Arxiv
18 May 2011, 11:34 | MƏDƏNİYYƏT
Azərbaycanın gerçək tarixi (II yazı)

Musa Yaqubun poetik dünyasına səyahət                                                                

Xalqımızın Təbriz həsrətini nəzmin imkanları ilə oxucusuna çatdıran şairin növbəti poeması 

Şirvan alverçisi və Nəsimi

olur. Bu poema da Musa Yaqub yaradıcılığının əsas komponentlərindən olan milli-mənəvi dəyərlərimizin, yurdun, torpağın müqəddəsliyinə işıq salır. Müəllif burada klassik şairimizi Hələb bazarında Şirvandan gəlmiş alverçi ilə görüşdürməklə poemanın ideya tutumunu daha yüksək zirvələrə qaldırır. Musa Yaqubun tərifi xoşlamadığını daim nəzərimdə saxladığımdan onun əsərlərinin real qiymətini məxsusi ifadələrlə qeyd etməkdə çətinlik çəksəm də bir sıra məqamların geniş oxucu kütləsinə çatdırılmasında bu sərhədləri vurub keçməyə məcburam. Sonra nə baş verər, verər...

- Dəydi qulağına bir kəlmə:
- Şirvan.
Diksindi Nəsimi,
Durdu bir qədər
Bədəni isindi,
Gözləri yandı.
Yatdı ürəyində min-min fıkirlər,
Beynində,
ruhunda Şirvan oyandı.
Bir torpaq oyandı könlündə onun...

Nəsimi bir anda Şirvan kəlməsinin sehrinə düşür. Musa Yaqub qürbətə üz tutmağa məcbur olmuş şairin bu zaman yaşadığı təbəddülatların bütün konturlarını oxucusuna çatdıra bilib. Həmçinin “Şirvan ipəyi”ni satışa çıxarmış alverçinin də gerçək mahiyyətini.

- Şair vətən deyir,
ona can deyir,
Qoca hey alverdən,
qazancdan deyir.
Duymayır şairi, 
qoca duymayır,
О yanıb odlanır, 
qoca pul sayır.

Hələb bazarında alverçiyə də Şirvan sözü əzizdir. Ancaq ipəyin bu ad altında şıdırğı satıldığına görə. Bu fikirlər də indiki biznesmenlərin böyük əksəriyyətinin bütün millətlərlə, hətta ermənilərlə belə bazarlığa getmələrinə aid vaxtaşırı aldığımız məlumatların fonunda nə qədər aktuallığını saxlayır. Ona görə də inanırıq ki, poema gələcək nəsillərin də vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsində müstəsna əhəmiyyətə malik olacaqdır. Rəvan dili, bənzərsiz üslubu, məqsəd-məramının sadə xalq dilində yazılmasına rəğmən bu əsərin bütün yaş həddində olan azərbaycanlılara asanlıqla aşılanacağı, obrazların müqayisəsinin hamıya ilk oxunuşdan aydınlaşacağı şübhəsizdir. Bu baxımdan onun müəllifindən çox, tərbiyəvi əhəmiyyətini nəzərə alaraq məktəb dərsliklərinə salınması barədə düşünülərsə, bu faktdan hamının övladları bəhrələnə bilər. Siyasi əqidəsindən, ictimai durumundan asılı olmayaraq hamının. Bunu gerçəkləşdirmək üçün sadəcə yüngülvari Vətən, milli-mənəvi dəyərlər sevgisi yetərlidir...

De, işlət bu dəyirmanı! 

Dəyirman insanın pasibanıdır. İnsan dəyirmanı özünə bir yaxın, doğma hiss edir. Aclıq, qıtlığa burada əlac tapa bildiyindən daim onunla dərdləşmək istəyir. Dəyirmanla dost olmaq istəyir. Bu tarixən özünü təsdiqləmiş bəzi məqamlarda gerçəkliyə söykənən, bəzi məqamlarda xəyali arzulardandır. İnsanın üyütməyə taxılı olmasa da belə, eləcə bu istəyin şirinliyini yaşamaq onu qismən də olsa yüngülləşdirir.

Dəyirmanın xüsusiyyətləri çoxdur. O, təkcə taxılı una, kəpəyə çevirən fırlanan daşlar, bu daşları hərəkətə gətirən axar su, pərlər, şingədan demək deyil. Dəyirmanın fırlanan oxları həm də bir-birini əvəz edən zəmanələrdi, inkişaf və tənəzzüldü, çətin günün dayağıdı, insanın yol yoldaşıdı, mərdi-namərdi ayıran sınaq meydanıdı, tarixin daş yaddaşıdı... Musa Yaqubun təbirincə dəyirman həm də ulu Xaqani yadigarıdı.

Dəyirman mövzusu digər söz-sənət adamlarımızı da məşğul edib. Daha bir ölməz şairimiz Məmməd Araz 

- Dənsiz dəyirmantək daş daşı yedi,
Daha daş ovulub üyüdən deyil.

sətirlərini yazanda da gerçəkdə dəyirman daşlarının dənsiz fırlanmasını misal gətirməklə əslində bu fikirlərini cəmiyyətə təlqin eləmişdi.

Musa Yaqub yaradıcılığından isə dəyirman mövzusu bir ana xətt kimi keçir. Şairin “Dəyirman”, “Köhnə dəyirmana sözüm” adlı poemalarına hələ bəlkə bu xüsusda “Un işığı” poemasını da əlavə eləmək olar. Hamısı dəyirmana ilgili, hamısı dəyirmana ümidli talelər... 

- Qədim bir kənd dəyirmanı,
Arxasında ulu dağlar;
O ram edib bu dövranı,
Əsrlərlə işlər belə,
Suyu daşar, arxı cağlar... 

(davamı var)                                                                         

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
“Barselona” səfərdə xal itirdi 1 Noyabr 2020, 01:54 Pep Qvardiola “Barselona”ya qayıdır? 1 Noyabr 2020, 01:46 Cəbhə gündəliyi: 31 oktyabrda nələr oldu... 1 Noyabr 2020, 01:40 Gəncədə evdən kişi meyiti tapıldı 1 Noyabr 2020, 00:59 10 yaşlı braziliyalıdan Azərbaycan ordusuna dəstək - FOTO 1 Noyabr 2020, 00:48 Dünyada bir gündə rekord sayda yoluxma baş verdi 1 Noyabr 2020, 00:41 Avropanın bu ölkəsində də karantin elan edildi 1 Noyabr 2020, 00:29 Bakılı Olimpiya çempionu Almaniyada baş məşqçi təyin olundu 1 Noyabr 2020, 00:15 Paşinyan bu gecə Şuşa Qalasından yerə çırpılmış olacaq 1 Noyabr 2020, 00:07 Abşeronda 11 yaşlı uşaq bıçaqlandı 1 Noyabr 2020, 00:01 İranda yenidən karantin rejimi tətbiq olunacaq 31 Oktyabr 2020, 23:53 İzmirdəki zəlzələdə ölənlərin sayı artdı - YENİLƏNİB 31 Oktyabr 2020, 23:41 İngiltərədə bir aylıq karantin elan edildi 31 Oktyabr 2020, 23:38 “Siz başa düşmürsünüz ki, vay bizim halımıza?!” - Levon Ter-Petrosyan 31 Oktyabr 2020, 23:20 Baş Prokurorluğun cinayət işi açdığı separatçı Gürcüstan vətəndaşlarını döyüşə çağırır - FOTO 31 Oktyabr 2020, 23:04 Ermənistan ərazisinin atəşə tutulması xəbəri tamamilə yalandır - Müdafiə Nazirliyi 31 Oktyabr 2020, 22:48 Soydaşlarımız Gürcüstandakı seçkilərdə aşağı fəallıq göstərdilər 31 Oktyabr 2020, 22:46 “Paşinyanın məntiqsiz davranışı hər gün daha çox qurbanlara səbəb olur” 31 Oktyabr 2020, 22:35 “Vətəndaşlara dəyən bütün maddi ziyan dövlət tərəfindən ödəniləcək” 31 Oktyabr 2020, 22:21 “Qalatasaray” 3-cü pilləyə yüksəldi 31 Oktyabr 2020, 22:11 “Gürcüstanda hakimiyyət dəyişir” - Saakaşvili 31 Oktyabr 2020, 22:00 Ərdoğanın sözçüsü koronavirusa yoluxdu 31 Oktyabr 2020, 21:50 Əlcəzair milli bayramını qeyd edir 31 Oktyabr 2020, 21:39 Türkiyədən “Şarli Hebdo”ya ETİRAZ: “İki milyarda yaxın müsəlmana hörmətsizlikdir” 31 Oktyabr 2020, 21:28 Müdafiə Nazirliyi nümunəvi minaatanlarımızın görüntülərini yaydı - VİDEO 31 Oktyabr 2020, 21:09 Ərdoğan zəlzələ bölgəsinə getdi 31 Oktyabr 2020, 21:02 “Gürcü Arzusu” qələbəsini qeyd edir 31 Oktyabr 2020, 20:55 İstanbulda “Qarabağ Azərbaycandır” deyildi - FOTO 31 Oktyabr 2020, 20:48 “Karikaturaların dərc edilməsinin tərəfdarı deyiləm” - Makron 31 Oktyabr 2020, 20:39 Şotlandiyada Ermənistanın müharibə cinayətlərinə qarşı etiraz aksiyası keçirilib - FOTO 31 Oktyabr 2020, 20:27 Azərbaycanlı şirkət rəhbəri “McDonald’s”a görə xalqı təhqir edir - FOTO 31 Oktyabr 2020, 20:01 İşğaldan azad edilən ərazilərdə sosial müdafiə proqramları icra olunacaq - Nazir 31 Oktyabr 2020, 19:56 Atan Heydərin çörəyi, anan Zərifə xanımın südü sənə halal olsun!!! 31 Oktyabr 2020, 19:51 Ermənistanın qadağan olunmuş silahdan istifadə etməsinə qarşı QHT-lərin BƏYANATI 31 Oktyabr 2020, 19:47 Vaaqn Çaxalyan barəsində beynəlxalq axtarış elan edilib 31 Oktyabr 2020, 19:27