18Yanvar | Ana Səhifə - Yazılar - Lev Landau... Dau... - dahi fizik və gözəllik “ovçusu”...
Lev Landau... Dau... - dahi fizik və gözəllik “ovçusu”...

Firuz Mustafa

Onun təkcə təltiflərinin hamısını qeyd etmək üçün bir neçə səhifə tələb olunur. SSRİ EA-nın akademiki, Nobel mükafatı laureatı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Maks Plank adına medalı laureatı, Frits London mükafatçısı, Lenin mükafatı və üç dəfə SSRİ Dövlət mükafatı laureatı, London Kral cəmiyyətinin üzvü, ABŞ Milli Akademiyasının üzvü, Danimarka Kral Akademiyasının üzvü, Amerika İncəsənət və elm akademiyasının üzvü, Fransa Fizika cəmiyyətinin və London Fizika cəmiyyətinin üzvü... Və Nobel mükafatı laureatı.

Lev Davidoviç Landau 22 yanvar 1908-ci il yanvar ayının 22-də Bakı şəhərində neftçi- mühəndis David Lvoviç Landaunun ailəsində doğulub. Levin anası Lyubov Veniaminovna Qarkavi-Landau ixtisasca həkim idi və bu xanım uzun illər Balaxanıda akuşerka, orta məktəbdə və qadın gimnaziyasında həkim işləmişdi, eksperimental farmakologiyaya aid əsərlər yazmışdı.
Landau 1916-cı ildənBakı yəhudi gimnaziyasında təhsil almış, 14 yaşında ikən Bakı Dövlət Universitetinə iki ixtisas üzrə-fizika və kimya üzrə daxil olmuşdur. O, sonralar fizikanı seçmişdir. 1924-cü ildən Landau təhsilini Leninqrad Universitetində davam etdirmişdir.
1927-ci ildə təhsilini başa vuran Lev Landau Leninqrad fiziki-texniki institutunda elmi fəaliyyətə başlayır. Tezliklə 19 yaşlı Landau Kvant nəzəriyyəsinə öz elmi töhvəsini verir, ilk fundamental tədqiqatları ilə elm aləmində parlayır.

Sonrakı dövrdə Lev Landau Almaniya, Danimarka, İngiltərə, İsveçrədə elmi ezamiyyələrdə olur. O, Berlində A.Eynşteyn ilə tanış olur, Kopenhagendə Nils Borun laboratoriyasında çalışır.
Yaxın ətrafı adətən ona “Dau” deyə müraciət edirdilər.

1932-37-ci illərdə Ukraynada çalışan alımin elmi fəaliyyəti artıq ölkədən kənarda da məşhur idi.
Landau Stalin despotizminin qəti əlyhdarı idi. O, Lenini faşist və avantürist hesab edirdi. Elə bu və digər səbəblərə görə daim xüsusi xidmət orqanlarının nəzarətində idi.
Dau Sovet rejimi ilə heç cür barışa bilmirdi. 1937-ci ildə Pyotr Kapitsanın təklifi ilə Fizika problemləri institunda nəzəri şöbənin müdiri təyin olunur. Stalin diktaturası əleyhinə yazdığı və tələbələrin paylaşdığı vərəqələrə görə həbs olunur. Bir il həbsdə qalan Landau nəhayət Kapitsanın (və eləcə də Borun) çoxsaylı xahişindən sonra azad edilir. 


1943-47-ci illərdə Landau MDU-nin professoru kimi fəaliyyət göstərir.

1945-1953-cü illərdə Landau SSRİ-nin Atom layihəsinin hazırlanmasında iştirak edir.

Görkəmli alim 1956-68-ci illərdə MDU-nin kvant nəzəriyyəsi kafedrasında çalışır, mühazirələr oxuyur.

7 yanvar 1962-ci il tarixdə böyük fizik Moskvada Dmitrovs şosesində avtomobil qəzasına düşür, 59 gün komada qalır. Dünyanın bütün fizikləri və eləcə də həkimləri Landaunun həyatının xilası üçün əllərindən gələni əsirgəmədilər. Landau altı il ölümlə çarpışdı. O, 1962-ci il noyabr ayının 1-də Nobel mükafatına layiq görüldü. Nobel mükafatının təltifi tarixində ilk dəfə olaraq laureata mükafat xəstəxanada təqdim edildi.

Zarafatı çox sevən Landau “zarafat günündə” 1 aprel 1968-ci il tarixdə 60 yaşında ikən vəfat etdi.

P.S. Bir qədər də dahi fizikin ailəsi və şəxsi keyfiyyətləri barədə.
Landau hələ gəncliyində üç “prinsipdən” imtina etmək qərarına gəlmişdi. Bu cəhətlərə daxil idi: evlənməmək, siqaret çəkməmək, spirtli içki içməmək. Ümumiyyətlə, Dau ilk gəncliyində qadınlardan qorxurdu. O, həm də çox utancaq idi.
Amma Lev Davidoviç birinci prinsipi artıq məşhur fizik olarkən pozdu. O, gözəl bir xanımla -Konkordiya Terentyevna Drobantseva-Landau ilə ailə qurdu. Onlar bir “müqavilə” əsasında evlənmişdilər. Yəni nə ər advadın şəxsi işinə, nə də arvad ərinin şəxsi işinə qarışa bilərdi. Hərə öz həyatını yaşamalı idi. Onlar bütün həyatları boyu bu cür də yaşadılar.
Kora (Dau arvadını belə çağırırdı) ərinə sədaqətli idi. Hətta, Dau öləndən sonra bu xanım “Mənim ərim dahidir” adlı üçcildlik memuar da yazdı.
Amma ilk gəncliyində qadınlardan utanan, qorxan Dau evlənəndən bir müddət sonra bütün SSRİ-nin elm aləmində təkcə dahi fizik kimi deyil, həm də dahi “qadın ovçusu” kimi məşhurlaşdı.
Qadınlar da onu, bu zarafatcıl, deyib-gülən və ən əsası da əliaçıq kişini çox sevirdilər. Kora daim ərinə qısaqansa da hirsini və hikkəsini boğmağa çalışırdı. O, bilirdi və daim təkrar edirdi ki, dahi ilə ailə qurub. Amma qadın öz dahi ərini itirəndən sonra onunla bütün müşahidələrini olduğu kimi, vicdanla, real faktlar əsasında qələmə aldı. Adını qeyd etdiyimiz kitabda Landaunun zərif cinsə münasibəti barədə də ətraflı söhbət açılır. Burada heç bir bəzək-düzək yox idi. 
Yeri gəlmişkən, dahi fizikin oğlu İqor Lvoviç Landau da (1946-2011) tanınmış fizik idi.

P.P.S Bakının məşhur “Tarqovıy” küçəsindən keçərkən Nəsimi heykəlinin qarşısındakı yeraltı keçidi qalxıb sol tərəfdə qotik üslubunda tikilmiş binanın yaxasından asılmış xatirə lövhəsinə ötəri də olsa nəzər salın...

 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Misir Mərdanov özünü oliqarx hesab etmir - VİDEO 19 Sentyabr 2019, 15:13 Fuad Qəhrəmanlının qızı atasından İMTİAN ETDİ 19 Sentyabr 2019, 15:11 AQTA İsmayıllıda baş verən zəhərlənmə ilə bağlı hərəkətə keçdi   19 Sentyabr 2019, 14:58 Ağdaş sakinindən ov tüfəngi götürüldü 19 Sentyabr 2019, 14:56 Gürcüstanda 80 Azərbaycandilli, 117 ermənidilli məktəb fəaliyyət göstərir 19 Sentyabr 2019, 14:47 İqdırda Mübariz İbrahimov zirvəsinə yürüşdən qayıdan jurnalist: “Möhtəşəm aksiya oldu!” 19 Sentyabr 2019, 14:27 Sabirabadda qarayarayara tutulanlardan təzə XƏBƏR VAR 19 Sentyabr 2019, 14:20 İsmayıllıda “Kartof festivalı”na gələnlər ZƏHƏRLƏNDİLƏR 19 Sentyabr 2019, 14:07 Azərbaycanda ilk dəfə toxum sərgi-satış yarmarkaları keçiriləcək 19 Sentyabr 2019, 13:59 Azərbaycanda “uşaqpulu” 3 yaşadək uşaqlara verilə bilər - Komitədən TƏKLİF 19 Sentyabr 2019, 13:58 İnstitut direktoruna ağır itki üz verib 19 Sentyabr 2019, 13:57 Polis cibgir qadını saxladı 19 Sentyabr 2019, 13:56 Putin Paşinyanın görüş təklifini rədd etdi 19 Sentyabr 2019, 13:52 Yasamalda ağac kəsildi - Nazirlik hərəkətə keçdi 19 Sentyabr 2019, 13:50 Hüseyn Abdullayevə cəza istənildi - təcili yardım çağırıldı 19 Sentyabr 2019, 13:45 “O, harda olubsa, orada canlanma baş verib” - Deputatlar Cavid Qurbanov haqda DANIŞDILAR 19 Sentyabr 2019, 13:27 Sabah 34 dərəcə isti olacaq - PROQNOZ 19 Sentyabr 2019, 13:11 Pərviz Şahbazov: “Azərbaycanda elektrik enerjisinin 92 faizi təbii qazdan əldə edilir” 19 Sentyabr 2019, 13:11 Əsgər xəstəlikdən vəfat edib, şəhid olmayıb - İcra Hakimiyyətindən AÇIQLAMA 19 Sentyabr 2019, 13:01 Nazir neftin qiymətinə təsir edən amillərdən DANIŞDI 19 Sentyabr 2019, 12:57 Pərviz Şahbazov: “Xudafərin-Qız Qalası” Su-elektrik stansiyası layihəsi hazırda işlənir” 19 Sentyabr 2019, 12:55 Azərbaycanın “Əsrin müqaviləsi”ndən əldə etdiyi qazanc AÇIQLANIB 19 Sentyabr 2019, 12:49 İmişlidə qadın və oğlu özlərini çaya atmaq istəyib 19 Sentyabr 2019, 12:45 Azərbaycanda nəsli tükənməkdə olan nadir heyvanlar - ADLAR 19 Sentyabr 2019, 12:40 Bakıda gəlin qayınanasını ÖLDÜRÜB 19 Sentyabr 2019, 12:17 “Pensiya artımı parlamentin təqaüd yaşlı deputatlarına aid deyil” - Hadi Rəcəbli 19 Sentyabr 2019, 11:58 Rumıniyada erməni dili ilə bağlı qanun qəbul olundu 19 Sentyabr 2019, 11:53 Bakı dünyanın 60 ən təhlükəsiz şəhərləri sırasında 19 Sentyabr 2019, 11:50 220 kV-luq yarımstansiyalar yenidən qurulur - VİDEO 19 Sentyabr 2019, 11:42 Nazir müavini: “Sərhədlərlə bağlı komissiyanın növbəti iclası Gürcüstanda keçiriləcək” 19 Sentyabr 2019, 11:38 Türkiyədə qatar QƏZASI: İki ölü - FOTO 19 Sentyabr 2019, 11:30 Xələf Xələfov: “Azərbaycan hər bir Xəzəryanı ölkə ilə sıx əməkdaşlıq edir” 19 Sentyabr 2019, 11:22 Ədalət Muradov: “Universitetlər təkcə biliyə deyil, həm də dəyərlərə fokuslanmalıdır” 19 Sentyabr 2019, 11:19 Qubada evlərdən qızıl-zinət əşyaları oğurlayan şəxs tutuldu   19 Sentyabr 2019, 11:09 Zakir Həsənov təlimlərlə bağlı müşavirə keçirib - VİDEO 19 Sentyabr 2019, 10:51