Arxiv
15 Oktyabr 2019, 10:40 | AKTUAL
Bitkilər necə mühafizə olunmalıdı? - AQTA MAARİFLƏNDİRİR

Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) “AQTA maarifləndirir” rubrikası davam edir.

 

Modern.az xəbər verir ki, Rubrika çərçivəsində AQTA və Qida Təhlükəsizliyi İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanan maarifləndirici materaillar, sağlam qidalanma ilə bağlı tövsiyələr, yaxud gündəlik istifadə etdiyimiz qidalarla bağlı məsləhətlər rubrika vasitəsi ilə oxucuların diqqətinə çatdırılır. Bu dəfəki maarifləndirici mövzumuz isə “Bitki mühafizə vasitələri” mövzusunda olacaq.

 

Bitki və bitkiçilik məhsullarının zərərli orqanizmlərdən qorunması məqsədilə istifadə olunan pestisidlər, bitkilərin boy artımı stimulyatorları, canlı faydalı orqanizmlər və texniki vasitələr bitki mühafizə vasitələri hesab olunur. Bitki mühafizə vasitələri əsasən bitki mühafizəsi, baytarlıq və səhiyyə sahəsində istifadə edilən bütün növ pestisidlər, bitki boy artımı tənzimləyiciləri, attraktantlar, repellentlər, fermentlərin aktivliyini və ya canlı orqanizmlərin mübadilə proseslərini ləngidən hüceyrə metobolizminin məhsulları, antifidantlar, bioloji preparatlar, bitki stimulyatorları, immunizatorlar, bioloji mübarizə agentləri, tutucular və feromonlar, texniki vasitələrdən ibarətdir. Bitki mühafizə vasitələrinin əsas qruplarından biri də pestisidlərdir. Zərərli orqanizmlərə qarşı mübarizə məqsədilə istifadə edilən kimyəvi və bioloji maddələr, həmçinin yığımdan öncə yarpaqların qurudulması və tökülməsi üçün istifadə edilən vasitələr pestisidlər qrupuna daxildir. Bu maddələr kimyəvi tərkibinə, tətbiq obyektlərinə, habelə orqanizmə daxilolma və təsiretmə xarakterinə görə təsnifata bölünürlər. Kimyəvi tərkibinə görə isə pestisidləri 3 əsas qrupa bölürlər.

 

Qeyri-üzvi birləşməli preparatlar, bitki, bakteriya və göbələk mənşəli preparatlar və üzvi-birləşməli preparatlar. Tətbiq obyektlərinə görə pestisidlər insektisidlərə, akarasidlərə, insektoakarasidlərə, fungisidlərə, bakterisidlərə, ovisidlərə, larvisidlərə, nematosidlərə, mollyuskisidlərə, herbisidlərə, arborisidlərə, alhisidlərə,  rodentisidlərə, afisidlərə, vermisidlərə və virusoidlərə bölünür. Burada təsnifat müəyyən dərəcədə şərtidir. Belə ki, bir çox pestisidlər universal təsirə malikdirlər həşəratları, habelə sürfə və gənələri məhv edirlər. Məsələn, metation və karbofos həm insektisid, həm də akarasid təsirlidir. Onlara insektoakarasidlər deyilir. Bəzi pestisidlər bir çox göbələk xəstəliklərini, habelə həşəratları və gənələri məhv edirlər. Bu tip pestisidlərə akarofungisidlər deyilir.

 

Bir çox herbisidlərin dozalarını yüksəltdikdə ağac-kol bitkilərini də məhv edə bilir, bu zaman özünü arborosid kimi aparırlar. Orqanizmə daxilolma qaydası və təsir xarakterinə görə insektisidlər bağırsaq, kontakt və fumiqant təsirli kimi təsnifata bölünür. Bu təsnifat zəhərin orqanizmə daxil olması haqqında mühakimə yürütmək üçün faydalıdır.  Bağırsaq təsirli insektisidlər zərərli həşəratların orqanizminə qida ilə birlikdə düşdükdə zəhərlənmə əmələ gətirir. Kontakt insektisidlər dəri örtüyü ilə biləvasitə əlaqədə olduqda həşəratların məhvinə səbəb olur. Fumiqantlar isə həşərat və heyvanların orqanizminə qaz və ya buxar şəklində tənəffüs orqanlarından daxil olurlar. Onlara həm də fumiqant təsirli insektoakarasidlər daxildir. Hansı ki, onlar tənəffüs orqanları ilə zərərli həşərat və gənələrin orqanizmlərinə düşərək zəhərlənmə əmələ gətirir.  Bu təsnifat da müəyyən dərəcədə şərtidir. Belə ki, bir çox pestisidlər bağırsaq, kontakt və fumiqant təsirə malikdir.  Bütün pestisidlər 2 böyük qrupa bölünür-kontakt və sistem təsirə malik olanlar. Kontakt kimyəvi maddələr zərərli orqanizmlərlə təmas etdikdə onun ölümünə və ya sayının azalmasına səbəb olan pestisidlərdir. Sistem pestisidlər bitkiyə daxil olmaq qabiliyyətinə malikdir və onlar toxumalarda hərəkət etməklə zərərli orqanizmlərin məhvinə səbəb olur.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Ecevitin həyat yoldaşı vəfat etdi 18 Yanvar 2020, 00:48 Bakıda qayınana kürəkənini döyüb 18 Yanvar 2020, 00:32 Dünyanın ən kiçik adamı vəfat etdi 18 Yanvar 2020, 00:18 Türkiyə 4 terrorçunu Almaniyaya deportasiya etdi 17 Yanvar 2020, 23:58 Qənirə Paşayeva seçicilərlə görüşdü - FOTO 17 Yanvar 2020, 23:34 Uşaqlı analar gediş haqqı ödəməyəcək 17 Yanvar 2020, 23:16 Növbəti qlobal böhran gözlənilir 17 Yanvar 2020, 22:58 Prezident Baş nazirin istefasını qəbul etmədi 17 Yanvar 2020, 22:36 Suriyada 50 silahlı zərərsizləşdirilib 17 Yanvar 2020, 22:18 Qeydiyyata cəlb olunan mənzillərin sayı açıqlandı 17 Yanvar 2020, 22:18 “Güclü Millət - Qüdrətli Dövlət yolunda sizin səsiniz!” – Musa Qasımlı 17 Yanvar 2020, 21:59 Vüqar Bayramov seçicilərlə ilk görüşünü Sumqayıtda keçirdi - FOTOLAR 17 Yanvar 2020, 21:46 ABŞ-dan İrana yeni sanksiya - SƏBƏB 17 Yanvar 2020, 21:29 DYP polisin rüşvət alması videogörüntüsünə münasibət bildirdi 17 Yanvar 2020, 21:16 Jurnalistlərin gəlirləri artıb: JuHİ hesabatını açıqladı 17 Yanvar 2020, 20:58 Əhliman Əmiraslanov seçki kampaniyasına başladı - FOTOLAR 17 Yanvar 2020, 20:42 Alman əsgərin 1943-cü ildə arvadına yazdığı məktub tapıldı 17 Yanvar 2020, 20:21 "Keşlə" Almaniya klubuna məğlub olub 17 Yanvar 2020, 20:04 Qonşudan qaçırdığı maşınıyla qəza törətdi 17 Yanvar 2020, 20:02 Ceyhun Bayramovdan yeni TƏYİNAT 17 Yanvar 2020, 19:53 İcra başçısı “Sovetski” sakinləri ilə görüşdü 17 Yanvar 2020, 19:44 Azay Quliyevlə ilk görüşdə böyük izdiham yaşandı - FOTO 17 Yanvar 2020, 19:35 “Azərişıq” yeni işçiləri onlayn yoxlayacaq 17 Yanvar 2020, 19:26 Fəzail Ağamalı seçicilərlə görüşlərinə start verdi - FOTO 17 Yanvar 2020, 19:17 Bakı Ali Neft Məktəbində anım mərasimi keçirilib - FOTO 17 Yanvar 2020, 19:08 “Qan yaddaşımız” adlı əbədi-bədii kompozisiya təqdim edilib - FOTO 17 Yanvar 2020, 19:00 İnformatika müəllimləri üçün təlim keçirilib 17 Yanvar 2020, 18:51 Putin özünə yeni köməkçi təyin edi 17 Yanvar 2020, 18:43 Deputatlığa namizədliyin qeydə alınması prosesi başa çatdı 17 Yanvar 2020, 18:35 Ramiz Mehdiyev Ziya Məmmədovun qardaşına yüksək VƏZİFƏ VERDİ 17 Yanvar 2020, 18:28 BMT Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevlə bağlı sənəd dərc etdi 17 Yanvar 2020, 18:23 Mədəniyyət naziri və nazir müavinləri bölgələrdə vətəndaşları qəbul edəcək 17 Yanvar 2020, 18:18 Dövlət Komitəsində faciənin 30-cu ildönümü qeyd olunub - FOTO 17 Yanvar 2020, 18:11 Rafiq Hüseynlinin qızı AzTV-də aparıcılıq edəcək 17 Yanvar 2020, 18:06 Musa Quliyev ilk görüşünü könüllü gənclərlə keçirib - FOTO 17 Yanvar 2020, 18:00
SORĞU Yeni parlamentdə kimlər olsun?