01İyul | Ana Səhifə - Yazılar - Yaltaqlıq MARAFONU
Yaltaqlıq MARAFONU

Firuz Mustafa

Bir biososial varlıq olmaq baxımından insan və onun əməlləri ən müxtəlif bucaqlar altında, ən müxtəlif müstəvilərdə yetərincə təhlil və tədqiqə cəlb edilib. Amma bu sahədə son söz deyilməyib və yəqin ki, deyilməyəcək də. Axı bir qarışqanın mükəmməl “xarakteristikası”nı vermək mümkün deyilsə, “dünyanın əşrəfi” olan insanın bütün fəaliyyət dairəsi hansı adekvat prinsip və qaydalarla, qanun və kanonlarla təsbit edilə bilər. Bütün bunlar öz yerində. Biz də öz yazımızda insan həyatının labirint və paradoksları ilə bağlı gizlinləri” kəşf etmək niyyətində deyilik. Və ümumiyyətlə, belə bir arzuya düşməyin özü anormal və anomalik hadisə kimi qiymətləndirilməlidir. Bəs nədir bizi narahat edən?

İndiki halda mən içində yaşadığımız cəmiyyətdə baş alıb gedən, insanların əxlaqını pozan: böyük mənəvi bəlalarla sonunclanan “fenomen” – yaltaqlıq barədə danışmaq istəyirəm; həm də ümumi, mücərrəd “elmi” postularla yox, adi şüurun imkanları səviyyəsində.

Oxucu yaltaqlıq barədə Krılovun təmsillərindən tutmuş ta Mirzə Cəlilin felyetonlarına qədər, Aristotelin traktatlarından tutmuş ta Səməd Vurğunun mənzumələrinədək çoxlu ibrətamiz mətləblərlə yaxından tanışdır. Bütün bunlar məlum. Amma maraqlı burasıdır ki, zaman kecdikcə ifşa və tənqid hədəfinə çevrilən yaltaqlıq yeni keyfiyyətlər əldə edir, meydana təzə libasda çıxır.

Bu gün məmləkətimizin düçar olduğu bəlalar çoxdur; o qədər çoxdur ki, onları bir-bir sadalamaq xeyli vaxt aparırdı. Həmin bəlalardan biri, bəlkə də ən qorxulusu yaltaqlıqdır. İndi Azərbaycan özünün total yaltaqlıq mərhələsini yaşamaqdadır. Fərqi yoxdur: istər bir tikə çörək, istərsə də bir yağlı vəzifə üçün aşağıdan yuxarı, habelə üfiqi və şaquli xətlər üzrə məmləkətin az qala üzdə olan (və olmayan) əksər sakinləri yaltaqlıq marafonuna çıxmışlar. Qəzet səhifələrindən, efir dalğalarından, ekran güzgülərindən boylanan məddahların köpüklənən, tüpürcəkli ağızlarından löyün-löyün, növbənöv yaltaqlıq “delikatestləri” tökülməkdədir.

İlahi, görəsən nə olub? Bizim əsrlər boyu məğrur, qorxmaz, igid, qəhrəman... kimi təşbehlərlə öyülən, vəsf olunan millətimizə və onun ayrı-ayrı fərdlərinə? Biz yəni bu qədər cılız, bu qədər sısqa, bu qədər ... mənasız olmuşuq?

Məlum məsələdir ki, yaltaqlıq – sədaqət deyil.

... Məlum və sınanmış həqiqətdir. Tarix təkrar olunanda birinci dəfə dramatik təsir bağışlayan hadisə ikinci dəfə məzhəkəni xatırladır. Çox təəssüf ki, biz həm faciənin, həm də məzhəkənin şahidi olmuşuq... Yaltaqlığın mənbəyində sədaqət, etibar yox, rəzalət, qorxaqlıq dayanır.

Ümimiyyətlə, bu gün yaralarından qan sızan Vətənin qoynunda keçirilən allı-güllü bayramlara, sazlı-sözlü yubileylərə tamaşa edənlərin çoxunun yadına yəqin ki, vaxtilə nağıl kitablarında oxuduqları bir əhvalat düşür: qəbiristanlıqda yatan kişi (yad müsafir) gecə zurna-balaban səsinə gözünü açır...

Baxıb görür ki, əcaib-qəraib canlılar (cin, şeytan, əcinə və s.) əl-ələ verib yallı gedir, mahnı oxuyur. Kişi bu qəribə məxluqlardan birini tutub qulağına iynə sancır və əcinnələr... dağılır. Məmləkətimiz bu gün toy-büsatlı məzarıstana bənzəyir. Bu qəbirstanlıqda – meyitlərin və məzarların üstündə bir qrup məxluq yallı gedir...

... Və mən təəssüf edirəm ki, “yaltaq” və “yallı” sözlərinin kökü eyni leksemdən ibarətdir.

“Yallanmaq”, “yalmanmaq”, “yallama”, “yalaq” sözləri də “yal” ismindən tərtib. Hər halda, “yal” sözü yaltağa daha çox yaraşır.

Razılaşırsızmı?

 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Sabahın hava proqnozu 14 Avqust 2020, 13:08 ““Səhər” yeganə proqram idi ki, burada rüşvət deyənin nəinki əlini, dilini də kəsirdilər”  - MÜSAHİBƏ 14 Avqust 2020, 13:02 Namizədlər ən çox Bakı və Sumqayıtda imtahan verirlər - Nazirlik 14 Avqust 2020, 12:56 “Bandotdel”dən silah ƏMƏLİYYATI 14 Avqust 2020, 12:50 İcra nümayəndəsinin cinayət işi məhkəməyə göndərildi 14 Avqust 2020, 12:44 Azərbaycanda uşaqlara bu adların qoyulması qadağan olundu - SİYAHI 14 Avqust 2020, 12:38 Oğlu həbs olunan bələdiyyə sədri istefa verdi 14 Avqust 2020, 12:32 Azərbaycanda 83 körpə ev şəraitində doğulub 14 Avqust 2020, 12:26 Qarabağın Azərbaycanlı icması: "Ermənistanın bu azğın əməlləri..." 14 Avqust 2020, 12:20 Problemli əmanətlərin qaytarılmasına BAŞLANILDI 14 Avqust 2020, 12:14 Qazaxıstanın 16 vətəndaşı öz ölkələrinə yola salındı 14 Avqust 2020, 12:08 Şabranda 9 velosipedçi cərimələndi 14 Avqust 2020, 12:02 Əli Abbasov Ramiz Mehdiyevin müşaviri təyin olundu 14 Avqust 2020, 11:56 Ermənistana hərbi dəhliz açan ölkələr - Ekspert: “Bu 3 ölkə ilə izahat işi aparılmalıdır” 14 Avqust 2020, 11:50 Hacıqabulda reydlər davam edir - FOTO 14 Avqust 2020, 11:48 BANM-in məzunları DAAD təqaüdünü qazanıb 14 Avqust 2020, 11:42 Müəllim olmaq istəyənlərin nəzərinə 14 Avqust 2020, 11:36 Keçmiş vəkili Trampı ifşa edəcəyini söylədi 14 Avqust 2020, 11:33 Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 814 nəfərə çatdı 14 Avqust 2020, 11:28 Abituriyentlərin nəzərinə! 14 Avqust 2020, 11:22 Prokurorluq Binəqədidəki müəmmalı ölümlə bağlı məlumat YAYADI 14 Avqust 2020, 11:16 Bel çantasında narkotik tapıldı 14 Avqust 2020, 11:10 “Gürcüstanın idarəetməsində azərbaycanlıların rolu artacaq” – Marneuli meri 14 Avqust 2020, 11:04 Azərbaycan XİN-i Pakistanı təbrik etdi 14 Avqust 2020, 10:59 Sabiq prezidentin həbs qərarı qüvvədə qaldı 14 Avqust 2020, 10:54 Nazirlik mebelə 1,6 milyon manat XƏRCLƏYƏCƏK 14 Avqust 2020, 10:48 Avropa Azərbaycanlıları erməni lobbisini dünya ictimaiyyətini çaşdırmaqda ittiham edib 14 Avqust 2020, 10:42 Vilayət Eyvazovdan YENİ TƏYİNAT 14 Avqust 2020, 10:36 Azərbaycan nefti yenidən ucuzlaşdı 14 Avqust 2020, 10:30 Ramiz Mehdiyev Əli Abbasovu işdən azad etdi 14 Avqust 2020, 10:24 Nazirlikdən şəbəkə qurğularındakı təhlükə ilə bağlı xəbərdarlıq 14 Avqust 2020, 10:18 Daha bir xarici jurnalist Qarabağa qanunsuz səfər etdi 14 Avqust 2020, 10:12 Mingəçevirdə gizli işləyən restoran TAPILDI  14 Avqust 2020, 10:06 Bələdiyyə sədri cərimələndi 14 Avqust 2020, 10:00 Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 21 milyonu keçdi 14 Avqust 2020, 09:54