Arxiv
11 İyul 2020, 13:13 | AKTUAL
Gəmiqayırma, maşınqayırma... - Bu adlar dəyişə bilərmi?  

 

Dilimizdə elə sözlər, mürəkkəb ifadələr var ki, diqqət cəlb edir. Yəni xüsusilə bəzi müəssisə və qurumların adının ikili məna daşımasını buna nümunə göstərə bilərik. Məsələn, gəmiqayırma, maşınqayırma, dəzgahqayırma və s.

 

Bu ifadələrin sonuncu birləşməsi olan “qayırma” sözü sifət kimi  saxta, uydurma mənasını versə də feil kimi emal etmək, hazırlamaq mənasını verir.

 

Maraqlıdır, ikili məna daşıyan bu sözü başqa ifadə ilə dəyişmək olmazdımı? Məsələn, elə düzəltmə ya qurma kimi: Gəmidüzəltmə, maşınqurma…

 

Məsələ ilə bağlı Modern.az-a danışan  tanınmış telejurnalist, filologiya elmləri doktoru Qulu Məhərrəmli bəzi adların sonunda işlənənən “qayırma” sözünün artıq dildə oturuşduğunu lakin daha incə ifadələrin işlənə biləcəyinin də mümkün olduğunu bildirib:

 

“Azərbaycan dilində düzəltmə sözlər həddindən artıq çoxdur. Gəmiqayırma, maşınqayırma, dəzgahqayırma kimi mürəkkəb sözlər də dildə geniş yayılıb. “Qayırma” sözünü dəyişdirmək düşünürəm ki, yalnış yanaşma olar. Çünki bu sözlər dildə kifayət qədər çox işlənir, yazılır. Ona görə yenilik etməyin mənası yoxdur. Onu deyim ki, qayırma sözü ilə düzəltmə sözünün mənaları heç də bütün kontekslərdə eyni deyil. Bundan başqa bu sözlərdə bütövlükdə gəmini, dəzgahı ya maşını tam şəkildə düəktməkdən söhbət getmir yəni bu sahəyə aid olan ümumi ifadə kimi qayırma sözündən istifadə edilir və məncə uğurlu tapıntıdır.

 

Biz istənilən sözün alt mənasının uyğun olmayan çaları varsa və bunu dəyişdirməyə cəhd etsək əlavə problemlər yaranar. Məncə sözlərə toxunmasaq yaxşıdır. Yeni ifadələr tapa bilərik yaxud o prosesi izah edən incə ifadələr işlətmək olar. Amma bu əsas vermir ki, dilin orfoqrafiyasında möhkəmlənmiş sözləri dəyişdirək. Bu cəhdin özü dilə fayda verməz. Azərbaycan dili üçün bu tip sözlərin işlənməsi heç bir cəhətdən qüsur deyil”.

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Təhsil naziri Rusiya səfiri ilə görüşüb 13 Avqust 2020, 10:12 Goranboyda kafe sahibi və müştərilər cərimələndi 13 Avqust 2020, 10:03 “Rusiyanın Talibanla əməkdaşlığının nəticəsi ağır olacaq” 13 Avqust 2020, 09:58 Gəncədə Comərd Qəssab türbəsinin ətrafında abalıq işləri aparılacaq 13 Avqust 2020, 09:55 Azərbaycanda zəlzələ olub 13 Avqust 2020, 09:50 Deputat: “Sabitlik dövlətimiz və xalqımız üçün gərəklidir” 13 Avqust 2020, 09:44 Ermənilər yenidən Tovuzun kəndlərini atəşə tutdular 13 Avqust 2020, 09:38 Türkiyənin Milli Müdafiə naziri və Baş Qərargah rəisi Azərbaycanda - FOTO 13 Avqust 2020, 09:32 Dollar günə bu məzənnə ilə BAŞLADI 13 Avqust 2020, 09:26 Azərbaycan və Rusiya prezidentləri Tovuz döyüşlərini müzakirə etdi 13 Avqust 2020, 09:20 Neft yenidən ucuzlaşdı 13 Avqust 2020, 09:15 “Fənərbaxça” “Qarabağ”ın sabiq qapçısı ilə razılığa gəldi 13 Avqust 2020, 09:10 Nazir koronavirusa yoluxub 13 Avqust 2020, 09:04 Bakıda sərnişin avtobusu yandı 13 Avqust 2020, 09:00 Çempionlar Liqası: PSJ növbəti mərhələyə keçdi 13 Avqust 2020, 08:50 Bu gün ilk qəbul imtahanı keçirilir 13 Avqust 2020, 08:25 Paytaxtda koronavirus qurbanlarının sayı artdı 13 Avqust 2020, 01:04 Oyunçusu koronanaya yoluxan kluba texniki məğlubiyyət verildi 13 Avqust 2020, 00:47 Prezident ölkəyə dəyən zərəri açıqladı 13 Avqust 2020, 00:34 3 PKK terrorçusu zərərsizləşdirildi 13 Avqust 2020, 00:22 Prezidentin köməkçisi koronavirusa yoluxdu 13 Avqust 2020, 00:08 Türkiyədə daha 18  nəfər koronavirusdan ölüb 12 Avqust 2020, 23:48 Elmi müəssisələrin akkreditasiyası qaydası dəyişdi 12 Avqust 2020, 23:35 Batma təhlükəsi ilə üzləşən şəxs xilas edildi 12 Avqust 2020, 23:21 Hulusi Akar Bakıda belə qarşılandı - FOTOLAR 12 Avqust 2020, 23:06 Hökumət 1454 otelin fəaliyyətinə icazə verdi 12 Avqust 2020, 22:53 Reanimasiyadakı COVİD-19 xəstələrinin sayı AZALDI 12 Avqust 2020, 22:40 Yanğın bir ailəni evsiz qoydu 12 Avqust 2020, 22:23 Türkiyədə növbəti tədris ili onlayn dərslərlə başlayacaq 12 Avqust 2020, 22:09 “Mən istintaqa çağırılmamışam” - Nazir müavini danışdı 12 Avqust 2020, 21:53 “İran nüvə proqramında dəyişiklik edəcək heç bir planı qəbul etməyəcək” - ZƏRİF 12 Avqust 2020, 21:36 Azərbaycan Premyer Liqasında I turun oyun CƏDVƏLİ 12 Avqust 2020, 21:22 Qatarın reysdən çıxması 3 nəfərin həyatına son qoydu: 6 yaralı var   12 Avqust 2020, 21:08 Bakı SMS-lə icazə sisteminin ləğvindən sonra - FOTOLAR 12 Avqust 2020, 20:49 XİN-dəki həbslərlə bağlı nazir müavinləri DTX-da DİNDİRİLİB 12 Avqust 2020, 20:32