, 08:54 Zəlzələ bölgəsində əhaliyə pulsuz internet verildi 25 Yanvar 2020, 01:03 Yağlıvənd də Vüqar Bayramova tam dəstək verdi - FOTOLAR 25 Yanvar 2020, 00:46 Rusiya XİN-də Qarabağ müzakirəsi 25 Yanvar 2020, 00:29 Azərbaycanın Türkiyədəki səfirliyində “qaynar xətt” yaradıldı 25 Yanvar 2020, 00:12 35 saylı dairənin sədri istefa verdi: SƏBƏBLƏR 24 Yanvar 2020, 23:47 ABŞ 34 əsgərinin yaralandığını etiraf etdi 24 Yanvar 2020, 23:33 Rəşad Mahmudov növbəti görüşünü şəhid ailəsi ilə keçirib – FOTO 24 Yanvar 2020, 22:56 Bakıda təcili tibbi yardım avtomobili qəzaya uğradı 24 Yanvar 2020, 22:22 İslahatlar Naminə Açıq Media Bloku - İNAM yaradıldı 24 Yanvar 2020, 22:03 Beyləqanda  məcburi köçkünlər Vüqar Bayramovu böyük sevgi ilə qarşılayıb - FOTOLAR 24 Yanvar 2020, 21:46 AMEA-da yeni təyinat 24 Yanvar 2020, 21:29 Məşhur Məmmədov seçicilərə müraciət etdi - VİDEO 24 Yanvar 2020, 21:13
SORĞU Yeni parlamentdə kimlər olsun?