Arxiv
5 Aprel 2019, 12:28 | ÖLKƏ
Dəyişdirilən quş adlarını Qara Mustafayev qoyubmuş - Mərhum professor günahlandırıldı

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının iclasında müzakirəyə çıxarılmış 20 quş növünün adı ornitoloqlar tərəfindən dəyişdirilib. Bu siyahıda olan əvvəlki adı ilə maygülü, böyük qartalça, ördəktutan qızılquş, qəşəng durna kimi quşların yeni adları sosial şəbəkələrdə müzakirələrə səbəb olub.


Modern.az
bu kimi quş növlərinin adlarının dəyişdirilməsinin səbəblərini öyrənmək məqsədilə Azərbaycan Ornitoloji Cəmiyyətinə müraciət edib. Cəmiyyətin sədri Elçin Sultanov açıqlamasında həmin quş adlarının dəyişdirilməsini AMEA ilə birlikdə həyata keçirdiklərini diqqətə çatdırıb:


“AMEA bu addımı özbaşına atmayıb. Azərbaycanda 400-dən artıq quş növü var. Onların əksəriyyətinin el arasında adı yoxdur. Məsələn, bütün sərçəkimi quşlara el arasında ya sərçə, ya da bülbül deyirlər. Halbuki,  sərçəkimilər növünə aid olan 200-dən çox quş var. Quşlara elmi adların qoyulması, insanlar arasında bu adların yayılması məsələsi hələ Sovet dövründən var. 1941-ci ildə bizim ilk ornitoloqumuz Kamal Qənbərov “Azərbaycanın sərçəkimiləri kataloqu”nu yazmışdı.  Kataloq rusca olsa da, sərçəkimi quşların, o vaxt 147 növ idi, hamısının azərbaycanca adı verilmişdi.
AMEA 1977-ci ildə “Azərbaycan faunası” adlı böyük kitab hazırladı. O kitabda həmin vaxt mövcud olan 358 quş növünün adı verilib. Bunu həmin dövrdə çalışan ornitoloqlar - D.Tuayev, A.Xanməmmədov, Q.Mustafayev, K. Qəmbərov hazırlamışdı.

Təxmini 10-15 il əvvəl bizim tanınmış professor Qara Mustafayev bu adları rədd etdi, özbaşına quşların yeni adlarını icad etdi. Bir çox növün təxmini yarısının adını dəyişdirdi, öz dərsliklərinə əlavə etdi. O, tələbələri, müəllifləri məcbur ediridi ki, bu adları istifadə etsinlər. Hətta televiziyalarda da həmin adların səslənməsinə səy göstərirdi. Quş adlarının bəziləri elə eybəcər səslənirdi ki, adlar süni idi, 2-3 sözün birləşməsindən yaradılmışdı. Dəmircaynaq, susüpürən, maygülü kimi alar qoymuşdu. Amma bu adlar həm xalq, həm də alimlər içərisində birmənalı qarşılanmamışdı. Çünki bu kimi məsələlərdə adətən tək qərar verilmir, ornitoloqlar bir yerə yığışıb qərar verirlər”.



Elçin Sultanov deyib ki, təxminən 2 il əvvəl AMEA Zoologiya İnstitutu  Azərbaycan Ornitoloji Cəmiyyətə müraciət edib ki, adlar məsələsinə yenidən baxılsın:

“Ona görə, ornitoloqlar, professionallar yığıldıq, adları hazırlayıb AMEA-ya siyahı verdik. 2 il AMEA-da müzakirədən sonra dəqiqləşdirildi və quşların adları dəyişdirildi. Məsələn, maygülü quşunun adının dəyişdirilməsini tənqid edirlər. Amma maygülü dedikdə, Azərbaycanın bəi rayonlarında insanlar gülməyə başlayırlar. Ona görə, maygülü və digər quşların adlarının dəyişdirilməsi zərurətdən yaranmışdı”.

 
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının iclasında müzakirəyə çıxarılmış 20 quş növünün adı oriontoloqlar tərəfindən dəyişdirilib. Siyahı aşağıdakı kimidir:

 

Köhnə adlar       Yeni adlar
Maygülü       batağan
Böyük qartalca, çığırğan qartalca       Böyük xallı qartal
Ördəktutan qızılquş, ördəktutan       sərçəçalan
Qəşəng durna       Telli durna
Cek, gözəl cek       gözəl dovdaq
Trinqa       otluq cüllütü
Bekas       meşə cüllütü
Sterna       Sümrü
Adi sitta       adi fitçi
Qırmızıqanad tixodrom       qırmızqanad qaya quşu
Kölgəlik yarpaqgüdəni       Sin-sin yarpaqgüdəni
İlanboyun       adi buruqboyun
Alacəhrə       alaçöhrə
Toğlugötürən       saqqallı kərkəs
Leşyeyən qartal       leşyeyən ağkərkəs
Sultan toyuğu       Sultan quşu
Torağay       turağay
Sarıdimdik qarğa       Sarıdimdik dolaşa
Tuvik       Tüviy
Anqut       qırmızı ördək


BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Ağdamda 120 kiloqram yararsız ət aşkarlanıb - FOTO 17 İyun 2019, 16:32 Ermənilər Ağdama 10 min nəfərlik qoşun topladılar - VİDEO 17 İyun 2019, 16:16 CAR-da avtobus qəza törətdi - 24 ölü 17 İyun 2019, 16:03 Azərbaycan neftinin bir bareli 64,21 dollara satılır 17 İyun 2019, 15:48 Abşeronda “Mercedes” betona çırpılıb - Sürücü ölüb 17 İyun 2019, 15:37 Böyüdü, atasının və əmisinin qisasını “Kalaşnikov”la aldı... 17 İyun 2019, 15:20 İlkin Xəlilov: “ATV-də işimə davam edirəm, bu, 3 aymı çəkəcək, 6 aymı, bilmirəm...” 17 İyun 2019, 15:19 NATO-nun şərq cinahındakı ABŞ qoşunları Polşadan idarə olunacaq 17 İyun 2019, 15:08 Azərbaycanda QAN DAVALARI - Fəxrəddinin müsibəti sonuncu deyilmiş… 17 İyun 2019, 15:07 Nigeriyada terror aktları 17 can aldı 17 İyun 2019, 14:40 Məktəblilərimiz beynəlxalq olimpiadalarda 23 medal qazanıblar 17 İyun 2019, 14:35 ABŞ Bakıda BMT-nin Ümumdünya Turizm Təşkilatına qayıtdı - FOTOLAR 17 İyun 2019, 14:23 Azərbaycan qazı Avropaya çatdırıldı 17 İyun 2019, 14:17 Türkiyədə 45 PKK-çı saxlanıldı 17 İyun 2019, 14:13 Gürcüstan prezidentinin sarayı qarşısında “kartof aksiyası” keçirildi 17 İyun 2019, 14:07 Apple şirkətindən gecə rejimi ilə bağlı YENİLİK 17 İyun 2019, 13:47 Tanınmış mühəndis vəfat etdi 17 İyun 2019, 13:44 ATV-dən telejurnalist İlkin Xəlilovla bağlı AÇIQLAMA 17 İyun 2019, 13:20 Tələbə qəbulunun keyfiyyət göstəriciləri daha da yüksəlib - Təhsil Nazirliyi 17 İyun 2019, 13:10 Azərbaycanlıların bəlası - “Çörəyi çox yemək xəstəliklərə YOL AÇIR!” - Mütəxəssis MƏSLƏHƏTİ: “İmtina edin!” 17 İyun 2019, 12:58 Eldar Sabiroğlu oğlundan imtina etdi 17 İyun 2019, 12:56 Azərbaycan kommunistləri Venesuela səfiri ilə ABŞ-ın müdaxiləsini müzakirə etdilər 17 İyun 2019, 12:50 Sumqayıtda aptekdən oğurluq edən şəxs hadisə yerində yaxalandı 17 İyun 2019, 12:43 Azərbaycan bu il xaricə 3 milyon 689 min dollarlıq çay SATIB 17 İyun 2019, 12:22 Ağstafada  bazarda 7 nəfər güllələndi, onlardan 4-ü öldü  17 İyun 2019, 12:05 Sabahın HAVASI: Küləkli olacaq, yağış yağacaq 17 İyun 2019, 11:43 Azercell-dən möhtəşəm rəqəmsal şou! 17 İyun 2019, 11:31 Alın yazısı 17 İyun 2019, 11:30 Beş ayda dəmir yolu nəqliyyatı ilə 1,27 milyard dollarlıq yük daşınıb   17 İyun 2019, 11:29 Lənkəran çayından kişi meyiti tapılıb   17 İyun 2019, 11:07 Bədbəxt varislər - Bir ailənin FACİƏSİ 17 İyun 2019, 10:56 Astarada çətənə yetişdirən ailə saxlanıldı 17 İyun 2019, 10:52 Qaxda zəlzələ olub 17 İyun 2019, 10:33 Kanadada yaşayan azərbaycanlı rəssam:  “Yox cavabı alanda, deyirdilər, “heç olmasa, amerikalısan” - MÜSAHİBƏ 17 İyun 2019, 10:20 Bakıda Ümumdünya Turizm Təşkilatının İcraiyyə Şurasının 110-cu sessiyasına start verilib 17 İyun 2019, 10:02