Dünya çempionatının finalını milyonlarla azarkeş böyük həyəcanla izləyəcək. Lakin kardioloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, xüsusilə ürək-damar xəstəlikləri və risk faktorları olan insanlar üçün oyunun yaratdığı güclü stress müəyyən hallarda ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Modern.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, elmi araşdırmalar yüksək gərginlikli futbol matçları zamanı infarkt, ürək ritminin pozulması və digər ürək-damar problemləri riskinin arta biləcəyini göstərir.
2006-cı ildə Almaniyada keçirilən Dünya Çempionatından sonra “The New England Journal of Medicine” jurnalında dərc olunan araşdırmada məlum olub ki, Almaniya millisinin oyunları zamanı ürək-damarla bağlı təcili tibbi müraciətlərin sayı 2,7 dəfə artıb.
Bielefeld Universitetinin bu il “Scientific Reports” jurnalında dərc olunan araşdırması da yüksək səviyyəli futbol oyunlarının hətta matçı evdə divandan izləyən azarkeşlərdə ürək döyüntüsünü və stress səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə artıra bildiyini göstərib.
Orqanizm final həyəcanına təhlükə kimi reaksiya verə bilər
İspaniyalı kardioloq Xose Abellan bildirib ki, orqanizm Dünya Çempionatının finalını müəyyən mənada təhlükəli vəziyyətə bənzər şəkildə qəbul edə bilər.
“Bu, həyəcanverici və stresli vəziyyətdir. Bizi aktivləşdirən stress hormonları ifraz olunur, kortizol və katexolaminlərdə kəskin artım baş verir. Bu isə orqanizmi stress vəziyyətinə gətirir”, – deyə mütəxəssis bildirib.
Onun sözlərinə görə, əksər insanlarda bu proses ciddi problem yaratmır. Lakin ürək-damar sistemi zəif olan şəxslərdə güclü stress ürək-damar hadisəsini tətikləyə bilər.
“Əgər ürək-damar sağlamlığım optimal və ya yaxşıdırsa, başıma heç nə gəlməyəcək. Lakin ürək-damar sistemi zəif olan insan üçün stresli hadisənin belə bir problemi tətikləyə biləcəyi şübhəsizdir”, – kardioloq vurğulayıb.
Kimlər daha diqqətli olmalıdır?
Mütəxəssis daha əvvəl infarkt keçirmiş, stent qoyulmuş, yüksək təzyiq, diabet, yüksək xolesterin və ya ürək ritmi pozuntuları olan insanların xüsusilə diqqətli olmalı olduğunu bildirib.
Bununla belə, Abellan problemin yalnız futbol matçının yaratdığı həyəcanla məhdudlaşmadığını qeyd edib.
“Matçın ətrafında baş verən hər şeyə diqqət etmək lazımdır. Bu, milli bayram ab-havasının yaşandığı günlərdir. İnsanlar oyuna böyük ziyafətdən sonra, çoxlu yağlı və zərərli qida qəbul etdikdən, spirtli içki və ya digər maddələrdən istifadə etdikdən sonra baxa bilərlər”, – deyə o bildirib.
Kardioloq həddindən artıq spirtli içki qəbulundan sonra yaranan ürək ritmi pozuntularına da diqqət çəkib. Tibbdə “Holiday Heart” – “bayram ürəyi” və ya “parti ürəyi sindromu” kimi tanınan bu vəziyyət əsasən atrial fibrilasiya ilə əlaqələndirilir.
Xüsusilə böyük idman tədbirləri zamanı həddindən artıq spirtli içki qəbulu finalın yaratdığı emosional stresslə birləşdikdə, ürək-damar xəstəlikləri olan insanlarda risk daha da arta bilər.
Bu üç əlamətə diqqət edin
Final zamanı ürəyin sürətli döyünməsi və həyəcanlanma müəyyən həddə normal sayıla bilər. Lakin bəzi simptomları sadəcə stresslə əlaqələndirmək olmaz.
Kardioloqun sözlərinə görə, azarkeşlər aşağıdakı üç əlamətə xüsusi diqqət etməlidirlər:
qəfil yaranan nəfəs darlığı;
həyəcan keçdikdən sonra da davam edən ürəkdöyünmə;
sinədə sıxıcı və təzyiqedici ağrı.
“Ən vacib simptom sinədə təzyiqedici ağrıdır. Əgər qəfildən sinəmin üzərində ağır bir yük varmış kimi hiss edirəmsə və bu ağrı çiyinə, boyuna və ya kürəyə yayılırsa, üstəlik tərləmə də müşahidə olunursa, bu, əsəbdən deyil”, – deyə həkim bildirib.
Mütəxəssis bu simptomlardan hər hansı biri yarandıqda tibbi yardım üçün müraciət etməyə çağırıb.
Finalı izləyin, amma sağlamlığınızı da unutmayın
Kardioloq vurğulayıb ki, futbol matçının özü birbaşa infarkta səbəb olmur. Əsas risk əvvəlcədən mövcud olan ürək-damar xəstəliklərinin güclü stress, spirtli içki, ağır qidalanma, siqaret və yuxusuzluqla birləşməsi zamanı yaranır.
Onun sözlərinə görə, ən düzgün yanaşma matça sakit şəkildə, ailə və dostlarla birlikdə baxmaq, qida və spirtli içkilərdən isə ifrat dərəcədə istifadə etməməkdir.
“Bu, idmandır, yarışdır. Matça sakit şəkildə, ailə və dostlarla baxmaq lazımdır. Qida, spirtli içki və bütün bunlardan ölçülü istifadə edilməlidir”, – deyə kardioloq əlavə edib.
