Arxiv
27 Noyabr 2019, 14:20 | MƏDƏNİYYƏT
Rəsulzadənin TARI: “Bu tar atamla birlikdə sürgün həyatı yaşayıb”        

Cümhuriyyət tariximizin şahidləri... 


Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasında (BMA) Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucusu, görkəmli dövlət xadimi Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin nəvəsi, Respublikanın Əməkdar rəssamı, ali məktəb müəllimi, tanınmış ziyalı  Rais Azər oğlu Rəsulzadə ilə görüş keçirilib.


Modern.az-ın məlumatına görə, elmi-tədqiqat laboratoriyası tərəfindən təşkil olunan görüşdə BMA-nın elmi və yaradıcılıq işləri üzrə prorektoru, Əməkdar incəsənət xadimi, fəlsəfə üzrə elmlər doktoru, bəstəkar Gülnaz Abdullazadə, Xalq artisti, professor Ramiz Quliyev, laboratoriyanın müdiri, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Nuridə İsmayılzadə, Rəsuzadə ailəsi haqqında araşdırmaların müəllifi, yazıçı-jurnalist Nəcibə Bağırzadə, laboratoriya əməkdaşları, akademiyanın müəllim və tələbələri iştirak ediblər.


Görüşün əsas mövzusu Rəsulzadə ailəsinin yadigarı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaşıdı olan 100 illik tarın bərpası və təqdimatı olub.    


Ü.Hacıbəylinin ölməz musiqisi ilə başlayan görüşü N.İsmayılzadə açaraq, qonaqları salamlayıb. Bildirib ki, M.Ə.Rəsulzadənin oğlu Azər Rəsulzadəyə məxsus olan bu tarın çanağının daxilində "1917" yazılıb. Görünür, tar həmin ildən Məhəmməd Əmin Rəsulzadədə olub və sonra kiçik oğlu Azər bəyə yadigar qalıb. Tar Azər Rəsulzadənin vəfatından - 1993-cü ildən indiyə qədər çalınmadığı üçün təmirə ehtiyaclı olub. Rais müəllim tar haqqında görkəmli ifaçı və yaxın dostu Ramiz Quliyevə məlumat verəndən sonra, özünün xahişi ilə tarın təmiri-bərpası Bakı Musiqi Akademiyasının elmi-tədqiqat laboratoriyasında həyata keçirilib. Alət laboratoriyanın təmir-bərpa sexinin təcrübəli ustası Musa Mahmudov tərəfindən oktyabr-noyabr aylarında yüksək keyfiyyətdə təmir olunub. Artıq alət ifa üçün tam yararlı vəziyyətdədir: "Rəsulzadələr ailəsinin müqəddəs yadigarı olan  bu tarın təqdimat mərasimində onun səsini, "ürək sözlərini" dinləyəcəyik".


Professor G.Abdullazadə çıxış edərək Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə  mədəniyyət quruculuğu, Ü.Hacıbəylinin jurnalist fəaliyyəti haqqında məlumat verib, onun demoktratik ruhlu ziyalı kimi milli azadlıq ideyasının təbliğatçısı olduğunu vurğulayıb.


Xalq artisti R.Quliyev 2018-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi münasibətilə tədbirlər silsiləsini xatırladıb. ABŞ-ın Çikaqo şəhərində keçirilən növbəti yubiley tədbirinə Rais Rəsulzadə ilə birlikdə dəvət aldığını, bu möhtəşəm tədbirdə Azərbaycan musiqisini ifa etdiyini bildirib. Yubiley münasibətilə Çikaqoda təsis olunan medalı tədbir iştirakçılarının diqqətinə çatdırıb. 


Tədbirin ən maraqlı və təsirli məqamı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaşıdı kimi görüşdə "iştirak edən" qədim tarın uzun illərdən sonra ilk dəfə səslənməsi olub. R.Quliyev tərəfindən tarda ustadanə ifa olunan "Bayatı-Şiraz" muğamı və "Bu dünyadan" mahnısı tədbir iştirakçıları tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb. Sonra R.Quliyev 1955-ci ildə özünün ilk dəfə çaldığı tarın mizrabını R.Rəzulzadəyə bağışlayıb və xahiş edib ki, mizrab həmişə bu yadigar tarın üzərində saxlanılsın:

"Mən sənət yoluna ilk dəfə bu mizrabla qədəm qoymuşam. Onu indiyə qədər əziz bir xatirə kimi qorumuşam. Amma bu gün həyatımın bu əziz xatirəsini Rəsulzadənin tarına bağışlayıram. Mən fəxr edərəm ki, bu yadigar tar həmişə elə bu mizrabla da çalınsın".

 


Rais Rəsulzadə: "Bu tar atamla birlikdə sürgün həyatı yaşayıb"        

 

Rais müəllim çıxışında Rəsulzadələr ailəsindən yadigar qalan tarın tarixçəsi haqqında məlumat verib. "Bu tar ailəsimizin ayrılmaz, əziz üzvüdür. Hətta vaxtilə Gəncə həbsxanasına da düşüb".


R.Rəsulzadə məlumat verib ki, atası Azər bəy 1937-ci ildə öz anası Ümbülbanu xanımla Qazaxıstana sürgün olunanda 16 yaşı vardı.

"Özləri ilə çox şey götürməyə icazə verilmədi. Azər bəy özü ilə yalnız bu tarı götürdü. Tar onunla birlikdə ömrünün sonunacan siyasi sürgündə yaşadı. Atam deyirdi ki, bu tar onun ən yaxın qəlb sirdaşıdır. Tar vətəndən uzaqlarda onun üçün yeganə vətən yadigarı və həmdəmi idi. Hər dəfə tarı sinəsinə alıb dilləndirəndə həm şərəf duyurdu, həm də həsrət yanğısı keçirirdi. Bu tarın səsi onun üçün xalqın səsi, vətənin bir parçası demək idi. Azər bəy 1993-cü ildə qürbətdə dünyasını dəyişdi. Mən ailəmin sürgün həyatı yaşadığı Karaqandadan qayıdanda  bu tarı özümlə vətənə gətirdim. İndiyə qədər onu ailəmizin əziz yadigarı kimi və atamın sürgün həyatının, məşəqqətli vətən həsrətinin şahidi kimi qoruyuram Bu tar atam Azər bəydən mənə qalan müqəddəs bir dəyərdir, tarixi yadigardır. Mən çox şadam ki, atamın vəfatından sonra təmirə ehtiyaclı vəziyyətə düşən, uzun illər dillənməyən bu tarı dahi Üzeyir bəyin adını daşıyan məşhur təhsil və sənət ocağında - Bakı Musiqi Akademiyasında çox yüksək səviyyədə təmir etdilər, onu yenidən ifa etmək üçün yararlı vəziyyətə gətirdilər".

 


"Azər Rəsulzadənin ən çox sevdiyi muğam Bayatı-Şiraz idi"     

 

Tədbirdə Rəsulzadələr ailəsi haqqında araşdırmaların, kitabların müəllifi, yazıçı-jurnalist, şairə Nəcibə Bağırzadə Azər Rəsulzadənin həyat səhifələrindən  maraqlı məlumatlar verib. Azər bəyin rəssamlığından, sənətə marağından,   əsərlərinin taleyindən, vətənpərvərliyindən danışıb. Arxiv araşdırmalarından əldə etdiyi faktları diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, Azər bəyin ən çox sevdiyi və ifa etdiyi muğam “Bayatı-Şiraz” idi.


"Həmin tar, həmin muğam... Bu gün burada Bayatı-Şirazı dinləyəndə düşündüm ki, həmin tarın səslənməsi də, həmin muğam da Məhəmməd Əminin övladı Azər bəyin ruhuna böyük ehtiramımızı ifadə etdi.  Bəlkə bu tarın sədasını, onun bağrından qopan Bayatı-Şirazı Azər bəyin nigaran  ruhu da eşitdi və şad oldu. Bu tarda Azər bəyin özünün, atası Məhəmməd Əminin, anası Ümbülbəyimin  sığalı, əllərinin izi qalıb. Mən usta Musanın təmir haqqında məlumatını dinləyəndə bir sözündən çox təsirləndim. Dedi ki, tarda çatlar var idi. Mənə elə gəlir ki, o çatlar illər boyu boş yerə tara düşməyib və əslində, o çatların mənası bir başqadır. Onlar Rəsulzadə ailəsinin, övladlarının, nəslinin ürək çatlarıdır. Onların qəlbinin ağır siyasi, mənəvi təzyiqlərdən aldığı çatlardır... Azər bəy qürbətdə bu tarla nəfəs alıb. Bu tar Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin, azadlıq ideyalarının tərcümanıdır. Mən bu ailənin həyatını dərindən öyrəndikcə bilmişəm ki, Azər bəy necə bir istedadlı şəxsiyyət, vətənpərvər ziyalı olub. Kim bilir ağır həyat şəraiti, vətən ayrılığı, çətin maddi və mənəvi durum onun nə qədər arzularını, istedadlı işlərini yarımçıq qoyub... Yaxşı olardı ki, gənclər tariximizlə yaxından maraqlansınlar, şəxsiyyətlərimizi daha yaxşı tanısınlar".

 

"Tar da ziyalılarımız kimi repressiyalara məruz qalıb"

 

Daha sonra elmi-tədqiqat laboratoriyasının aparıcı elmi işçisi, dosent A.Abduləliyev Üzeyir Hacıbəylinin tar haqqında tədqiqatlarından, XX əsrdə onu siyasi-ideoloji basqılardan qorumasından, bəstəkar və pedaqoq olaraq tarın ifaçılığı, tədrisi və yaşaması uğrunda mübarizəsindən, vaxtilə tara, muğama və onunla əlaqədar milli operalara qadağa cəhdlərindən danışıb. Bildirib ki, tarın yaşamasında görkəmli ustad sənətkarların da, ziyalıların böyük xidmətləri olub:

"Azərbaycanın Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Nəriman Nərimanov, Hüseyn Cavid, Mikayıl Müşfiq, Cəfər Cabbarlı, Bədəl bəy, Mirzə Ələkbər Sabir, Seyid Hüseyn  kimi maarifçi ziyalılarının, şair, yazıçı və alimlərin evində həmişə tar olub, tar səslənib. Vaxtilə bölgələrimizdəki ziyalıların, sadə əməkçi insanların da mənzillərində divardan tar asılıb, çalınıb. "Oxu tar" deyən Mikayıl Müşviq güllələndi, amma evindəki tarının səsini kəsə bilmədilər. Bu alətin səsi, tembri, pərdə quruluşu, kökü xalqımızın musiqi yaddaşının, muğam təfəkkürünün, onun bədii duyumunun tarixi qəlibləridir. Azərbaycan tarına olan böyük xalq sevgisi bu tarı əsrlər boyu şovinist hücumlardan, repressiyalardan qoruyub. Yəqin ki M.Ə.Rəsulzadənin vətən, millət sevgisi ilə Azərbaycan tarı arasında tarixi bir körpü, ideal bir bağlılıq var".
 


Milli dəyərlərə ehtiramla

 

A.Abduləliyev bildirib ki, tədbir özündə bir çox müqəddəs dəyərləri bir araya gətirmiş olub:

“Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti, Cümhuriyyətin yaşıdı olan, Rəsulzadələrin ideya rəmzi və şəxsi ailə yadigarı olan tar,  AXC-nin 100 illiyi münasibətilə yubiley medalı, M.Ə.Rəsulzadənin nəvəsi, Ü.Hacıbəylinin adını daşıyan sənət ocağı və ustad R.Quliyevin ifasında Azər bəyin sevdiyi “Bayatı-Şiraz””.

Əməkdar incəsənət xadimi, professor Arif Əsədullayev belə gözəl tədbirin elmi və tərbiyəvi əhəmiyyətini qeyd edib, milli alətlərin və ifaçılıq ənənələrinin qorunması barədə dəyərli tövsiyələrini diqqətə çatdırıb. Bildirib ki, bu yolda Bakı Musiqi Akademiyası həmişə öncül mövqeyi ilə seçilir. A.Əsədullayevə görə milli dəyərlərimiz bu gün də biganəlikdən, bəzi naşılardan qorumaq lazımdır.   

Tədbirin sonunda Rais Rəsulzadə ailəsinin yadigarı olan tarın təmir-bərpasına və  təqdimatına görə təşəkkürünü bildirib. 


Ariz Abduləliyev

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Malik Həsənov: “Beşinci kolon” indi də koronavirus infekasiyasından öz məqsədləri üçün istifadə etməyə çalışır   8 Aprel 2020, 11:34 190 manatı almaq istəyən işsizlərin qeydiyyatı BAŞLADI 8 Aprel 2020, 11:12 Koronavirusla bağlı son statistika - Dünənin anti-rekordları 8 Aprel 2020, 11:06 "Evdə qal!" çağırışına məktəblilər də qoşuldu - VİDEO 8 Aprel 2020, 10:55 Cek Dorsi koronavirusla mübarizəyə 1 milyard bağışladı 8 Aprel 2020, 10:50 “Koronavirus qan köçürülməsi ilə ötürülmür” - Rəsmi 8 Aprel 2020, 10:44 Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna köçürülən vəsaitin məbləği AÇIQLANDI 8 Aprel 2020, 10:38 İşçilərin ödənişsiz məzuniyyətə göndərilməsinə - Nazirlikdən reaksiya 8 Aprel 2020, 10:32 Azərbaycanda bir gündə 1569 sürücü məsuliyyətə cəlb olundu 8 Aprel 2020, 10:26 Lerikdə hamilə məktəbliyə görə 59 yaşlı müəllim həbs edildi 8 Aprel 2020, 10:20 Polis paytaxt sakinlərinə müraciət etdi - FOTO 8 Aprel 2020, 10:14 Pensiyaların ödənilməsinə başlanıldı - Rayonlar üzrə SİYAHI 8 Aprel 2020, 09:52 İslahatları biz də dəstəkləyirik, bir şərtlə ki, münasibətlər yenilənsin - PJB üzvlərindən təklif 8 Aprel 2020, 09:39 Sabah dollar bu qiymətə olacaq - MƏZƏNNƏ AÇIQLANDI 8 Aprel 2020, 09:23 ABŞ-da virusa yoluxanların sayı 400 mini ötdü - bir gündə 2 min ölü 8 Aprel 2020, 09:17 Ermənilər atəşkəs rejimini 24 dəfə pozub 8 Aprel 2020, 09:10 Karantin rejimini pozan qadınlar kişilərlə eyni məkanda yaxalandılar - FOTOLAR 8 Aprel 2020, 09:04 Bakıda 15 gün karantində qalan jurnalist ordakı şəraitdən YAZDI - FOTO 8 Aprel 2020, 08:49 Gülağa Məmmədovun Azərbaycana gətirdiyi Təbrizli SƏNƏTKAR 8 Aprel 2020, 08:22 Qadınlar birləşib Pərvizi “Survivor”dan ÇIXARDILAR 8 Aprel 2020, 08:12 Məşhur futbolçu həbsxanadan çıxdı 8 Aprel 2020, 00:51 Koronavirusun ilk yayıldığı şəhərdə həyat adi axarına düşdü 8 Aprel 2020, 00:32 Dünyada kororonavirusa yoluxanların sayı 1.5 milyona çatır 8 Aprel 2020, 00:14 ABŞ-da 12 mindən artıq insan koronavirusdan öldü 7 Aprel 2020, 23:57  Kürdəmirdə karantin rejimini pozanlar həbs olundu 7 Aprel 2020, 23:39 3 yaşadək uşağı olan ailələrə yardım ediləcək 7 Aprel 2020, 23:24 Heydər Əliyev Mərkəzindən İrana dəstək 7 Aprel 2020, 23:09 Gürcüstanda koronavirusa yoluxanların sayı artdı 7 Aprel 2020, 22:52 Qəbələyə 15 sm qar yağdı 7 Aprel 2020, 22:36 Fransada rekord sayda yoluxma və ölüm baş verdi 7 Aprel 2020, 22:29 “İşsiz övladların birdəfəlik ödəniş üçün müraciət hüququ var” - Nazir 7 Aprel 2020, 22:18 Videokonfrans xidmətinin istifadəçiləri rekord həddə artdı 7 Aprel 2020, 22:05 Baş Nazir işsizlərə veriləcək birdəfəlik ödəmənin ŞƏRTLƏRİNİ TƏSDiQLƏDİ 7 Aprel 2020, 21:31 İşsizlikdən sığorta ödənişi xüsusi karantin rejimi bitənədək ödəniləcək - RƏSMİ 7 Aprel 2020, 21:27 Əli Əsədovdan əlilliyi olan şəxslərlə bağlı VACİB QƏRAR 7 Aprel 2020, 21:17