2 May 2020, 16:07 | Ana Səhifə - Yazılar - Ən ağır dövrlərin ƏCLAFLARI
Ən ağır dövrlərin ƏCLAFLARI

Fazil Mustafa,
Milli Məclisin üzvü

XIX əsrin böyük rus şairi Nekrasovun “Müasirlər” (1875) poemasındakı “Ən ağır dövrlər də oldu, lakin əclaflar olmadı” ifadəsi sonradan İlya İlf və Yevgeni Petrovun məşhur “12 stul” əsərinin qəhrəmanı İppolit Matveyeviç haqqında yazılmış məqalənin sonunda da xatırladılaraq bir aforizm olaraq yaddaşlara yerləşmişdi. COVİD-19 epidemiyasının tüğyan etdiyi bu çətin dövrlərə də xeyli zaman aşamasından sonra bu ifadələrə bir daha qayıdılacağını indidən ehtimal etmək olar. Siyasi, iqtisadi, sosial xarakterli narazılıqlar, ədalətsizliklər bütün zamanlarda müzakirə mövzusu olub, rüşvət də, korrupsiya da narahatedici ittiham mövzusu kimi dünyanın hər köşəsində müzakirə aktuallığını itirməyib, iqtidar-müxalifət qarşıdurması, yaxud uyuşmazlığı demokratiyanın evcik-evcik oyunu kimi həmişə yerində durub, lakin məhz epidemiya və ya başqa təbii fəlakət dövründə ehtiyacı olan insanlar üçün nəzərdə tutulan yardımı mənimsəmək, məşhur aforizmin tərs üçü olan “ən pis zamanda da əclaflar olur” gerçəyini daha çox qabartdı. Bir -birinin ardınca icra başçılarının öncüllüyündə bir sıra vəzifəli şəxsin öz rayonunun feodal ağası obrazında yoxsul insanların haqqına girməsi, büdcə vəsaitlərini ən bəsit acgözlük formaları ilə mənimsəməsi, hətta epidemiya dövründə bunu daha azğınlaşmış formada etməsi səbr kasasının dolması üçün kifayət edərdi.

Bir icra başçısı konkret inzibati ərazi vahidində ölkə prezidentini təmsil edir. Əhali ilə onun arasında ən səlahiyyətli vasitəçidir. Mahiyyətcə prezidentin idarəetmə prinsiplərini ən yüksək səviyyədə anlayan və onu yerlərdə tətbiq edən bir kimlik olmalıdır. Hansısa bir rayon sadəcə statistikada qeyd olunan sakinlərdən ibarət deyil. Hər rayonun öz elitası var və burada ziyalı və ağsaqqal anlayışı böyük şəhərlərdən daha fərqli və konkret məna ifadə edir. Demək ki, yaxşı niyyətli vasitəçi bir rayonun idarəetməsini bu nüfuz sahibi insaların iştirakçılığı ilə gerçəkləşdirməyə maraqlı olmalıdır. Hətta Milli Məclisin qəbul etdiyi “İctimai iştirakçılıq haqqında” Qanunun tələblərinə uyğun olaraq yaradılması zəruri sayılan icra hakimiyyətləri yanında İctimai Şuraların da bir fürsət olaraq dəyərləndirilməməsi bölgələrdə neqativ halların çoxalmasının əsas səbəblərindən biri olaraq görülməkdədir. Əslində bu İctimai Şuralar rayonun nüfuzlu insanlarının idarəetmədə iştirakı ilə yanaşı, həm də ictimai nəzarət funksiyasını həyata keçirdiyinə görə, birbaşa təmiz niyyətli icra başçısı onun canlı orqanizmə çevirməsində hamıdan çox maraqlı olmalıdır.

Kimsəyə sirr deyil ki, hər hansı bir icra başçısının və digər vəzifəli şəxslərin əməlləri barədə prezidentə müvafiq qurumlar vaxtaşırı məlumatlar çatdırır, prezident də bu məlumatları başqa mənbələrdən dəqiqləşdirir, durumun nə dərəcədə ciddi olduğu müəyynələşdirəndən sonra öz təmsilçisinə və digər vəzifəli şəxslərə qarşı qanunun tələb etdiyi addımların atılmasına yaşıl işıq yandırır.

Əslində bu baş verənlərin ən maraqlı tərəfi prezidentin ən sərt tədbirləri öz təyin etdiklərindən başlamasındadır. “Öz təmsilçimdir, özüm təyin etmişəm” düşüncəsi ilə güzəştli baxışın olmaması bütün vəzifəli şəxslərdə ölkəmiz üçün faydalı sayıla biləcək bir narahatçılıq yaradıb. İnsanlar hər hansı bir vəzifəyə can atarkən, hələ də anlamaq istəmirlər ki, vəzifə bir insan üçün talamaq, oğurlamaq fürsəti deyil, məhz xidmət fürsətidir. İndi ölkədə prezidentin cəmiyyətə açıq şəkildə bəyan etdiyi tezislər də bunun üzərində qurulub: “Ölkəyə, onun vətəndaşına xidmət üçün varsansa, gəl!” Bu ölkənin dirçəlişi, islahatların taleyi məhz bölgələrdən başlayır. Bölgələrdə yaranmış durum, bəzi başçıların səriştəsiz və dərəbəylik formasında idarəçiliyi əhalinin əhəmiyyətli hissəsini Bakıya axına məcbur edib. Halbuki bu insanlar şəhərdəki gecəqondularda lümpen həyatı yaşamaqla faydasız, ələbəxan, günəmuzd təsadüfi iş tapmaqla keçinən durumundan normal kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmaqla ağayana yaşamaq imkanı qazana bilərdi. Ancaq bir icra başçısı dərhal min hektarlarla torpağı öz əlinə keçirərək, rayonun bütün təsərrüfat strukturlarını, bələdiyyəsini öz şəxsi təsərrüfatının dirçəlməsi üçün səfərbər edirsə, kiçik təsərrüfatına su tapa bilməyən kəndli daha nə edə bilər ki? Şələ-şüləsini yığıb üz tutur böyük şəhərin lümpen həyatına.

Burada daha iki faktora diqqət yetirmək çox önəmlidir. Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin iş prinsiplərində köklü dəyişiklik göz qabağındadır. Əvvəllər bu qurum özəl sektorun canını oxuyaraq və pulunu qopararaq prezidentə də quraşdırılmış saxta informasiyalar verməklə xüsusi bir banda kimi fəaliyyət göstərirdi. Himayəsiz hansısa iş adamı bir yerə sərmayə qoya bilmirdi ki, Mahmudov bandası dərhal üstünə çöküb xərclədirinin iki qatnı da əlindən alacaq. Hətta bir zamanlar Çovdarovçuluq deyilən bir cərəyanın müstəntiqlərinin Rusiyadan gəlmiş və öz kəndinə asfalt çəkmiş iş adamını pul tələb etməklə döyərkən, söylədiyi “Dövlət ölüb ki, sən kəndə asfalt çəkirsən” ifadəsi acınacaqlı real mənzərəni ortaya qoyurdu. Dövləti öldürmək üçün səfərbər olmuş bandanın bu ifadə ilə ironiya manifestinə çevrildiyi bir dövrü də arxada buraxmalı olduğumuzu vurğulamaq olar. Prezidentin bu bandanın üzərinə qətiyyətlə yeriməsi, mahmudovçuluğun ifşasından və Əli Nağıyevin təyinatından sonra bu mühüm qurumun öz funksional fəaliyyətinə yenidən qayıtmış olması xeyli anlayışları dəyişdi. Artıq hədəfdə xalq deyil, iş adamı deyil, xalqa qarşı soyğunçuluq edən, dövlətə qarşı təxribat yaradan qüvvəllər seçilməyə başladı. Bunun adı da təyinatına uyğun olaraq dövlətin təhlükəsizliyini qorumaq idi. Keçirilən bir neçə uğurlu əməliyyat əslində başqaları üçün zaman məsafəsinə görə islah olunmağa yetərincə şansları da təqdim etmişdi. “Ən ağır dövrlərin daha böyük əclafları” dəyişmək istəməyəndə, dövlətin ata qulaqburmasını qanunun sərt dubinkası əvəz etməyə başlayır və özü dəyişməyən adamların layiq olmadığı mövqelər, məkanlar layiq olduğu alternativlərlə dəyişdirilir.

Ancaq məsələnin yalnız Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin üzərinə yüklənməsi ilə bütün bu dərəbəyliklərin qarşısını almaq nə dərəcədə mümkün olacaq? Məhz burada ikinci faktorun aktuallığı üzə çıxır. Bir rayonda bir vəzifəli şəxsin hansı səviyyədə olması həm də rayonun polisinin, prokurorluğunun, məhkəməsinin və digər dövlət hakimiyyəti orqanlarının fəaliyyətinə və yaxud fəaliyyətsizliyinə də ən ciddi təsirini göstərir. Başçının özbaşınalığı digər strukturların da bu əməllərin iştirakçısına çevrilməsinin əsas səbəbidir. Odur ki, ilk növbədə Azərbaycanda islahatlar yuxarıdan aşağıya qədər məhkəmə sistemində, hüquq-mühafizə orqanlarında ciddi kadr və düşüncə dəyişikliyindən başlamalıdır. Artıq ölkənin yeni baş prokurorunun təyin olunması, prezidentin onun qarşısında yeni idarəetmənin prinsiplərini cəmiyyətin gözü qarşısında sadalamsı bu istiqamətdə yeni bir başlanğıcı ehtiva edirdi.

Bir anlığa düşünək görək, hansı başçıdan vətəndaş məhkəməyə müraciət edərək haqlı olduğu halda prosesi udmaq şansına sahibdir? DTX-nın gəlməyini gözləməkdənsə, bir məhkəmə sisteminin nüfuzunu qaldırmaqla, onun icra başçılarının iradəsindən xilas etməklə daha effektli balanslaşdırma yaratmaq olmazmı? Söhbət konkret olaraq Biləsuvardan, Neftçaladan, Ağstafada, Yevlaxdan getmir, bütün bölgələrdə məhkəmələrin nüfuzu qalxmalıdır, müstəqilliyi artırılmalıdır ki, özbaşınalığın, qanunsuzluğun qarşısını yarandığı anlardan almaq mümkün olsun.

İvan Qolikov “Böyük Pyotrun əməlləri” (1788-1789) əsərində yazırdı ki, rus çarı oğurluğa qurşanmış məmurları xalqın “onlara sayğısının itirilməməsi üçün” şahidlər olmadan öz çubuğu ilə cəzalandırırdı. Sonradan bu rusların leksikonuna “Pyotrun dubinkası” kimi daxil oldu. Hətta Pyotr knyaz Menşikovun oğurluq cinayəti ilə bağlı bilgiləri alanda qeyd edir ki, “Günahı çox böyükdür, ancaq xidmətləri daha böyükdür”. Bu səbəbdən də knyazı pul cəriməsi ilə cəzalandıraraq, bu dubinkanın sonuncu olacağını, ardınca heç nəyin bağışlanmayacağını söyləyir. Azərbaycanda da təqribən anoloji mənzərənin şahidi oluruq. Ölkə prezidentinin ürək ağrısı ilə həm əyalətdəki məmurlar, həm də mərkəzi orqanlarda özbaşınalıq edən vəzifəli şəxslər barədə söylədiyi fikirlər bunu deməyə əsas verir ki, artıq kiminsə köhnə xidmətlərinin kölgəsində özünü rahatlıq tapması dövrü yekunlaşıb. Ən sərt formada əhaliyə qarşı quldarlıq və soyğunçuluq düşüncəsiylə baxan kimsəyə güzəşt olunmayacaq.

“Ən ağır dövrlərdə” boy göstərən əclaflıqlara qarşı isə daha sərt davranılacaq. Əslində əsil islahatlar da müəllimin, süpürgəçinin, iş adamının, fermerin boğazından çəkib çıxaranların boğazlanmasından başlayır.

 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Müharibədən qayıdan sürücülərlə görüş keçirilib - FOTOLAR 23 Yanvar 2021, 18:32 “Təhsil haqları ilə bağlı söylədiklərim başqa cür təqdim edilib” 23 Yanvar 2021, 18:24 ABŞ-dan Rusiyadakı etirazlara dəstək - Kreml QƏZƏBLƏNDİ 23 Yanvar 2021, 18:16 Millimiz oyunlarını Belçikada keçirəcək 23 Yanvar 2021, 18:10 Naxçıvanda yenidən zəlzələ oldu 23 Yanvar 2021, 18:05 Braziliyada karnaval keçirilməyəcək 23 Yanvar 2021, 17:57 Türkiyənin PUA-ları Qarabağda müharibə metodlarını dəyişdirdi - Ərdoğan 23 Yanvar 2021, 17:50 Kəlbəcərin Qamışlı kəndi - VİDEO 23 Yanvar 2021, 17:44 Polad Bülbüloğlu Şuşada atasının evində - VİDEO 23 Yanvar 2021, 17:37 Azərbaycanda daha 162 nəfər yoluxdu - 8 nəfər öldü 23 Yanvar 2021, 17:30 Rusiyada etirazlar zamanı saxlanılanların sayı 1000-i KEÇDİ 23 Yanvar 2021, 17:24 Kamal Abdullanın romanı Almaniyada çap olundu 23 Yanvar 2021, 17:17 AQTA epizootik vəziyyətlə bağlı vətəndaşları diqqətli olmağa çağırır 23 Yanvar 2021, 17:11 Dünya jurnalistikasının canlı əfsanəsi vəfat etdi 23 Yanvar 2021, 17:04 İlham Əliyev Zelenskiyə başsağlığı verdi 23 Yanvar 2021, 17:00 Məişətdə yanğın baş verməməsi üçün nə edilməlidir? 23 Yanvar 2021, 16:55 İşğaldan azad olunmuş rayonlara qeydiyyat dayandırılıb - Rayon RƏHBƏRLƏRİ 23 Yanvar 2021, 16:49 SOCAR-ın fəaliyyətinin diaqnostikası aparılacaq 23 Yanvar 2021, 16:43 Prezidentdən SOCAR-ın idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı FƏRMAN 23 Yanvar 2021, 16:36 Navalnının tərəfdarları polislə toqquşdu: yaralananlar var 23 Yanvar 2021, 16:30 Navalnının həyat yoldaşı da həbs olundu 23 Yanvar 2021, 16:25 Komissiya müharibədən qayıdan 5 298 müraciətinə baxıb 23 Yanvar 2021, 16:18 Moskvada minlərlə etirazçı Kremlə doğru İRƏLİLƏYİR 23 Yanvar 2021, 16:12 SOCAR-ın Müşahidə Şurasının tərkibi təsdiqləndi - SİYAHI 23 Yanvar 2021, 16:06 Moskva, Peterburq, Novosibirsk, Vladivostok... – Rusiyada kütləvi aksiyalar – FOTOLAR 23 Yanvar 2021, 16:00 Pandemiya tələblərini pozan 17 obyekt cərimələndi 23 Yanvar 2021, 15:55 Daha 13 müəssisə Rusiyaya pomidor və alma ixrac edəcək 23 Yanvar 2021, 15:50 Azərbaycanda bu məşhur broyler müəssisəsi iflas etdi 23 Yanvar 2021, 15:44 İran XİN başçısı Bayden administrasiyasına çağırış etdi 23 Yanvar 2021, 15:37 Prezident İsmayıl Hacıyevi “Şöhrət” ordeni ilə təltif etdi 23 Yanvar 2021, 15:30 Tərtərdə karantin rejimini pozan çayxana aşkar edildi 23 Yanvar 2021, 15:22 “Təhsil naziri ictimai fikrə böyük önəm verir” - Müşavir 23 Yanvar 2021, 15:15 Azərbaycan torpağı Zəngəzur və ermənilərin iç üzü dünyanın gözü ilə 23 Yanvar 2021, 15:09 Şəhidin üzünü görmədiyi oğlu UĞUR doğuldu - FOTO 23 Yanvar 2021, 15:02 Deputatlar sabah Strasburqa gedirlər 23 Yanvar 2021, 14:55