Այնուհետև Ադրբեջանի ԳԱԱ Պատմության և ազգագրության ինստիտուտի բաժնի վարիչ Ռամիլ Աղաևը ելույթ ունեցավ և մանրամասն տեղեկություններ տվեց Կովկասյան Ալբանիայի պատմության, քաղաքական աշխարհագրության և Ադրբեջանի պատմության մեջ այս պետության դերի մասին։
Modern.az-ը հայտնում է, որ նա հայտարարել է, որ հայերի կողմից Կովկասյան Ալբանիայի նյութական և մշակութային ժառանգությանը տիրանալու և այս ժառանգությունը համաշխարհային հանրությանը որպես հայկական ժառանգություն ներկայացնելու փորձերը կապված են Ադրբեջանի նկատմամբ Հայաստանի տարածքային պահանջների հետ։
Նրա խոսքով, հենց այս պատճառով է, որ Կովկասյան Ալբանիայի գտնվելու վայրի պատմական աշխարհագրության և քաղաքական պատմության ուսումնասիրությունը հատուկ նշանակություն ունի։
Գիտնականը նշել է, որ հին հունական և հռոմեական հեղինակների տվյալների համաձայն՝ հայտնի է, որ Կովկասյան Ալբանիայում բնակվել է 26 ցեղ և ժողովուրդ։ Նրանց մեջ ալբանացիները հատուկ տեղ են զբաղեցրել։ Ռ. Աղաևը հայտարարել է, որ ալբանացիների անունն առաջին անգամ հանդիպում է մ.թ.ա. 331 թվականին Մակեդոնացի Ալեքսանդրի և Պարսկաստանի տիրակալ Դարեհ III-ի միջև տեղի ունեցած Գավգամելայի ճակատամարտի հետ կապված աղբյուրներում։
Նրա խոսքով, ալբանացիների ստեղծած Կովկասյան Ալբանիան Ադրբեջանի պատմական հողերում գոյություն ունեցած կարևորագույն պետություններից մեկն է։ Այս պետությունը գոյություն է ունեցել մ.թ.ա. IV դարից մինչև մ.թ. VII դարի սկիզբը։ Ռ. Աղաևը նշել է, որ տարբեր աղբյուրներում Կովկասյան Ալբանիայի տարածքը ներկայացվել է տարբեր անուններով։ Հին աղբյուրներում օգտագործվել է Ալբանիա, հայկական աղբյուրներում՝ Ալբան կամ Ալվան, վրացական աղբյուրներում՝ Ռանի, պարսկական աղբյուրներում՝ Արան, իսկ սիրիական աղբյուրներում՝ Արան անունը։
Բաժնի վարիչը տեղեկություններ է տվել նաև Կովկասյան Ալբանիայի վարչական բաժանման մասին։ Նա հայտարարել է, որ Ալբանիայի տարածքը վարչականորեն բաժանվել է տարբեր նահանգների, և այդ նահանգները հիմնականում գտնվել են Կուր գետի աջ և ձախ ափերին։ Իր ելույթում Ռ. Աղաևը մանրամասն խոսել է նաև Կովկասյան Ալբանիայի առանձին նահանգների, դրանց պատմության և աղբյուրներում դրանց արտացոլման մասին։
Նիջաթ Ռուստամ
