Arxiv
30 Oktyabr 2019, 09:23 | QARABAĞ
“İtirilmiş  torpaqlarımız...” - Canyataq-Gülyataq  yaylaqlarının  yağı  binələri - VI  YAZI

Tarixən  Qarabağ bəylərbəyliyinin və xanlığının otlaq-örüş, cıdır-oylaq sahələri olan  Canyataq-Gülyataq massivi Murov və Qarabağ dağlıq silsilələrinin gündoğar hissəsindən (Gülgəz zirvəsi, 2358 m; Qırxqız, 2679 m; Dəlidağ, 2243 m; Susuzluq, 2845; Xocayurd, 2389 m; Sağsağan qayası, 1706 m) başlayaraq Gəncəbasar mahalının aran yerlərinədək çatır. Gül-çiçək qoxulu, barlı-bərəkətli tərəkəmə elatının əski yurd ocaqlı bu yerləri Kəlbəcər, Şuşa, Laçın, Xocalı, Ağdam,  Tərtər, Goranboy, Xanlar (indiki  Göy-göl)... nahiyələrinin (rayonlarının) ərazisini tutmuşdur. Bu otlaqlarda aran və dağlıq  Qarabağın tərəkəmə camaatının yay-qış ocaqlarının odu-közü, təknələrinin halal bərəkəti, var-dövlətlərinin sayı-hesabı, qonaqlarının təşriv buyurmağı azalmazdı, əskilməzdi. Gavur tör-töküntülərinin murdar nəfsi və nəfəsi bu yerlərin havasına qarışana kimi, ibtidai hay sürüsünün ləpiri bu torpaqlara dəyənə kimi. Bu yerlərdə qaçaq Nəbi Alı oğlunun və Alı Xıdır oğlu Məhərrəmovun düşərgələrinin izi qalıb, ustad aşıqlardan  Ələsgər, Valeh, Şəmşir... “sübh çırtladan” məclislər aparıblar, qatar-qatar dastanlar söyləyiblər... qonaqlı-qaralı “ağırtaxta” (bu rayon əvvəllər Mardakert adlanıb)  yığnaqlarında.

    
Canyataq-Gülyataq massivi Tərtər rayonunun Qazyan, Hüseynlı, Dəmirli, Azad Qaraqoyunlu, Ağdam rayonunun Qalayçılar, Kolanı, Papravənd, Qarapirim, Goranboy rayonunun Ağcakənd, Tap Qaraqoyunlu, Gülüstan... kəndləri hüdudunda olsa da, 1930-40-cı  illərdə (bu dövrədək həmin yerlərdən Laçın, Kəlbəcər, Tərtər, Ağdam, Goranboy, Xanlar rayonlarının təsərrüfatları istifadə etmişlər) bu ərazilərin  hesabına hay-daşnak sürüsünün cəmləşdiyi Mardakert və Şaumyan (kənd) rayonları yaradılmışdır. 1930-cu ilin 8 avqust tarixində yaradılmış Şumyan (kənd) və Cerabert (1939-cu ildən sonra  Mardakert adlanıb) rayonları Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 1991-ci il tarixli qərarı ilə ləğv edilmişdir.

 
 Göz işlədikcə uzanan bərəkətli örüş-otlaq torpaqlarında  quldur daşnak adlarını daşıyan hay təsərrüfatlarının üzüm  və meyvə bağları salındı, taxıl əkinləri aparıldı, ən çox kartof əkini sahələrinə üstünlük verildi. Beləliklə, Qarabağın dağlıq bölgəsinin  “arxasına” daşnakların  məkrli xəyanəti sayəsində  “xəncər” vuruldu, Sovet hökumətinin hayəsilli üzvlərinin mənfur niyyətlərinə uyğun və himayədarlarının köməkliyi ilə ...

1942-ci ildə Ağdərə rayonu (bu rayon əvvəllər Mardakert adlanıb) ərazisində, bu massivdə məskunlaşmış  hayların 4-5-i Laçın rayonu, Lolabağırlı kənd sakini Paşa Məşədi Tanrıverdi oğlunu (1870-1972) döyüb, qolunu-qıçını sındırmışdılar ki, atı otlağa girib,  “bu yerlər bizim yurdumuzdur” deyə.

                 

İndi bu qədim, əzəli  mahalın yalnız adını yaşadan Canyataq və Gülyataq kəndləri hazırda  Tər-tər rayonunun inzibati-ərazi vahidləri kimi düşmən işğalı altındadır.              

 (Yazı   Laçın rayonu,Lolabağırlı  kənd sakini   Hacı Bayram Paşa oğlunun (1936) məlumatı əsasında hazırlanıb.)

                                                     
Qismət Yunusoğlu,
Bakı Dövlət Universitetinin müəllimi (050.372.60.08.)  

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Bulvarda dənizə düşən şəxs xilas edildi 13 Noyabr 2019, 20:52 "El-Klasiko"nun vaxtı açıqlandı 13 Noyabr 2019, 20:38 Quba sakini dəm qazından boğuldu 13 Noyabr 2019, 20:27 BMT Baş katibinin xüsusi nümayəndəsi Azərbaycana gəldi 13 Noyabr 2019, 20:15 Sosial şəbəkədə narkotik vasitə satan şəxs yaxalandı 13 Noyabr 2019, 20:02 Gəncədə mikroavtobus piyadanı vurub 13 Noyabr 2019, 19:47 Ermənistan ali məktəblərində etiraz aksiyaları 13 Noyabr 2019, 19:36 Bakıda sürücülər arasında dava düşüb, xəsarət alan var 13 Noyabr 2019, 19:27 Gürcüstandan Azərbaycana qanunsuz yolla gətirilən siqaretlər aşkarlanıb 13 Noyabr 2019, 19:19 Ermənistanın Rusiyadakı səfirliyi ermənilərlə ruslar arasında gərginlik haqda 13 Noyabr 2019, 19:07 İŞİD-in hbərlərindən biri rkiyəsaxlanıldı 13 Noyabr 2019, 19:01 İran uranı 20%-ə qədər zənginləşdirəcək 13 Noyabr 2019, 18:48 İlham Əliyev Amerika Yəhudi Təşkilatlarının sədr müavinini qəbul edib - YENİLƏNİB 13 Noyabr 2019, 18:33 “Primakova dedim ki,… Mənim hakimiyyətim Allahla tək qalanda başlayır” - Şeyxulislamdan maraqlı AÇIQLAMALAR 13 Noyabr 2019, 18:20 Rüşvətdə təqsirləndirilən polkovnik-leytenant azadlığa buraxıldı 13 Noyabr 2019, 18:15 Oqtay Əsədov nazirə belə DEDİ: “Yerlibazlıq edib, sənə imkan yaratdıq ki...” 13 Noyabr 2019, 18:01 Erməni əsir üzr istədi: “Azərbaycanda cənnətdəyəm” - VİDEO 13 Noyabr 2019, 17:50 “Yollardakı polis postlarında sürücülər üçün istirahət otaqları var” - DYP 13 Noyabr 2019, 17:42 İşsizlikdən Sığorta Fondunun 2020-ci ildəki gəlir və xərcləri qəbul edildi 13 Noyabr 2019, 17:33 Bu müəllimlərin maaşları artırıldı - RƏSMİ 13 Noyabr 2019, 17:31 2020-ci il üçün ehtiyac meyarının həddi 160 manat olacaq 13 Noyabr 2019, 17:29 Bəxtiyar Hacıyev Paşinyana sualından DANIŞDI: “Özüm aqressiv davranmadım” 13 Noyabr 2019, 17:29 Sabiq kəşfiyyat rəisi yoxa çıxdı 13 Noyabr 2019, 17:29 Azərbaycanda yaşayış minimumunun gələnilki məbləği bu qədər olacaq 13 Noyabr 2019, 17:28 Nazir bütün uşaqlara “uşaqpulu” verməyi mümkün SAYMADI 13 Noyabr 2019, 17:17 “Azəriqaz”ın yeni rəhbəri idarə rəislərinə tapşırıq verdi 13 Noyabr 2019, 17:11 Bu il 934 şəhid ailəsinə və əlilə mənzil veriləcək 13 Noyabr 2019, 17:06 Nazir minimum pensiya artımının davamlı olacağını anons etdi 13 Noyabr 2019, 16:54 “İnsanların ətraf mühitlə kommunikasiyası məhdudlaşıb” - Hikmət Babaoğlu 13 Noyabr 2019, 16:48 Misir Mərdanov: “Test üsulunun gətirilməsində mən də iştirak etmişəm” 13 Noyabr 2019, 16:41 Suriyadakı Rusiya qoşunlarına yeni komandan təyin olundu 13 Noyabr 2019, 16:38 Deputat hökuməti ehtiyac meyarını ləğv etməyə ÇAĞIRDI 13 Noyabr 2019, 16:33 İlham Əliyev rusiyalı rəsmiləri qəbul edib - YENİLƏNİB 13 Noyabr 2019, 16:32 Erasmus+ KA2 layihəsi çərçivəsində müzakirələr aparılıb   13 Noyabr 2019, 16:27 İlham Əliyev Yevlaxla bağlı sərəncam imzaladı 13 Noyabr 2019, 16:27