Azərbaycan iqtisadiyyatında qeyri-neft sektorunun genişləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələnin əsası qoyulur. Sentyabrın 22-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirədə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramının əsas hədəfləri təqdim edilib.
Prezident İlham Əliyev müşavirədə bu sahənin Azərbaycan iqtisadiyyatı, xüsusilə qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün böyük əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb.
“Bu sahə ölkə iqtisadiyyatı üçün, xüsusilə ölkəmizin qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır, çox perspektivli sahədir”, - deyə dövlət başçısı bildirib.
Dörd il ərzində həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan proqramın əsas məqsədi Azərbaycanın təbii resurslarından daha səmərəli istifadə etməklə yeni sənaye və istehsal imkanları yaratmaqdır. Proqram çərçivəsində 5 mindən çox daimi iş yerinin açılması nəzərdə tutulur.
Burada diqqətçəkən əsas məqam isə Azərbaycanın xammal ixrac edən ölkədən xammalı daha çox öz daxilində emal edən və yüksək əlavə dəyər yaradan sənaye ölkəsinə çevrilməsi istiqamətində atılan addımlardır.
Prezident bunu müşavirədə açıq şəkildə ifadə edib:
“Proqramın əsas məqsədləri sadədir: bu, daha çox xammal hasil etmək deyil, bu, xammalı ölkə daxilində daha çox emal etmək və daha yüksək əlavə dəyər yaratmaqdır.”
Bu yanaşma dağ-mədən sektorunu yalnız hasilat sahəsi kimi deyil, hasilat–emal–son məhsul–ixrac zəncirinin formalaşdırıldığı sənaye istiqaməti kimi inkişaf etdirməyi nəzərdə tutur.
5,3 milyard manatlıq investisiya
Müşavirədə açıqlanan rəqəmlər proqramın miqyasını da göstərir. 2027–2030-cu illərdə dağ-mədən və metallurgiya sektoruna ümumilikdə 5,3 milyard manat investisiya yatırılması planlaşdırılır.
Bu vəsaitin 1,1 milyard manatı dövlət büdcəsindən, 2,2 milyard manatı dövlət müəssisələrinin vəsaitləri, o cümlədən kreditlər hesabına, 2 milyard manatı isə özəl vəsaitlər, o cümlədən borc kapitalı hesabına formalaşdırılacaq.
Beləliklə, ümumi investisiyanın təxminən 80 faizi qeyri-büdcə mənbələrindən cəlb olunacaq. Bu isə proqramın yalnız dövlət vəsaiti hesabına deyil, dövlət şirkətləri və özəl investorların iştirakı ilə həyata keçirilməsinin nəzərdə tutulduğunu göstərir.
Azərbaycanın sənaye xəritəsi dəyişir
Proqramın hədəfləri kifayət qədər böyükdür. 2030-cu ilədək dağ-mədən və metallurgiya sektorunun ÜDM-ə töhfəsinin 700 milyon manatdan 1,8 milyard manata, illik ixrac potensialının isə 1,3 milyard manatdan 3,4 milyard manata çatdırılması planlaşdırılır.
Dəmir filizi, alüminium, mis və qızıl əsas istiqamətlər kimi müəyyənləşdirilib. Eyni zamanda yeni yataqların iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunması nəzərdə tutulur.
Bu baxımdan Qarabağ və Şərqi Zəngəzur da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə yeni iqtisadi fəaliyyət sahələrinin, o cümlədən istehsal, xidmət, tikinti və nəqliyyat imkanlarının yaradılması Böyük Qayıdış prosesinin iqtisadi tərəfini də gücləndirir.
“AzerGold”un qarşısında yeni vəzifələr
Dağ-mədən sənayesinin inkişafında dövlət şirkəti “AzerGold” da əsas iştirakçılardan biridir. Müşavirədə şirkətin İdarə Heyətinin sədri Zakir İbrahimov da çıxış edib.
“AzerGold”un yaradılması ilə Azərbaycanda qızıl, gümüş və digər nəcib və əlvan metalların sənaye üsulu ilə hasilatına yeni mərhələ başlanıb. Prezidentin aprelin 1-də imzaladığı sərəncamda da şirkətin fəaliyyəti və müasir emal infrastrukturunun yaradılması ayrıca qeyd olunub.
Yeni proqramla isə hədəf daha genişdir: resursun hasilatı ilə kifayətlənməmək, onu ölkə daxilində emal etmək və daha yüksək əlavə dəyər yaratmaq.
Bu, eyni zamanda, regionlarda yeni iş yerlərinin yaranması deməkdir. Mədənlərin, emal müəssisələrinin, logistika və xidmət sahələrinin inkişafı bölgələrdə iqtisadi fəallığı artıraraq məşğulluq imkanlarını genişləndirə bilər.
Dövlət proqramları bir-birini tamamlayır
Prezident müşavirədə dağ-mədən proqramını son dövrdə qəbul edilmiş digər dövlət proqramları ilə də əlaqələndirib. Onun sözlərinə görə, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat və su təsərrüfatı ilə bağlı proqramlar da ölkə iqtisadiyyatını gücləndirmək və vətəndaşların sosial vəziyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır.
Dövlət başçısı bildirib ki, bu proqramlar 2030-cu ilin sonuna qədər icra edilməlidir. Dağ-mədən və metallurgiya proqramı isə konkret olaraq 2027–2030-cu illəri əhatə edir.
Beləliklə, qarşıdakı dörd ildə Azərbaycanın qeyri-neft iqtisadiyyatında əsas istiqamətlərdən biri sənaye istehsalının genişləndirilməsi, təbii resursların daha səmərəli istifadəsi və yüksək əlavə dəyərli məhsulların istehsalı olacaq.
Əgər nəzərdə tutulan layihələr reallaşarsa, söhbət yalnız yeni mədənlərdən və metallurgiya müəssisələrindən getməyəcək. Minlərlə daimi iş yeri, milyardlarla manatlıq investisiya, ixracın artması və regionlarda yeni iqtisadi fəaliyyət zəncirinin yaranması Azərbaycanın qeyri-neft sektorunda yeni imkanlar formalaşdıra bilər.
Prezidentin müşavirədə səsləndirdiyi əsas mesaj da məhz bundan ibarətdir: Azərbaycan öz təbii resurslarından daha çox gəlir əldə etmək üçün təkcə hasilatı deyil, xammalın ölkə daxilində emalını və yüksək əlavə dəyər yaradılmasını hədəfləyir.
