23Noyabr | Ana Səhifə - Yazılar - Türkcə ay adları
Türkcə ay adları

Vasif İsmayıl


Bundan tam olaraq 30 il əvvəl Türkiyəyə ayaq basmışam. İkinci vətənim olaraq bildiyim yerdir.


Amma ilk ayaq basdığım gün təəccübləndiyim bir şey var idi: türkcə ay adları.


Bizdən və ya alışdığımız dünyadakından çox fərqli idi.


Bunu anlamağım illər sürdü.


İndidən qısaca deyirəm: Türkiyə Orta Şərq mədəniyyətindən çox şey alıb və türkcə ay adları çox vaxt.....semit dillərindədir.


Niyə?


Musəlmandır, ona görə.


Ərəblər də semitdirlər, hətta o qədər semitdirlər ki, müsəlman olmayan semitlərin belə mədəni keçmişinə sahib çıxırlar.


Elə buna görə də Türkiyədə ay adları İsraildəki ay adları ilə üst-üstə düşür. (yəhudilər də semitdirlər).


Ocak - Yanvar

Bizdə bu ay adını Roma tanrısı Yanus-dan alır. Yanus qapı tanrısıdır. Dekabrın 22-si gündüzün ən qısa olduğu vaxtdır. Bundan etibarən günlər gedərək uzanmağa başlayır. Gündüzə qapı aralayır. Türkcədə isə bu ay ov etmək üçün heç uyğun ay olmadığı üçün evdə ocaq qalayıb isinmək ehtiyacı hiss edilən aydır.


Şubar - Fevral

Bizdə bu ay adını latın dilindəki Februarius - təmizlənmək adındanalır. Türkiyədə isə bu ay adını aramey dilindən (Hz. İsanın dilindən) alır. Aramey, yəhudi və ərəblər eyni kökə malik xalqdır.


Mart - Mart

Hər iki halda ayın adı latın dilindən, savaş tanrısı Marşiusun adından alır.


Nisan - Aprel

Hər ikisinin də mənası eynidir. Nisan semit dilindədir. Açan deməkdir. Yəni ilk meyvələrin açdığı ay mənasında. Azərbaycanda yəhudi icmasında ad və soyad olaraq çox məşhurdur. Azərbaycanda Nisan adı ilə, Nisanov soyadı ilə çox adam var. Farscada da eyni mənanı verir. Aprel latın dilində eyni mənanı verməkdədir - açmaq.


Mayıs - May

Latın dilindədir. Bərəkət tanrısı Maia (Maya) adından alınmaıdır.


Haziran - İyun

Türkyədə bu ay adını yenə aramey dilndən (süryanicə) alır. Bizdə isə Roma tanrısı Yupiterin arvadı Yuno-dan. Yuno latın dilində isti deməkdir


Temmuz - İyul

Bura ən maraqlı yerdir.

İyul ayı o əqədər isti keçir ki, çəməniklərdə ot ölür. Meyvələrin əksəriyyəti au ayda bitir. Təbiət adətən ölür. Həm də İyun ayının 21-dən sonra gündüz gedərək qısalır. Müsəlmanlara (bütün semit xalqlara) donuz ona görə qadağan edilmişdir. Tammuz ən əsas tanrı imiş. Başqa bir adı Adonisdir (Eden cənnəti). Afroditin sevdiyidir. Yeraltı tanrısının müqəddəs heyvanı olan donuz tərəfindən öldürüldüyü üçün bütün semit xalqalarına (ərəblərə də) donuz yemək qadağandır. Rəvayətə görə donuz Adonisi, yəni Tammuzu döşündən yaralayaraq öldürmüşdür. Ona görə də Hz. İsa döşündə nizə yarası ilə təsvir edilir. Sizi bilmirəm, mən türk olduğum üçün donuz yeyirəm. Mənim üçün müqəddəs heyvan qurddur.

Bizdə İyul ayı adını Roma imperatoru Yulius Sezardan alır.


Ağustos - Avqust

Hər ikisi adını Roma imperatoru Avqustdan alır.


Eylül - Sentyabr

Türkiyədə bu ad ynə aramey dilindədir. YƏhudilərdə və ərəblərdə də eynidir. Məhsul deməkdir. Bizdə isə latın didə yeddi mənasına gələn septima sözündən götürülmüşdür (əvvəllər il Mart ayından başlayırdı).


Ekim - Oktyabr

Türkiyədə adı yer əkmək mənasındadır. Anadoluda əsl adı Xəzəl-dir. Yarpaqların saralıb solduğu üçün belə adlandırılıb. Bizdə isə latın dilində səkkiz mənasını verən sözdən gəlir (il Mart ayından hesablanırdı).


Kasım - Noyabr

Türkiyədə bu ay adı aramey dilindən gəlir. Yəhudilərlə eynidir. Mənası bölən deməkdir. Bizdə isə latın dilində 9 mənasına gələn novem sözümdən götürülüb (il Mart ayından başlayırdı).

Aralık - Dekabr

Türkiyədə bu ay ara mənası verir. Bizdə isə latın diində 10 mənasını verən desem sözündən gəlir.

Bakıda 2 maşın toqquşdu: yaralı var 6 Dekabr 2019, 00:51 Avropa Birliyi "Google"u yenidən araşdıracaq 6 Dekabr 2019, 00:32 Mövlud Çavuşoğludan Qarabağ açıqlaması 6 Dekabr 2019, 00:13 “Yeni simalar, yeni ideyalar, yeni yanaşma lazımdır” - İlham Əliyev 5 Dekabr 2019, 23:51 “ASAN xidmət”in vətəndaşlar tərəfindən bəyənilmə əmsalı 99,4 faizdir” - Prezident 5 Dekabr 2019, 23:32 Azərbaycan nefti bahalaşıb 5 Dekabr 2019, 23:14 ABŞ İran hakimiyyətini minlərlə etirazçının qətlində ittiham etdi 5 Dekabr 2019, 22:56 Qızıl  payızdan qızılı düşüncələr... - FOTOLAR 5 Dekabr 2019, 22:42 Azərbaycanla İrlandiya əməkdaşlığı müzakirə olundu 5 Dekabr 2019, 22:33 Rusiya diplomatı "qara siyahı"ya saldı 5 Dekabr 2019, 22:17 Goranboyda iki yaşlı qız beşinci mərtəbədən yıxıldı 5 Dekabr 2019, 21:59 Xidməti it sərhəddə külli miqdarda qanunsuz siqaret aşkarladı 5 Dekabr 2019, 21:29 Azərbaycan İstiqlal Muzeyində Hüseyn Cavid anıldı 5 Dekabr 2019, 21:15 Məmmədyarov Aİ-nin Cənubi Qafqaz üzrə xüsusi nümayəndəsi ilə görüşdü 5 Dekabr 2019, 21:02 Gələn il Azərbaycan bir sıra beynəlxalq təşkilatların donor ölkəsi olacaq 5 Dekabr 2019, 20:46 ATƏT-in Minsk Qrupundan bəyanat: “Hazırki status-kvo qəbuledilməzdir” 5 Dekabr 2019, 20:33 "Azərbaycandakı qardaşlarımızla birlikdə qrupdan çıxmaq istəyirik" - Şenol Günəş 5 Dekabr 2019, 20:17 Vətəndaşlara 158,05 ton mineral gübrə satılıb 5 Dekabr 2019, 20:03 Daxili orqanında 142 metadon həbi aşkar edildi 5 Dekabr 2019, 19:50 Suriya böhranı üzrə dördtərəfli sammit keçiriləcək 5 Dekabr 2019, 19:45 Goranboy İcra Hakimiyyətində könüllülərlə bağlı önəmli görüş keçirildi 5 Dekabr 2019, 19:31 Prezident Şamaxıda zəlzələdən ziyan çəkənlər üçün tikilmiş yeni binada olub - FOTOLAR 5 Dekabr 2019, 19:23 Suriyada ABŞ-ın cəmi 600 hərbçisi qalacaq 5 Dekabr 2019, 19:18 İlham Əliyev Şamaxıda “ASAN Həyat” kompleksinin açılışında iştirak etdi - YENİLƏNİB  5 Dekabr 2019, 19:05 Fransada genişmiqyaslı tətil keçirilir 5 Dekabr 2019, 18:54 “Nəsimi Poeziyası” kitabı italyan dilində dərc olundu 5 Dekabr 2019, 18:49 Diaspor Komitəsinin gördüyü və görəcəyi işlər - VİDEO 5 Dekabr 2019, 18:45 Bu küçədə hərəkət məhdudlaşdırılacaq 5 Dekabr 2019, 18:43 “Ermənistan Kəlbəcərli girovları “hamının hamıya” prinsipi ilə azad etməkdən inadla imtina edir"   5 Dekabr 2019, 18:34 Nurlana Əliyeva “Naxçıvan” Universitetinə rektor təyin olundu - SƏRƏNCAM 5 Dekabr 2019, 18:25 Şəhid övladları prezidentə məruzə etdilər - Birinci vitse-prezident kövrəldi - VİDEO 5 Dekabr 2019, 18:10 Nazir polkovniki təqaüdə göndərdi 5 Dekabr 2019, 18:01 İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun büdcəsi təsdiq edildi 5 Dekabr 2019, 17:53 Heydər Əliyev Fondu Moskvada xüsusi mükafata layiq görüldü - FOTO 5 Dekabr 2019, 17:51 “Vətən məndən başlanır” - UNEC  5 Dekabr 2019, 17:42
SORĞU Azərbaycan TV-lərində bu verilişlərdən ən çox hansına baxırsınız?