Arxiv
25 Aprel 2019, 09:21 | İQTİSADİYYAT
Bu il bazarda ərik “od tutub yanacaq” - Yağıntılar fermerlərə ZİYAN VURUB

Bu ilin apreli keçid ayı olaraq, havanın son dərəcə qeyri-stabilliyi ilə seçilir. Ekologiya və Təbii Səvətlər Nazirliyinin məlumatına görə, aprelin 17-dən 22-dək şimal enliklərindən uzun sürən soyuq hava kütlələrinin daxil olması ölkədə qeyri-sabit hava şəraiti yaradıb. Dağ və bəzi dağətəyi rayonlarda qar örütüyünün qalınlığı 2-14 santimetr olub.

Son 5 gün ərzində yağan yağıntıların miqdarı bəzi rayonlarda aylıq normanı keçib. Xüsusilə Böyük Qafqazın rayonlarında-Zaqatalada yağıntının miqdarı 130 mm olmaqla aylıq normanın 127, Balakən, Şəki, Oğuz, Qubada yağıntının miqdarı 38-94 mm olmaqla aylıq normanın 72-92, Lənkəran-Astara zonasında isə 88-100 mm olmaqla aylıq normanın 140-180 faizini təşkil edib.

Bu günlərdə havanın orta sutkalıq temperaturu iqlim normasından 3,5-6,0 dərəcə, Bakıda isə ayın 20-də normadan 6,6 dərəcə aşağı enib.

Rəsmi məlumata görə, 3-cü dekadanın 2-ci yarısında cənub küləklərinin daxil olması fonunda temperaturun artması ilə hava şəraitinin daha stabil olması gözlənilir.

Bəs, qeyri-sabit hava şəraitinin kənd təsərrüfatına təsirləri nədən ibarət olacaq?

 

Modern.az-ın mövzuyla bağlı suallarını kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Nicat Nəsirli cavablandırıb.

 

“Bəzi sahələrdə taxıl yatıb”

O qeyd edib ki, son bir həftə ərzində respublikanın həm aran, həm dağlıq bölgələrində qeyri-sabit hava şəraiti hökm sürüb:

“Ümumilikdə şəxsi qənaətim bundan ibarətdir ki, yüksək dağlıq ərazilər istisna olmaqla, temperatur  + 5 dərəcədən aşağı düşmədi. Temperatur mənfiyə düşsəydi, ciddi fəsadlarla üz-üzə qala bilərdik. Amma qeyri-sabit havanın heç bir təsiri olmayacaq demək də doğru deyil.

İlkin olaraq qeyri-sabit havanın taxılçılığa təsirlərindən danışmaq istərdim. Ümumilikdə ölkədə 960 min hektar taxıl əkini var. Bunun 650 min hektarı dəmyə ərazilərdir. Taxılın indiki boruya çıxma dövründə bu qədər nəmliyin torpağa düşməsi çox müsbətdir. Qışda çox quraqlıq oldu, dəmyə ərazilərdə ciddi problemlər var idi. İndi düşən su təxminən sünbulləmə dövrünədək dəmyə ərazilərini su ilə təmin etmiş oldu. Suvarılan ərazilərin bəzilərində arxlarda suyun həcmi artdığına görə, əksər taxıl sahələrini su basıb. Ona görə də fermerlər həmin suyun çəkilməsini gözləyirlər. Buna baxmayaraq, yağıntıların çoxluğu səbəbindən bəzi sahələrdə taxıl yatıb”.

 

“Quba, Qəbələ, Zaqatalada ərik bağları yağıntılardan zərər görüb”

 

Meyvəçiliyə gəldikdə, N.Nəsirli qeyd edib ki, yağntılar ərik sahələrinə mənfi təsir göstərib:

“Yalnız çəyirdəkli meyvələrdə, konkret olaraq ərikdə çiçəkləmə baş vermişdi. Yağıntılar bilavasitə ərik ağaclarına təsir göstərəcək. Çünki ərik çiçəkləmişdi və tozlanma prosesi gedirdi. Yağıntılar ərikdəki tozlanma prosesini 2 həftə ləngitdi. Bu o deməkdir ki, ağacların 50 faizinin məhsuldarlığına təsir edəcək. Bunu danmaq olmaz. Məhsuldarlığın aşağı olması da bu meyvənin qiymətində özünü biruzə verəcək. İkinci çəyirdəkli meyvə gilasdır. Amma gilasın çiçəkləmə və tozlanma prosesi başlamadığına görə yağıntıların təsiri gözlənilmir.

Əgər ərikdə ağacbaşına məhsuldarlıq 50-60 kiloqram olacaqdısa, yağıntılardan sonra bu, yarıbayarı azalacaq. Hazırda Quba, Qəbələ, Zaqatalada ərik bağlarının zərər gördüyü məlumdur. Amma hələlik konkret zərəri müəyyənləşdirmək tezdir. Digər meyvə ağaclarında çiçəkləmə və tozlanma prosesi getmədiyindən. Yağıntının fəsadları gözlənilmir”.

 

Yağıntılar fermerlər üçün təhlükə yaradıb

 

Ekspertin sözlərinə görə, yağıntı səbəbindən yaranan nəmişlik zərəvericilərin sayını artıracaq:

 “Qış quraqlıq keçdiyindən zərəvericilərin ağaclara darışma prosesi başlamışdı. Yağıntılar zərəvericilərə ziyan vurdu, ağacların yuyulmasına kömək etdi və zərərəvericilərin təsirini ləngitdi. Bu fermerlərə imkan verir ki, zərərvericilərə qarşı mübarizə tədbirləri gücləndirsinlər.

Meyvəçilikdə ən çox rastlaşdığımız bakterial xəstəlik dəmgildir. Dəmgil hər il meyvə bağlarında müşahidə edilir. Amma bu il nəmişlik olduğuna görə ikiqat artacaq. Bizim bağbanlarımız bunu bilməldirlər. Hər il dəmgilə qarşı 2-3 dəfə mübarizə aparırdılarsa, bu il ən azı 5 dəfə mexaniki dərmanlamaya ehtiyac yaranacaq. Çünki nəmişlik hökmən dəmgili gücləndirəcək. Taxılçılıqda da eynilə. Xüsusilə sarı pas xəstəliyi əsasını birbaşa torpaqdakı nəmdən götürür. Hökmən temperatur yüksəldikcə taxılçılıqda iki ciddi risk yaranacaq.

Birinci, sarı pas xəstəliyi güclənəcək. İkinci isə nəmin həddindən çox torpağa düşməsi birləpəli və ikiləpəli alaqların sürətlə artmasına səbəb olacaq. Bu da fermerlər üçün əlavə qayğıdır. Söhbət suvarılan ərazilərdən gedir, adətən dəmyə ərazilərində alaq olmur”.

 

Pambıq və qarğıdalı sahələri risk altındadır

 

N.Nəsirli qeyd edib ki, hava şəraitinin qeyri-sabit keçməsi pambıq və qarğıdalı sahələrinə təsirsiz ötüşməyəcək:

“Toxumlar cücərdilmişdi, iki həftə əvvəl əkilməliydi. Artıq fermerlərdən daxil olan məlumatlardan bəlli olur ki, toxumlar çürüyür. Hələ yəqin ki, yaxın 4-5 gün ərzində sahədəki suyun qurumasını gözləyəcəklər. Ola bilər ki, Qəbələ, Zaqatalada təkrar əkin olsun.

Çünki hələ əkində 2 həftə gecikmə var. Deməli bu məhsul hələ əkilməmiş 50 faizi itirilib. Pambıq və qarğıdalı sahələrində risk faktoru var.

Amma yağıntıların açıq sahə tərəvəzçiliyinə-pomidor, badımcan, xiyar, bibər və s.-ə xeyri var. Şitillər sahələrə köçürülmüşdü. Hətta bəzi bölgələrdə fermerlər suvarma qayğısından azad olub”.

 

Bazarda yelpənək xiyar niyə yoxa çıxıb?

 

N.Nəsirli bazarlarda 1 manat 20 qəpiyədək ucuzlaşan yelpənək  xiyar növünün yoxa çıxmasına da aydınlıq gətirib:

“İlin bu mövsümündə xiyar əsasən Qax, Zaqatala, Balakəndəki istixanalardan, Aran rayonlarından gətirilir. Yağış yağan kimi təbii olaraq fermer şumlanmış, yumşaq torpaq olduğundan sahəyə girə bilmir. Tərəvəzlərdə belə xüsusiyyətlər var ki, yağış suyu duzlu olduğundan yanır. Fermer üçün leysanın altında məhsulu yığıb bazara gətirmək ikiqat əziyyətdir. Həmişə belədir ki, yağıntlar çox olanda məhsulun qiymətinə də təsir edir. Amma temperatur yüksəldikcə, məhsul yığılacaq və bazara çıxarılacaq. Sadəcə yağış məhsulun intensiv yığımına mane olur”.

 

Kartof-soğan hələ də bahadır...

 

Ekspert Nazirlər Kabinetinin qərarına rəğmən kartof, soğanın qiymətlərinin hələ də yüksək olmasını belə izah edib:

“Soğan 1 həftə əvvəl yığılmağa başlayıb. Bu gün sahədə soğanın topdansatış qiymətinin kiloqramı 45-50 qəpikdir. Bu da bazarlara 80-90 qəpik -1 manata gəlib çıxır. Bakı, Sumqayıt, Abşeronda səyyar satışda soğanın qiyməti 90 qəpik-1 manat həddindədir. Havanın soyuması da qiymətlərə təsir etdi. Çünki soğanın yığılması dayanıb. Sahədən soğan yığıldıqca, qiymətlər də enəcək. Bildiyiniz kimi, yazlıq soğanı çox saxlamaq olmur. Ona görə də gələn həftə kartof-soğanın qiymətində ucuzlaşma hiss ediləcək. Ümumilikdə indidən etibarən meyvə-tərəvəzin qiymətində ucuzlaşma olacaq. Ardınca badımcan, istixana məhsullarından istiot, qarpız-yemiş çıxacaq. Bu mərhələdə qiymətlərdə artım olmayacaq”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Başqa dövlətlərin xüsusi xidmət orqanlarına işləyən 15 nəfər müəyyən edilib 2 Aprel 2020, 16:32 Ünvanlı yardımın təyin olunma müddəti bitən ailələrə şad xəbər - Davam edəcək 2 Aprel 2020, 16:26 Azərbaycanda 19 polis xidmətdən, 37-si vəzifədən azad edilib - RƏSMİ 2 Aprel 2020, 16:20 Prezident Sahil Babayevə yeni müavin təyin etdi - FOTO 2 Aprel 2020, 16:14 600 min vətəndaşa 640 milyon manata yaxın kompensasiya ödənilib 2 Aprel 2020, 16:08 ABŞ-ın Azərbaycana ayırdığı yardımın istifadə qaydalarını AÇIQLADI 2 Aprel 2020, 16:02 Koronavirusdan ən çox niyə avropalılar ölür? - AÇIQLAMA 2 Aprel 2020, 15:56 Nazirlikdən “Virtual məktəb”ə qoşula bilməyən şagirdlərlə bağlı açıqlama 2 Aprel 2020, 15:50 “WhatsApp”da əhalini təşvişə salan məlumatlar yayan şəxs həbs edildi 2 Aprel 2020, 15:44 Vergilər Nazirliyi hesabatların verilmə müddətini uzatdı 2 Aprel 2020, 15:38 “Azərbaycan aprel döyüşlərini təkrarlaya bilər”Erməni politoloq 2 Aprel 2020, 15:36 Milli Məclisin iclasının gündəliyi açıqlandı 2 Aprel 2020, 15:35 Hökumətin hesabatında nələr var? 2 Aprel 2020, 15:32 Azərbaycan Qızıl Aypara Cəmiyyətinin ahıllara ərzaq yardımıları davam edir - FOTO 2 Aprel 2020, 15:28 Sabah rayonlarda yağış, dağlıq ərazilərdə qar yağacaq 2 Aprel 2020, 15:16 Ağalar Vəliyevdən seçicilərinə müraciət: “Millət vəkili olaraq daim sizin yanınızdayam” 2 Aprel 2020, 15:14 Koronavirus təhlükəsinə görə Həcc ziyarəti təxirə salınayıb - QMİ-dən rəsmi AÇIQLAMA 2 Aprel 2020, 15:10 Ermənistan əvvəl-axır qanunsuz əməllərinə görə cavab verəcək - XİN-dən bəyanat 2 Aprel 2020, 15:05 Pandemiyanın iqtisadi fəsadları hələ qabaqdadır - PROQNOZ 2 Aprel 2020, 15:00 Koronavirusa yoluxan 200 mindən çox insan sağalıb 2 Aprel 2020, 14:54 “Dövlət bütün lazımi addımları atır” - Rövşən Allahverdiyev 2 Aprel 2020, 14:48 Çin Azərbaycana 5 000 koronavirus test dəsti hədiyyə etdi 2 Aprel 2020, 14:42 Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icması Kəlbəcərin işğalı ilə bağlı BƏYANAT YAYDI 2 Aprel 2020, 14:36 Səhiyyə komitəsinin onlayn iclası keçirildi   2 Aprel 2020, 14:30 Rüstəm Xəlilov qərargah üzvlərilə birlikdə əhali arasında maarifləndirici söhbətlər aparıb - FOTO 2 Aprel 2020, 14:24 “Dərs vaxtı”nın 3 aprel cədvəli açıqlandı 2 Aprel 2020, 14:18 Qaynının evini yaran şəxs tutuldu 2 Aprel 2020, 14:12 “Pandemiya avqusta kimi davam etsə, bizi aclıq gözləyir” – Qarabağ ermənilərindən ETİRAF 2 Aprel 2020, 14:06 Təhsil Nazirliyi vətəndaşlara çağırış edir - VİDEO 2 Aprel 2020, 14:00 Hökumətin hesabatı bu gün deputatlara paylanılacaq 2 Aprel 2020, 13:55 Azərbaycana maska istehsalı üçün xammal gətirilib - RƏSMİ 2 Aprel 2020, 13:54 Neftdən rekord ucuzlaşma – 1 barel 10 dollar 2 Aprel 2020, 13:49 Azərbaycanda bütün növ kartların istifadə müddəti uzadılır 2 Aprel 2020, 13:43 Virus testi pozitiv bir adamdan 60-70 adam yoluxur - Qərargah üzvündən idarələrə MÜRACİƏT 2 Aprel 2020, 13:37 Milli Məclis təcili toplanır 2 Aprel 2020, 13:32