Arxiv
30 Oktyabr 2019, 09:23 | QARABAĞ
“İtirilmiş  torpaqlarımız...” - Canyataq-Gülyataq  yaylaqlarının  yağı  binələri - VI  YAZI

Tarixən  Qarabağ bəylərbəyliyinin və xanlığının otlaq-örüş, cıdır-oylaq sahələri olan  Canyataq-Gülyataq massivi Murov və Qarabağ dağlıq silsilələrinin gündoğar hissəsindən (Gülgəz zirvəsi, 2358 m; Qırxqız, 2679 m; Dəlidağ, 2243 m; Susuzluq, 2845; Xocayurd, 2389 m; Sağsağan qayası, 1706 m) başlayaraq Gəncəbasar mahalının aran yerlərinədək çatır. Gül-çiçək qoxulu, barlı-bərəkətli tərəkəmə elatının əski yurd ocaqlı bu yerləri Kəlbəcər, Şuşa, Laçın, Xocalı, Ağdam,  Tərtər, Goranboy, Xanlar (indiki  Göy-göl)... nahiyələrinin (rayonlarının) ərazisini tutmuşdur. Bu otlaqlarda aran və dağlıq  Qarabağın tərəkəmə camaatının yay-qış ocaqlarının odu-közü, təknələrinin halal bərəkəti, var-dövlətlərinin sayı-hesabı, qonaqlarının təşriv buyurmağı azalmazdı, əskilməzdi. Gavur tör-töküntülərinin murdar nəfsi və nəfəsi bu yerlərin havasına qarışana kimi, ibtidai hay sürüsünün ləpiri bu torpaqlara dəyənə kimi. Bu yerlərdə qaçaq Nəbi Alı oğlunun və Alı Xıdır oğlu Məhərrəmovun düşərgələrinin izi qalıb, ustad aşıqlardan  Ələsgər, Valeh, Şəmşir... “sübh çırtladan” məclislər aparıblar, qatar-qatar dastanlar söyləyiblər... qonaqlı-qaralı “ağırtaxta” (bu rayon əvvəllər Mardakert adlanıb)  yığnaqlarında.

    
Canyataq-Gülyataq massivi Tərtər rayonunun Qazyan, Hüseynlı, Dəmirli, Azad Qaraqoyunlu, Ağdam rayonunun Qalayçılar, Kolanı, Papravənd, Qarapirim, Goranboy rayonunun Ağcakənd, Tap Qaraqoyunlu, Gülüstan... kəndləri hüdudunda olsa da, 1930-40-cı  illərdə (bu dövrədək həmin yerlərdən Laçın, Kəlbəcər, Tərtər, Ağdam, Goranboy, Xanlar rayonlarının təsərrüfatları istifadə etmişlər) bu ərazilərin  hesabına hay-daşnak sürüsünün cəmləşdiyi Mardakert və Şaumyan (kənd) rayonları yaradılmışdır. 1930-cu ilin 8 avqust tarixində yaradılmış Şumyan (kənd) və Cerabert (1939-cu ildən sonra  Mardakert adlanıb) rayonları Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 1991-ci il tarixli qərarı ilə ləğv edilmişdir.

 
 Göz işlədikcə uzanan bərəkətli örüş-otlaq torpaqlarında  quldur daşnak adlarını daşıyan hay təsərrüfatlarının üzüm  və meyvə bağları salındı, taxıl əkinləri aparıldı, ən çox kartof əkini sahələrinə üstünlük verildi. Beləliklə, Qarabağın dağlıq bölgəsinin  “arxasına” daşnakların  məkrli xəyanəti sayəsində  “xəncər” vuruldu, Sovet hökumətinin hayəsilli üzvlərinin mənfur niyyətlərinə uyğun və himayədarlarının köməkliyi ilə ...

1942-ci ildə Ağdərə rayonu (bu rayon əvvəllər Mardakert adlanıb) ərazisində, bu massivdə məskunlaşmış  hayların 4-5-i Laçın rayonu, Lolabağırlı kənd sakini Paşa Məşədi Tanrıverdi oğlunu (1870-1972) döyüb, qolunu-qıçını sındırmışdılar ki, atı otlağa girib,  “bu yerlər bizim yurdumuzdur” deyə.

                 

İndi bu qədim, əzəli  mahalın yalnız adını yaşadan Canyataq və Gülyataq kəndləri hazırda  Tər-tər rayonunun inzibati-ərazi vahidləri kimi düşmən işğalı altındadır.              

 (Yazı   Laçın rayonu,Lolabağırlı  kənd sakini   Hacı Bayram Paşa oğlunun (1936) məlumatı əsasında hazırlanıb.)

                                                     
Qismət Yunusoğlu,
Bakı Dövlət Universitetinin müəllimi (050.372.60.08.)  

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Bələdiyyə seçkilərində namizədlərin qeydə alınması bu gün başa çatır 22 Noyabr 2019, 00:52 Nadir mavi almaz 14,9 milyon dollara satıldı 22 Noyabr 2019, 00:32 Bakıda oğru marketi qarət edib 2 nəfəri bıçaqladı 22 Noyabr 2019, 00:15 Gəncədə məmur komaya düşdü 21 Noyabr 2019, 23:57 Azərbaycan nefti bahalaşdı 21 Noyabr 2019, 23:43 Ad gününüz mübarək, professor! 21 Noyabr 2019, 23:33 Mövludun mübarək, Həsən Məmmədov! 21 Noyabr 2019, 23:30 Yeni Açıq Hökumət Fəaliyyət Planı müzakirə edildi 21 Noyabr 2019, 23:19 "Ölkəmizdə rus dilində təhsil tam şəkildə qorunub saxlanılıb" - Mehriban Əliyeva 21 Noyabr 2019, 23:01 Qaladakı qəzada ölən bir ailənin dörd üzvü dəfn edilib - FOTO, VİDEO 21 Noyabr 2019, 22:46 Futbol Federasiyasının rəhbəri istefa verdi 21 Noyabr 2019, 22:29 İranda itkin düşən sabiq deputatın meyiti tapıldı 21 Noyabr 2019, 22:13 Biləcəridə 12 yaşlı qızı maşın vurdu 21 Noyabr 2019, 21:55 QHT-lərə xəbərdarlıq: Məlumatlandırma sessiyaları başlayır 21 Noyabr 2019, 21:39 Mehriban Əliyeva “Lujniki” Olimpiya Kompleksində  - FOTO 21 Noyabr 2019, 21:17 “İmkan olacaqsa, Sumqayıt bulvarını genişləndirməliyik” - PREZİDENT 21 Noyabr 2019, 20:59 Bu yollarda sürət həddi endirildi 21 Noyabr 2019, 20:44 İlham Əliyev AXC-Müsavat dövründən danışdı: “Yalvarırdılar, mən bunun şahidiyəm” 21 Noyabr 2019, 20:29 Dadaş Dadaşlinskidən Elxan Məmmədova atmaca - VİDEO 21 Noyabr 2019, 20:16 “Erməni millətçiləri Sumqayıt şəhərinə qara yaxmaq, ləkə vurmaq istəyirlər”  - İlham Əliyev, YENİLƏNİB     21 Noyabr 2019, 20:00 Bakıda əcnəbi vətəndaşın pulunu kirayə qaldığı evdən apardılar 21 Noyabr 2019, 19:55 Ağcabədidə toy karvanında qəza olub, ölən və yaralananlar var – FOTO 21 Noyabr 2019, 19:47 Prezident Ədliyyə Nazirliyinin əməkdaşlarına ali rütbələr verdi - SƏRƏNCAM 21 Noyabr 2019, 19:05 Rəsmi Bakı Paşinyana CAVAB VERDİ: “Öz xalqını aldatmaq cəhdidir” 21 Noyabr 2019, 18:53 İsrail Prezidenti Knessetə üç həftə vaxt verdi 21 Noyabr 2019, 18:42 Oqtay Əsədov: “Rusiya ilə yüksək siyasi dialoq iqtisadi sahəyə də təsir göstərir” 21 Noyabr 2019, 18:29 “Real” Maurisio Poçettinonu baş məşqçi gətirmək istəyir 21 Noyabr 2019, 18:18 “Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzrə danışıqlar formatını tərəflər müəyyənləşdirməlidir 21 Noyabr 2019, 18:10 Yevda Abramov xəstəxanaya yerləşdirildi 21 Noyabr 2019, 17:53 Mehriban Əliyeva Rusiya Prezidenti ilə görüşəcək 21 Noyabr 2019, 17:38 Azərbaycanın yeni Ombudsmanı bu üç nəfərdən biri olacaq - ADLAR 21 Noyabr 2019, 17:37 Bakıda “Porsche Cayenne”nin sürücüsü yolu kəsdi - Tıxac yaratdı - VİDEO 21 Noyabr 2019, 17:29 İlham Əliyev 70 yaşlı deputatla bağlı sərəncam verdi 21 Noyabr 2019, 17:22 İctimai Nəzarət Şuralarının Forumu keçirilsin – Jurnalist təşkilatından TƏKLİF 21 Noyabr 2019, 17:15 Kürəkəni Sarkisyana 20 milyon dollarlıq hədiyyə edib 21 Noyabr 2019, 17:09