31Avqust | Ana Səhifə - Yazılar - Rusun bəraət alan dili
Rusun bəraət alan dili

Vəfa Allahverdiyeva

 

Təhsilin birinci şəxsi rus dili ilə bağlı sərəncam imzalayıb.

Bir vaxtlar böyük nifrət fırtınasına, siyasi-ideoloji və coğrafi ayrılıq politikasına qurban getmiş rus dilinin məktəblərdə tədrisi bir çəkinmə hissi altında olsa da, tədricən genişlənir. Başa düşülən bu.

Amma heç “intensiv tədris” kəlməsi də rus dilinə münasibətdə buraxılan xətanı yetərincə düzəltmir. Nəzərə alsaq ki, paytaxtın mərkəzi məktəblərinin hamısında rus dili dərsləri keçirilmir.

Əski zamanlar deyil, ictimai qınağa görə qorxa-qorxa rus sevgisi göstərə, yaxud da özündən çıxasan ki, yenə bu rus kəlməsinin arxasında nə dayanır, görəsən?!

Xalqa və mədəniyyətə sevgi dövlətin siyasətinə, strategiyasına sevgi deyil.  Bizim rus dilinə ehtiyacımız var. Çünki o, beynəlxalq dil sistemində yerini tam itirməyib.   

Vahid siyasi sistemdən qopmuşuq biz; ingilis ətrinə, Qərb qoxusuna buhuş olsaq da, o coğrafiyada deyilik. Rus dilində danışan bir məkanda qalırıq. Avrasiya hələ ingilisdilli məkana büsbütün çevrilməyib. Demək babat-yaxşı “rusca”mız  olmalıdır.

“İntensiv tədris” göstərişinin pərdəarxasında heç nə yoxdur; təhsil heç bir siyasi ssenarinin içində deyil.   

Sadəcə, rus dilinin hörmətini, sanballını hiss etmiş insanların zəkası yetir ki, 17, 5 milyon kvadrat km-dən artıq  bir  ərazinin, böyük  mədəniyyətin sahibi olan Rusiyanın özü bir kənara, dilindən heç bir xalqa zərər gəlmədiyini, Avropanın şərqində, Avrasiya coğrafiyasında hələlik  bu dilsiz keçinməyin mümkünsüzlüyünü dərk edə bilsin.

Yazılmış təriflərə və yazılmamış qanunlara görə  dilin yalnızca bir funksiyası var-anlatmaq, anlamaq.

Rusiya istilaçı xarakterinə görə darmadağın olmanı və başqa xalqların söyüşünü haqq edirdi, dilsə yox. Dil siyasətin deyil, xalqın məhsuludur- qüsursuz və şəffaf.

Zehinlərdəki düşüncələri qarşılıqlı ötürmə funksiyasını daşıyan mədəniyyət körpüsüdür.

Dilin üzərinə  kin yükləmək, Rusiyanın imperial ambisiyaları ilə rus dilini qarışıq salmaq ucbatından  90-cı illər nəslinin ( o nəsilə mən də daxiləm-müəl.)orta təhsil səviyyəsindəki ruscası ali təhsil müstəvisində başlayan qadağalarla, rusdilli mühütün zəifləməsi ilə axsadı, sonrakı nəsillərin- bizim övladlarımızınsa, ümumiyyətlə, rus dilində təsəvvürü belə olmadı; böyük əksəriyyətin heç yoxdur da.

Rus dili bu gün ictimai təfəkkürdə bəraət almağa başlayır. Ona görə ki, qurunun oduna yaş kimi yanan rus dilinin siyasət ucbatından ölməsi vaxtı 90-cı illər deyildi.  

Rus dilinin ölü dil qrupunda başa çatan taleyini dünyadakı geopolitik savaşın sonu özü həll edəcək.   

Başından bir qrup həqiqi millətsevər insanlar və psevdovətənpərvərlər məsələni  belə qoysaydılar ki, əzilən xalqlar dilə, mədəniyyətə sevgini siyasətin çirkablarına bulaşdırmasınlar, o zaman rus dili dünyanın bir-biri ilə asanca görüşdüyü bu çağdaş zamanda insanlar arasında rabitəyə dilmanc axtarmaz, müasir insanın tarix, mədəniyyət axtarışlarında ona gərəkli yol yoldaşı ola bilərdi.

Çağdaş nəsil getdiyi, olduğu yerlərdə rus dilinə gözünü döyməzdi. Sələflərinin kitabxanasındakı toz basmış dəyərli kitablara sahib çıxa bilərdi.  

Çox dil bilmənin faydası haqqında tövsiyyələr və cəhdlər  də buna görə deyilmi...

Əgər dilin  ölkənin istilaçı xisləti  ilə bir əlaqəsi varsa,  demək on ildir biz ingilislərin köləsiyik.

Fransızlar və almanlar tərəfindən ovlanmaq cəhdləri ilə qarşı-qarşıyayıq. Axı Bakı və rayon məktəblərində bu üç dilin üstünlüyü hökmranlıq edir!

Dünya insanlarının vahid dildə bir-biri ilə danışması üçün daha neçə on illər lazımdır. O vaxta qədər rus dil çox xalqların əlindən tuta bilər. Rus dilinə sevgidə, ehtiyacda əsas gerçək, nədən budur. Odur ki, Azərbaycanda rus dilinin tədrisi ilə bağlı atılan addımlar hələ kifayətedici sayıla bilməz.  

Rus dili başqa dillərdən fərqli olaraq, insanı estetik baxımdan gözəl təqdim edir- ağız-çənəsini-mimikasını əymir. Ona eybəcər görüntü vermir, əksinə simaya bir gözəllik, ağırlıq, nitqə bir füsünkarlıq  gətirir. Rus dilinin cazibəsi bir az da burdadır. 
 

Dünya düzəninin dəyişməsi ucbatından belə bir mədəniyyətin tədricən  itə bilməsinə də  çox heyf!!!

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
İstidən qoruyan ziyansız içkilərin adı AÇIQLANDI 24 İyun 2019, 19:11 Mal-qara oğruları saxlanıldı - FOTO 24 İyun 2019, 19:02 İlham Əliyev Sloveniya prezidentini təbrik etdi 24 İyun 2019, 18:54 Gənclər üçün növbəti festival keçirilib - FOTO   24 İyun 2019, 18:44 Nazir müavininə general-leytenant rütbəsi verildi - SƏRƏNCAM 24 İyun 2019, 18:32 Vaqif Dərgahlı təltif edildi 24 İyun 2019, 18:25 Ramil Usubov tələbələrdən imtahan götürdü - FOTO 24 İyun 2019, 18:17 Prezident hərbçiləri təltif etdi, ali rütbələr verdi - SİYAHI   24 İyun 2019, 18:08 Bakıda tapılan meyitin yiyəsi axtarılır - FOTO 24 İyun 2019, 18:06 Azercell-in yenilənmiş rəqəmsal məhsullar portfelindən ödənişsiz istifadə imkanı!   24 İyun 2019, 18:02 Almaniyadakı iş adamı təkzib istəyir - “Yoxsa məhkəməyə verəcəm! 24 İyun 2019, 18:00 Ərdoğan 25 illik “eşqini” itirdi 24 İyun 2019, 18:00 Gürcüstanda aksiyaçıları döyən 10 polis işdən kənarlaşdırılıb 24 İyun 2019, 17:35 Azərbaycan-Fransız Universitetinin 10 tələbəsi ilk 100-lükdə 24 İyun 2019, 17:29 “Prezidentin yanında işini bilən insanlar çalışmalıdır” - Eldar İbrahimov 24 İyun 2019, 17:20 “İrəli” gəncləri  Azərbaycanı beynəlxalq layihədə təmsil etdi 24 İyun 2019, 17:15 Almaniyada 2 qırıcı təyyarə toqqşudu 24 İyun 2019, 17:13 Manat və dolların sabahkı məzənnəsi 24 İyun 2019, 17:10 Bakıda iki küçədə tıxac yaranıb - AÇIQLAMA 24 İyun 2019, 17:06 Ağdaşın içməli su təchizatı yaxşılaşdırılır 24 İyun 2019, 17:04 Dilqəmlə Şahbazın işində yeni XƏBƏR 24 İyun 2019, 17:01 Polis mal-qara oğrularını tutdu 24 İyun 2019, 16:50 İƏT Gənclər Forumu xüsusi sessiya keçirib 24 İyun 2019, 16:37 “Koroğlu” körpüsündə intihara cəhd edən ana-bala qurtarıldı - YENİLƏNİB 24 İyun 2019, 16:35 Rusiyanın Ermənistandakı qoşunu döyüşə hazır vəziyyətə gətirildi 24 İyun 2019, 16:32 Azərbaycanda Cənubi Karolina Universitetinin diplomunu almaq mümkün olacaq 24 İyun 2019, 16:22 “Bizdən şantaj, böhtan yolu ilə layihə almaq olmaz” 24 İyun 2019, 16:19 Ermənistanda 60 tələbə və müəllim təxliyə olundu 24 İyun 2019, 16:12 İstanbul seçkiləri: Türkiyə yeni mübarizə dönəmində 24 İyun 2019, 16:11 Azay Quliyev QHT layihələrinin maliyyələşdirilməmə səbəblərini bəyan etdi 24 İyun 2019, 16:06 Vətəndaşların QHT layihələrinə verdiyi qiymətlər açıqlandı 24 İyun 2019, 15:42 İstanbul meri uğrunda səslərin 100%- i hesablandı 24 İyun 2019, 15:39 Çingiz Qənizadə:Əli Nağıyev Eldar Mahmudov kimi OBXSS işçisi deyil” 24 İyun 2019, 15:32 Azərbaycanda saytlara girişdə problem yarandı – Nazirlikdən AÇIQLAMA 24 İyun 2019, 15:31 Abid Tahirlinin yeni monoqrafiyası nəşr olunub 24 İyun 2019, 15:19