20 noyabr 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Əkbər Qoşalının KƏNDİ: “Kəndimiz bir institutun araşdırmalı olduğu sirdir” - RUBRİKA
Əkbər Qoşalının KƏNDİ: “Kəndimiz bir institutun araşdırmalı olduğu sirdir” - RUBRİKA
04.02.2015, 22:34

Modern.az saytının “Mənim kəndim” rubrikasında əyalətdə doğulub-böyüyən ziyalılar, ictimai və mədəni xadimlər, jurnalistlər kənd təəssüratlarını bölüşürlər. Bu dəfə şair-publisist Əkbər Qoşalı doğulub-böyüdüyü Tovuz rayonunun Qoşa kəndi, oradakı uşaqlıq illərindən danışır. Əkbər Qoşalı o yerləri, o illəri belə xatırlayır:

Mənim kəndim

- “Mənim kəndim” demək də bir az qərib gəlir mənə. Əlbəttə, mən o kənddə doğulub, orada böyüyüb və kamala çatmışam... Ancaq mən o kənddən çıxıb – haradasa 500 kilometr uzaqlarda özümə yuva qurmuşam... Doğrudur, böyük şəhərlər, adətən, mənim kimi “kəndini atıb, kəndini – özünü tutmuşlar”la dolub... bununla belə taleyini kəndə bağlayanlar, yazı-yayı, payızı-qışı kənddə yaşayanlar, ayağı torpaqdan üzülməyən də az deyil. Düşünürəm ki, onlar ürəklə “mənim kəndim” deyə bilərlər.

Şəhərlərə səpələnən kəndli balaları isə demək olar, yalnız xeyirdə- şərdə (Tanrı şər qismət eləməsin) və istirahət damarları atanda kəndə gedir. Bu və bu qəbildən olan, mənim öz-özümə verdiyim “ittiham”lar öz yerində. Deyirəm, bəlkə də həmkəndlilərimdən soruşsanız, ola bilər ki, haqqımda çox yaxşı, kəndcanlı sözlər söyləyəcəklər. Bu da mənim kiçik işlərimi böyük görmələrindən, xoş niyyətdən, o balaca dağ kəndindən çıxıb respublikada, bəlkə bir qədər də türk dünyasında tanınan bir həmkəndlilərinin olmasından qaynaqlanardı...

Bax, o balaca dağ kəndinin – Tovuzun Böyük Qışlaq səmtinin, Çatax icra nümayəndəliyinə bağlı Qoşa kəndinin adını özümə təxəllüs götürmüş, bu minvalla, özündən, adından böyük mahiyyətinə can atımımı ifadə etməyə çalışmışam...



O kənddəki uşaqlıq illəri

- Uşaqlıq illərim elə də parlaq olmayıb – gərək, doğrusunu deyim. Anamın səhhətində problemlər yaşanırdı, o üzdən günümüz gün olmurdu. Sonra qarışıq dönəmlər başladı, bir az yenidənqurma, bir az qeyri-müəyyənlik və s. Üstəlik, bizim kənd Ermənistan Respublikası kimi tanınan, əslində tarixən bizim torpaqlarımız olan, keçmiş Şəmşəddil, indi Berd adlanan rayonun Qula, Çinar kəndləri ilə uzaqdan-uzağa da olsa, həmsərhəddir. Odur ki, keçmiş SSRİ-də millətlərarası münaqişənin ilk alovlarını, onunla paralel Ermənistanın işğalçılıq siyasətinin təzahürlərini ta başlanğıcdan hiss edən yaşayış məntəqələrindən biri də biz tərəflər, Minvuqlu, Qoşa, Şıxheybət, habelə, Qaralar, Həsənli kəndləri olub. Demək istəyirəm, mənim uşaqlıq illərim qarmaqarışıq hadisələrlə “süslü” idi...



Heç zaman unudulmayan xatirələr

- Unudulmayan xatirələr, əlbəttə, var. İlk növbədə, Yenigün – Novruz bayramı ilə bağlı keçirdiyimiz, ürəyimizin sinəmizə sığmadığı günlərin ölçüyəgəlməz hiss-həyəcanını xatırlayıram.

Şair deyir: “Cocuqlar kimi şəndik”. Biz isə cocuqduq, şəndik. Bəzən səbəbsiz yerə sevinə, bəlkə elə səbəbsiz yerə də kədərlənə bilirdik. Kitab-dəftər oxuduqca, ağlımız kəsdikcə də, bu ovqat dəyişiminin təhtəlşüurla bağlı olduğuna, hansısa idrak prosesinə keçid dönəmi yaşadığımıza inan(ır)dıq...

Yadımdadır, hər il, elliklə qəbir üstə çıxardıq. Bu, bir el ayini, camaat ritualı idi, elə bil. Böyüklər üçün haqq dünyasında olanların ruhunun şad edilməsi mərasimi, biz balacalar üçünsə, Tanrı günaha yazmasın, elə bil şənlik günü idi. Təsəvvür edin, Yolayrıcı deyilən yerdə, ağaclar altında süfrələr açılır, qazanlar asılır, gəlib-gedənlərə ehsan paylanırdı. Kəndimizlə bağlılığı olan, həmin gün orada bulunmaq imkanı olan nə qədər qohum-əqrəba, qol-qanad yığışırdı ora. Bizim ailə, rəhmətlik Turac mamamgilnən – atamın bacısı ailəsi ilə və Cahangir əmimgilnən bir süfrə başına yığışardı. Zatən, hər kəs iki bir, üç bir yığışıb ehsan verərdi...

Bir dəfə, qəbiristanlıqdan qayıdanda rəhmətlik Cahangir əmimin ağ “Niva”sının böyrünü kəsdirib durmuşdum ki, kəndə enəndə mən də maşına minəcəyəm. Ancaq yaşlılara güclə yer oldu və mən təbii olaraq, qıraqda qalmalı, pay-piyada enməli oldum evimizədək... – Deyirəm, uşaqlıqdı də, heç cür qəbul edə bilmirdim ki, nə olardı, ey, məni də bir təhər götürmək olardı axı!.. O qədər dolmuşdum, özüm-özümə böyüyəndə o ağ “Niva”dan birini almağı söz verdim. İllər keçdi, baş qarışdı, araya olaylar, yollar, şəhərlər, kitablar, adamlardüşdü, yaş ötdü, o “ağ Niva” söhbəti yaddaşın “tozlu rəfində arxivləndi”... bir də, ötən il maşın alanda o olayı şiddətlə xatırladım...


O kənddəki evimiz

- Kənd evi, az qala hər il bir yeri təzələnən, bir böyrünə artırma artırılan evdir, bizim kəndin nəzərində. Bizim evimiz ölçülərinə, böyüklüyünə görə kəndimizdəki ən böyük evlərdən biridir – ikiqatlı, iki eyvanlı, kəllə artırmalı... O evdə acılı-şirinli günlərim olub.

Biz tərəflərin qışı sərt olardı o vaxtlar – Uzaqlardakı Çernobıl qəzasının təsiri ta bizim kəndə qədər gəlib çatmışdı və o iqlim dəyişikliyi olmuşdu guya. Sözüm onda deyil, qış sərt olardı, qalın qar düşərdi, elektrik xətlərində problemlər yaranardı və uzun günlər boyunca kəndə verilən elektrik enerjisi kəsilərdi. Bax, o soyuq, elektrik enerjisinin verilmədiyi günlərdə, çıraq işığında, hamının yığışdığı bir otaqda, evdəkilər yatandan sonra mən dərs oxuyardım. Anam deyərdi: “Anan ölsün, a bala, gərnəşməkdən kürəyin qat oldu, dur, yat”... Mən yenə də oxuyardım, yazardım. Bayaq dediyim o “təhtəlşüur”la “anlayırdım” ki, mənim nicatım yalnız yaxşı oxumaqdadır!.. Görünür, müəllimlərimiz də “ipimizi boş tutmurlarmış”...

Və məktəbimiz...

- Yaxşı oxumaq demişkən, məktəbimiz texniki imkanları baxımından ürəkaçan səviyyədə olmasa da, dərsi, nizam-intizamı ilə, müəllimlərin gücləri çatdığınca bilikləri aşılamaq yetənəyi, istəyi ilə örnək məktəblərdən biri idi... Rəhmətlik Qasım dayım məktəbin direktoru, Cahangir əmim direktor müavini idi. Baxmayın, biri dayım, biri əmimdi, bizə gün verib-işıq vermirdilər: oxuyun, oxuyun, oxuyun! – Nə qədər yaxşı oxusan, yenə oxumağa əlavə bir şey tapırdılar... Hər ikisnə, haqq dünyasında olan bütün müəllimlərimizə rəhmət, qalanlarına can sağlığı diləyirəm.


Borclu olduğum müəllimlər...

- Müəllimlərimizin hamısına borcluyam. Mən 8 il öz kəndimizdə, iki il də Çatax kənd orta məktəbində oxumuşam. Hər iki məktəbdə, ali

məktəb səviyyəsində müəllimlərim olub, buna qarşılıq, ali məktəbdə orta məktəb səviyyəsinə cavab verməyən dərs deyənlərimiz olub... O uzaq kimi uzaq, yaxın kimi yaxın orta məktəb illərindən Tanrıverdi Qasımovu, Zülfüqar İbrahimovu (onun haqqında yazdığım “Mənim müqtədir müəllimim” adlı məqaləm bir neçə media orqanında işıq üzü görüb), Rita Novruzovanı, rəhmətliklər Cahad Məmmədovu, Həsən Rzayevi dərin sayğı ilə xatırlayıram. Əlbəttə, adını çəkmədiklərim də sağ olsunlar, hər birinin özünə görə əməyi var üzərimizdə...

Kəndimizin özəlliyi və gözəlliyi

- Kəndimiz dəniz səviyyəsindən 1500 metr yüksəklərdə, meşələr qoynunda qərar tutub. Burada yayda diş göynədən bulaqlarımı deyim, “Dədə Qorqud” dastanı ilə səsləşən yer adlarınımı sayım, yaxud qızıl mədənlərinimi vurğulayım..? Pir, Ocaq yeri, Qalaça(lar), Ağamir, Yeddibulaq, Çıxheybət yolundakı Qoca palıd və başqaları...


Kəndimiz - əvvəllər və indi...

- Öncələr kənd daha qaynar, daha canlı idi. Qoşalılar demiş, “yerdən qalxan” çoxuydu; əkin-biçin, çalım yerləri geniş idi, çoxlu toyuq-cücə, ördək-qaz saxlanardı; hər evdən qoşulan qoyun-quzu sürüsü növbə ilə otarılırdı... İndi o qaynarlıq soğulub, elə bil... Əvəzində, neçə illərdir, çanaq antenləri, pultlu televizorlar, paltaryuyan maşınlar, soyuducular, mobil telefonlar, seriallar-filan daxil olub, kənd mühitini hüzuruna... Bu “hüzurpozma olayı” artıq bilgisayarlarla, internet və digərlərilə öz meydanını genişlətməkdədir...

Yaddan çıxmayan sevgi...

- O vaxtların sevgisi, hər halda cocuqluq sevgisidir. Deyə bilərəm, o uzaq illərdə mənim sevgim qızlardan daha artıq kitaba, kitabxanaya olub... Sonra elə o kitablar sevgi dünyasına çağırıb məni, olaylar paralel cərəyan edib və bir də baxmışam həyatın Bakı səhifəsindəyəm... Paytaxt səhifəsindən sonra isə... adətən, yeni fəsil başlayır...

Ağrılı-acılı uşaqlıq...

- Necə deyərlər, uşaq vaxtımın əlindən tuta bilsəydim, onun istəklərinə, diləklərinə yaxşı-yaxşı qulaq asardım, onunla arkadaş olardım... Doğrudur, atamla aramda yaş fərqi çox böyükdür – sanki baba-nəvə yaşı kimi... buna görə onunla arkadaşlıq imkanımız olmayıb... Ancaq o mənə görə Tanrıdan diləklərini bir gün də əsirgəməyib; mən “gənc ailə” statusu qazanıb, böyük ailəmizdən bir köynək aralananda da, palıd yarmaçası kimi kobud, möhkəm əlləri ilə, əllərimi bərk-bərk sıxıb, “a bala, sənə bir elə mal-mülk verə bilməsəm də, ÜRƏYİMİ SƏNƏ VERİRƏM!” deyib... və mən o ürəklə verilən Ürəyi hər gün köməyimdə duran görmüşəm...



Bu gün sizi darıxdıran kənd...

- Açığı, indi öz yaratdığım mühitə o qədər öyrəşmişəm, nəinki kəndimizdə, ümumən dünyanın harasında, kiminlə oluramsa-olum, üç-dörd gündən sonra öz küməm üçün darıxıram. Kəndə gedən kimi qohum-əqrəbaya baş çəkir, ev-eşiyimizin iş-gücü ilə ilgilənir, sonra geri dönmə havasına girirəm. “A bala, quş ötgünü kimi gəlib-gedirsən...” tənəsini eşitsəm də, “qalıb, neynəyəsiyəm!?” ritorikası ilə geri, bəlkə də irəli dönürəm – Abşeron yarımadasına... – dağlardan dənizə...

Heç kəsə demədiyiniz sirr... Təbii ki, kəndlə bağlı

- Əgər o heç kəsə deyilməmiş sirdirsə, qoy elə sirr olaraq da qalsın. Ancaq onu da deyək ki, bizim kənd, bəlkə də yalnız Tovuz üçün deyil, bütün Azərbaycan tarixi üçün yararlı olacağına şübhəm olmayan, hələ öyrənilib, tədqiq edilməmiş etnoqrafik yaddaşı, elə Etnoqrafiya və Arxeologiya İnstitutunun araşdırmaları ilə üzə çıxacağı günü gözləyən, dağda-daşda, torpaq altda, su dibində, ağac kökündə yatan həqiqətləri ilə bir sirdir...



Elmin NURİ


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
MAHİR QABİLOĞLU
05.02.2015, 08:21

Əkbər Qoşalı çox milli adamdır. Bu xasiyyət və xüsusiyyətlə tam əminliklə Azərbaycan ədəbiyyatında ikinci Musa Yaqub olmalıydı. Yəni kənddə yaşayıb ədəbi mühitdə at oynatmaq. Amma nə edək... O danışanda gözünü yumsan Qoşalıdır, gözünü açırsan Bakılı))))

Ixtiyar Yolcuyev Qosali
14.07.2015, 08:16

Ehsen emi duzdu Qosada heyat bir bawkadi ve kendimiz evez olunmazdir bizim ucun

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Azərbaycana ən çox gələn rusiyalı turistlərdir - 752 min
20.11.2018, 15:27

Azərbaycana ən çox gələn rusiyalı turistlərdir - 752 min

“Absheron Hotel Group” turizm sahəsi üzrə əməkdaşlığa başlayır
20.11.2018, 15:01

“Absheron Hotel Group” turizm sahəsi üzrə əməkdaşlığa başlayır

Bakıda daha bir marşrutu bağlayırlar
20.11.2018, 14:59

Bakıda daha bir marşrutu bağlayırlar

Uşaqlar ağac əkdilər - FOTOLAR
20.11.2018, 14:57

Uşaqlar ağac əkdilər - FOTOLAR

Azərbaycandakı rektorsuz universitetlər...
20.11.2018, 14:55

Azərbaycandakı rektorsuz universitetlər...

Hikmət Hacıyevdən Prezidentin Belarus səfəri ilə bağlı AÇIQLAMA
20.11.2018, 14:49

Hikmət Hacıyevdən Prezidentin Belarus səfəri ilə bağlı AÇIQLAMA

Xaləddin İsgəndərovun kadrı işdən çıxarıldı
20.11.2018, 14:30

Xaləddin İsgəndərovun kadrı işdən çıxarıldı

Yerevan Baş katib postunu əldən vermək istəmir - Putinin qərarı həlledici olacaq
20.11.2018, 14:11

Yerevan Baş katib postunu əldən vermək istəmir - Putinin qərarı həlledici olacaq

Bu il yol qəzalarında 618 nəfər ölüb, 1406 nəfət xəsarət alıb
20.11.2018, 14:05

Bu il yol qəzalarında 618 nəfər ölüb, 1406 nəfət xəsarət alıb

Nəcməddin Sadıkov ordu generalı ilə müzakirə apardı
20.11.2018, 13:47

Nəcməddin Sadıkov ordu generalı ilə müzakirə apardı

Ötən gün Azərbaycan yollarında 5 piyada öldü
20.11.2018, 13:44

Ötən gün Azərbaycan yollarında 5 piyada öldü

Prezident Rusiyanın Jurnalistlər İttifaqının sədrini qəbul edib
20.11.2018, 13:41

Prezident Rusiyanın Jurnalistlər İttifaqının sədrini qəbul edib

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin adından rüşvət alanların məhkəməsi başladı
20.11.2018, 13:37

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin adından rüşvət alanların məhkəməsi başladı

İlham Əliyev Türkiyənin Baş Qərargah rəisini qəbul etdi
20.11.2018, 13:32

İlham Əliyev Türkiyənin Baş Qərargah rəisini qəbul etdi

ABŞ sanksiyaları onları qorxutmur...
20.11.2018, 13:23

ABŞ sanksiyaları onları qorxutmur...

Bakıya 70 yeni avtobus gətiriləcək
20.11.2018, 13:06

Bakıya 70 yeni avtobus gətiriləcək

Diaspor fəaliyyətində qadınların rolu güclənir
20.11.2018, 12:57

Diaspor fəaliyyətində qadınların rolu güclənir

Milli Məclis dekabrda ilin son iclaslarını bu tarixlərdə keçirəcək   
20.11.2018, 12:51

Milli Məclis dekabrda ilin son iclaslarını bu tarixlərdə keçirəcək  

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı   
20.11.2018, 12:29

Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı  

Havalar pisləşəcək - Güclü külək, yağış, sulu qar... - XƏBƏRDARLIQ
20.11.2018, 12:27

Havalar pisləşəcək - Güclü külək, yağış, sulu qar... - XƏBƏRDARLIQ

Kanalizasiyadan mal başları, sement kisələri çıxdı - FOTO+VİDEO
20.11.2018, 12:16

Kanalizasiyadan mal başları, sement kisələri çıxdı - FOTO+VİDEO

Milli Qəhrəmanın doğum günüdür
20.11.2018, 12:13

Milli Qəhrəmanın doğum günüdür

Gəncəli deputat: “Partlayışda evləri dağılan sakinlər yataqxanaya köçürülür”
20.11.2018, 12:12

Gəncəli deputat: “Partlayışda evləri dağılan sakinlər yataqxanaya köçürülür”

Bank hesabından 790 manat oğurlayan tutuldu
20.11.2018, 12:11

Bank hesabından 790 manat oğurlayan tutuldu

Tanınmış müğənni Novruz Novruzlu vəfat edib
20.11.2018, 12:07

Tanınmış müğənni Novruz Novruzlu vəfat edib

Bakıda qəza - ölən var
20.11.2018, 11:53

Bakıda qəza - ölən var

Bakı metrosundakı soyğunçular tutuldu  
20.11.2018, 11:48

Bakı metrosundakı soyğunçular tutuldu  

Ermənilərin NATO PA-da təxribatı baş tutmadı
20.11.2018, 11:41

Ermənilərin NATO PA-da təxribatı baş tutmadı

Gəncə İcra Hakimiyyəti: Dağıntılar altına qalanların hamısı artıq tapılıb - Son XƏBƏR
20.11.2018, 11:37

Gəncə İcra Hakimiyyəti: Dağıntılar altına qalanların hamısı artıq tapılıb - Son XƏBƏR

Rusiya Aralıq dənizində hərbi təlimlər keçirdi
20.11.2018, 11:30

Rusiya Aralıq dənizində hərbi təlimlər keçirdi

Gəncədə daha iki meyit uçqun altından çıxarıldı   
20.11.2018, 11:29

Gəncədə daha iki meyit uçqun altından çıxarıldı  

Kəmaləddin Heydərov partlayış yerində - FOTOLAR
20.11.2018, 11:16

Kəmaləddin Heydərov partlayış yerində - FOTOLAR

“İnternet təhlükəsizliyi və rəqəmsal vətəndaşlıq" - ŞİRVANDA
20.11.2018, 11:10

“İnternet təhlükəsizliyi və rəqəmsal vətəndaşlıq" - ŞİRVANDA

Əbülfəs Qarayev Nyu-Yorkda...
20.11.2018, 11:07

Əbülfəs Qarayev Nyu-Yorkda...

Azərbaycanda ilk dəfə  bu mövzuda forum keçiriləcək
20.11.2018, 11:06

Azərbaycanda ilk dəfə  bu mövzuda forum keçiriləcək

İtaliyanın Maire Tecnimont şirkəti BANM tələbələri arasından seçim edir
20.11.2018, 11:05

İtaliyanın Maire Tecnimont şirkəti BANM tələbələri arasından seçim edir

Tovuzda siçanabənzər gəmiricilər məhv edildi
20.11.2018, 11:03

Tovuzda siçanabənzər gəmiricilər məhv edildi

Jurnalistin qətli kral sarayını ikiyə böldü - Yeni vəliəhd seçilə bilər
20.11.2018, 11:00

Jurnalistin qətli kral sarayını ikiyə böldü - Yeni vəliəhd seçilə bilər

Nyu-Yorkda Amerika Azərbaycanlılarının Koordinasiya Şurası təsis edilib
20.11.2018, 11:00

Nyu-Yorkda Amerika Azərbaycanlılarının Koordinasiya Şurası təsis edilib

“Azəriqaz” Gəncədəki partlayışın səbəblərini araşdırır
20.11.2018, 10:37

“Azəriqaz” Gəncədəki partlayışın səbəblərini araşdırır

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
20.11.2018, 10:27

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

Gəncədə hərbçi dağıntılar altından belə çıxarıldı - VİDEO
20.11.2018, 10:26

Gəncədə hərbçi dağıntılar altından belə çıxarıldı - VİDEO

Dünya çempionu: “Ən böyük arzum Düdənginskinin nəşini Azərbaycana gətirməkdir”
20.11.2018, 10:20

Dünya çempionu: “Ən böyük arzum Düdənginskinin nəşini Azərbaycana gətirməkdir”

Səhiyyə Nazirliyi: Gəncədəki partlayışda hələ ki 1 ölən, 1 yaralanan var
20.11.2018, 10:06

Səhiyyə Nazirliyi: Gəncədəki partlayışda hələ ki 1 ölən, 1 yaralanan var

Siyəzəndə ağır qəza - 2 ölü   
20.11.2018, 10:04

Siyəzəndə ağır qəza - 2 ölü  

Kapital Bank 24/7 rejimdə işləyən Sahil filialını istifadəyə verdi
20.11.2018, 10:00

Kapital Bank 24/7 rejimdə işləyən Sahil filialını istifadəyə verdi

Gəncə İcra Hakimiyyətindən faciə ilə bağlı yeni MƏLUMAT: Bir ailə hələ dağıntı altındadır
20.11.2018, 09:59

Gəncə İcra Hakimiyyətindən faciə ilə bağlı yeni MƏLUMAT: Bir ailə hələ dağıntı altındadır

Zakir Həsənov üçtərəfli görüş keçirəcək
20.11.2018, 09:40

Zakir Həsənov üçtərəfli görüş keçirəcək

Gəncədəki yaşayış binasında partlayış - Ölən və yaralananlar var - YENİLƏNİB
20.11.2018, 09:36

Gəncədəki yaşayış binasında partlayış - Ölən və yaralananlar var - YENİLƏNİB

“Şollerin arxivi” Fransanın Kann şəhərində uğur qazandı
20.11.2018, 09:23

“Şollerin arxivi” Fransanın Kann şəhərində uğur qazandı

ARXİV