14 Sentyabr 2020, 08:29 | Ana Səhifə - Yazılar - Öz dilinə hörmət etməyənin heç bir millətin yanında hörməti olmur
Öz dilinə hörmət etməyənin heç bir millətin yanında hörməti olmur

Azadə Balayeva

Rus dili, yoxsa Ana Dilimiz daha çox qayğıya möhtacdır?

 

“Balaca oğlum Araz (söhbət ali təhsilini başa vurmuş yetkin gəncdən gedir) azərbaycanca çətin danışır. O, danışanda hamımız gülürük”.

 

Bu günlərdə rusdilli bir Ananın fəxrlə danışdığı bu söhbətə təsadüfən qulaq şahidi oldum. Qadın elə fəxrlə danışırdı ki, sanki oğlu böyk bir hünər etmişdi. Xanım kənarda dayanıb onun “maraqlı” söhbətini dinləyən məni də bir aşağılayıcı nəzərlərlə süzdü. Bu baxış mənə tanış idi. 80-ci illərin sonu 90-cı illərin əvvəllərində mənim kimi azərbaycandilliləri “çuşka” sayan baxış idi. Başqa sözlə, 21-ci əsrin 20-ci ilində Ana Dilimizin gəldiyi durum, dilimizə münasibətin göstəricisi.

Bu gün Azərbaycanda rus məktəblərinin fəaliyyətinin məhdudlaşdırılmasına tərəfdar olanları cahil adlandıran dəyərli yazıçımız Çingiz Abdullayevin görəsən bundan xəbəri varmı?

Xəbəri varmı ki, bu gün Ana Dilimiz Ana Vətənimizdə yad kimi küncə sıxılır? Bu gün dövlət dilimiz olan Ana dilimizi və əlavə olaraq beynəlxalq dil olan ingilis dilini bilən necə gözəl mütəxəssislər iş tapa bilmirlər. Səbəb rus dilini bilməmələridir. Bu gün zərurət oldu-olmadı, az qala bütün şirkətlər vakansiyalar üçün şərtlərdə mütləq rus dili bilmək tələbi irəli sürürlər. Nəyə görə, müstəqil Azərbaycan Respublikasının vətəndaşının dövlət dili olmayan rus dilini bilmək məcburiyyəti olmalıdır? Hər hansı şirkət Azərbaycanın hüdudları daxilində fəaliyyət göstərirsə, bu şirkətin xidmətindən istifadə edən istənilən şəxs bu ölkənin dövlət dilində müraciət etməlidir, şirkətin əməkdaşı onun dilini bilmək məcburiyyətində olmamalıdır.

Biz kiminsə əcnəbi dil bilməsinin əleyhinə deyilik. Əksin, bilirik ki, nə qədər çox dil bilsək, dünyaya çıxışımız o qədər çox olacaq. Amma bunun öz dilimizin unudulması fonunda baş verməsinə qarşıyıq.

 

Hörmətli yazıçımız Çingiz Abdullayevin çox dil bilmənin önəmli olması fikriylə tamamilə razıyam. Amma bu Ana dilində məktəblərdən imtina etmək hesabına olmamalıdır. İlk növbədə məktəblərdə xarici dilin keçirilməsi səviyyəsini yüksəltmək lazımdır. Razıyam ki, orta məktəbi bitirən şagirdlər lap üç dil bilsinlər. Xarici dil dərslərinin saatını artırmaqla, güclü mütəxəssislər cəlb etməklə  bu işi azərbaycandilli məktəblərdə də görmək mümkündür.

Mən rus məktəbində oxumamışam, Şəkidə adi bir kənd məktəbində orta təhsilimi başa vurmuşam və rus dilini də kifayət qədər yaxşı bilirəm. 90-cı illərin sonunda hörmətli Çingiz Abdullayevin  bir kitabı hissə-hissə tərcümə olunaraq "Hürriyyət" qəzetində çap olunurdu. Onu mən tərcümə edirdim. Eləcə də, sonrakı illərdə ədəbi saytlarda rus dilindən tərcümələrim yayımlanıb və bu gün də yayımlanır. Bu tərcümlərlə bağlı ölkənin tanınmış qələm adamlarından yalnız xoş sözlər eşitmişəm, bir nöqtəm, vergülüm belə dəyişdirilməyib. Yəni göründüyü kimi dil öyrənmək istəyənə məktəbin hansı dildə olması elə də böyük önəm daşımır.

Önəmli olan milli hiss, milli kimliyə hörmət, Vətənə sevgidir. Natamamlıq kompleksindən xilas olmaqdır. Öz xalqına, millətinə, dilinə hörmət etməyənin heç bir millətin yanında da hörməti olmur. Ona görə mən düşünürəm ki, rus dili üçün bu qədər canfəşanlıq etmək yerinə bu gün kifayət qədər hörmətsiz edilən Ana dilimizin nüfuzunu qaldırmaq lazımdır.

 

Zərurət oldu – olmadı iş axtaranlar qarşısında rus dilini bilmək şərti irəli sürən şirkətlər cəzalandırılmalı, bu tələb ortadan qaldırılmalıdır. 

Xarici dillər isə yuxarıda da qeyd etdiyim kimi, azərbaycandilli məktəblərdə və xüsusi kurslarda öyrədilə bilər. Hətta xalqın övladlarının dil öyrənməsinə bu qədər canfəşanlıq edən şəxslər öz vəsaitləri hesabına ödənişsiz dil kursları da aça bilərlər.

O zaman dil öyrənmək istəyən gəlib burada öyrənəcək. Amma kimsə rus dili, ingilis dili öyrənməlidir deyə mənim Ana dilim, Ana dilimdə məktəblərim sıxışdırılmamalıdır.

Bir neçə ay öncə hətta Fransa əcnəbi dildə təhsili qadağan etdi. Bizdə isə rus dilində məktəblərin əleyhinə olanlar cahil adlandırılır. Unutmayaq ki, Cənubda yüzlərlə soydaşımız məhz Ana Dilində təhsil almaq üçün neçə-neçə qurban verib, həbsxananı, hətta ölümü belə gözə alıblar. Biz isə deyəsən övladlarımızın Ana Dilimzdə təhsil alması ilə necə xoşbəxt olduğumuzun fərqində deyilik.

Azərbaycanın vergiödəyicisinin pulu, Azərbaycan dövlətinin vəsaiti hesabına yalnız dövlət dilində məktəblər maliyyələşə bilər. Amma istənilən iş adamı ödənişli şərtlərlə əcnəbi dildə təhsil verən özəl məktəb açmaqda sərbəstdir. Dünyanın hər yerində belə özəl məktəblər var.

 

Hörmətli Çingiz Abdullayevin, guya rus dilini bilmədiyinə görə, Rusiya telekanallarında güclü azərbaycanlı jurnalistlərin olmaması iddiasına gəldikdə isə, bu fikir də yanlışdır. Rusiya telekanallarında İradə və Svetlana Zeynalovalar, Nailə Əskərzadə kimi güclü azərbaycanlı jurnalistlər, Timur Kərimov (Rodriges), Tahir Məmmədov kimi aparıcı-prodüsserlər var. Eləcə də texniki heyətdə, kadr arxasında qalan yaradıcı heyətdə də kifayət qədər azərbaycanlı istedadlı insanlar var. Amma rus dilini mükəmməl bilsələr də Azərbaycan anlayışı onlar üçün heç nə ifadə etmir.

Ən azı rus üçün nə ifadə edirsə, onlar üçün də eyni anlayışı ifadə edir. Çünki bu xalqla heç bir mənəvi bağları yoxdur. Dilimizi bilməmələri daxil...

 

Bu qidalar ürək-damar xəstəliyi riskini azaldır - ARAŞDIRMA 5 Dekabr 2020, 01:11 “Bu, ölümcül bir səhv idi” - Köçəryan müharibədən danışdı 5 Dekabr 2020, 01:00 Xocalıda itkin düşən üç nəfərin taleyi ilə bağlı videoreportaj 5 Dekabr 2020, 00:48 Ərdoğan peyvənd olunacaq? 5 Dekabr 2020, 00:33 Həftəsonu ictimai nəqliyyat işləməyəcək 5 Dekabr 2020, 00:18 Dostunu qucaqlaması ilə hər kəsi duyğulandıran qazimiz: “Sağ olduğunu eşidəndə...” – VİDEO 5 Dekabr 2020, 00:09 Bakıda iki maşın toqquşdu 4 Dekabr 2020, 23:56 Putin Çubaysa vəzifə verdi 4 Dekabr 2020, 23:42 “Türkiyənin NATO üzvü olması münasibətlərimiz üçün əngəl deyil” - Lavrov 4 Dekabr 2020, 23:28 İmişlidə ağır qəza - 7 nəfər yaralandı 4 Dekabr 2020, 23:14 Samuxda evdə partlayış - xəsarət alan var 4 Dekabr 2020, 23:01 Bakıda bu yerlər Azərbaycan bayrağı ilə işıqlandırıldı - FOTO 4 Dekabr 2020, 22:50 Serbiya Azərbaycana olan borcunu qaytaracaq 4 Dekabr 2020, 22:44 Putin Təhlükəsizlik Şurasını topladı 4 Dekabr 2020, 22:33 FİFA-dan dünya çempionatı ilə bağlı qərar 4 Dekabr 2020, 22:22 Koronavirusdan sağalan deputat: “Onunla qətiyyən zarafat etmək olmaz” 4 Dekabr 2020, 22:09 Kəlbəcərdə alban-udilərlə erməni keşişlər arasında mübahisə düşdü- VİDEO 4 Dekabr 2020, 21:58 Vətən müharibəsi şəhidlərinin xatirəsi Daşkənddə də anıldı - FOTO 4 Dekabr 2020, 21:45 Bu stadiona Maradonanın adı verildi 4 Dekabr 2020, 21:31 “Putin deyib ki, Qarabağın müstəqilliyi tanınmayıb” - Peskov 4 Dekabr 2020, 21:20 Universitet müəllimi koronavirusdan vəfat etdi 4 Dekabr 2020, 21:07 Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna daxil olan vəsait açıqlandı 4 Dekabr 2020, 21:00 2021-ci ildə dünyanı fəlakət gözləyir - BMT 4 Dekabr 2020, 20:50 Daha bir prezident özünü təcrid etdi 4 Dekabr 2020, 20:37 Naxçıvanda toy edənlər həbs olundu 4 Dekabr 2020, 20:22 Fransa Senatının təşəbbüsü Avropa ölkələrində dəstəklənmir - Cavanşir Feyziyev 4 Dekabr 2020, 20:14 Buxara Yəhudiləri Konqresinin prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi 4 Dekabr 2020, 20:04 Alimlər COVID-19-a qarşı effektiv maddə aşkarladı 4 Dekabr 2020, 19:33 İranda daha 347 nəfər koronavirusdan öldü 4 Dekabr 2020, 19:24 Əvvəl şəhid olduğu deyildi, sonra sağ olduğu üzə çıxdı - VİDEO 4 Dekabr 2020, 19:15 Qusarda ağacların kəsilməsi ilə bağlı araşdırma aparılır 4 Dekabr 2020, 19:06 “Azərbaycan Könüllülərinin III Həmrəylik Forumu”na start verildi - FOTO 4 Dekabr 2020, 18:47 Bakıda ofisdən oğurluq olub 4 Dekabr 2020, 18:38 Ceyhun Bayramov bolqar həmkarı ilə telefonla danışdı 4 Dekabr 2020, 18:29 İranın Azərbaycandakı səfiri Naxçıvana səfər etdi 4 Dekabr 2020, 18:20
SORĞU Cəbhə xəbərlərini hansı mənbədən alırsınız?