Demoqrafiya faktoru dövlətlərin geosiyasi çəkisini, iqtisadi dayanıqlığını və milli təhlükəsizlik potensialını müəyyən edən ən fundamental strategiya elementidir. Müasir dünyada hərbi və sənaye gücünün əsas hərəkətverici qüvvəsi birbaşa intellektual və fiziki insan kapitalının həcmindən asılıdır. Məhz bu səbəbdən, canlı qüvvə balansı ölkələrin gələcək inkişaf limitlərini və böhranlara qarşı müqavimətini şərtləndirən əvəzedilməz strateji resursdur. Bu kontekstdə Azərbaycan və Ermənistan arasındakı demoqrafik potensialın müqayisəsi Bakının rəqibi üzərində mühüm bir üstünlüyə sahib olduğunu aşkar nümayiş etdirir.
Modern.az xəbər verir ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı SSRİ dövründə həm Azərbaycan, həm də Ermənistan SSR-də doğulanların sayı davamlı olaraq artırdı. Yenidoğulanların say nisbəti isə Bakının xeyrinə 2-nin 1-ə və ya 2.3-ün 1-ə variantında nisbətən sabit qalırdı. Kəskin fərqlilik 1990-cı illərdə, hər iki ölkə müstəqillik qazanandan sonra başladı. Bu dövrdə demoqrafik tənəzzül Ermənistanla müqayisədə Azərbaycanda xeyli yüngül keçdi: onillik ərzində doğulanların sayı Azərbaycanda 42% azaldığı halda, Ermənistanda bu göstərici 59% gerilədi. Bu fərq sayəsində 2002-ci ilə qədər yenidoğulanların qonşu ölkələr üzrə nisbəti 3.44:1 səviyyəsinə yüksəldi.
2000-ci illərdəki demoqrafik artım da Azərbaycanda daha yüksək oldu. Doğum sayı Azərbaycanda 60% artdığı halda, Ermənistanda bu artım cəmi 35% təşkil etdi. Nəticədə 2013-cü ildə tarixi rekord qeydə alındı: Ermənistanda doğulan 1 körpəyə qarşı Azərbaycanda 4.13 körpə dünyaya gəldi.
Son 13 ildə isə hər iki Qafqaz dövlətində həm keyfiyyət, həm də kəmiyyət baxımından doğumun azalması müşahidə olunur və bu azalma Ermənistanda bir qədər daha kəskin xarakter daşıyır. Bunun sayəsində 2025-ci ilin yekunlarına görə nisbət 3.29:1 səviyyəsinə geri qayıdıb. Azərbaycanın regiondakı demoqrafik çəkisi əhəmiyyətli dərəcədə artıb və bu faktor azad edilmiş ərazilərin məskunlaşdırılmasını, daxili istehlak bazarının böyüməsi, büdcə gəlirlərinin artması kimi mühüm elementlərə dəstək verir.
