Arxiv
21 Yanvar 2010, 12:27 | ÖLKƏ
20 il əvvəl Naxçıvan SSRİ-dən necə ayrıldı?

VƏ YA 8 GÜNLÜK MÜSTƏQİLLİYİN SEVİNCİ

1990-cı ilin yanvarıda bütün Azərbaycanda olduğu kimi, üç tərəfdən ermənilərlə həmsərhədd olan Naxçııvanda da vəziyyət gərgin idi. Ermənilərin hərbi təcavüzü nəticəsində Naxçıvanın Kərki kəndi işğal edilmiş, ölən və yaralananlar, qaçqınlar Naxçıvan şəhərinə gətirilmişdilər. Lakin nə rəsmi Bakı, nə də Moskva muxtar respublikadan ünvanlanan haraylara cavab vermirdi. Yanvarın 19-da xəbər yayılır ki, rus ordusu Bakıya girməyə hazırlaşır, oradan da Naxçıvana doğru irəliləyəcək. Həmin gün bir qrup deputatın təkidi ilə çətinliklə də olsa Naxçıvan Ali Məclisinin fövqəladə sessiyası çağırılır. Sessiyanın çağırılmasına təkid edən deputatlar bu dəfə 1921-ci ilin martında SSRİ ilə Türkiyə arasında bağlanmış Qars və həmin ilin oktyabrında imzalanmış Moskva müqavilələrinin iclasın gündəliyinə salınmasına nail olurlar. Tələb olunur ki, Naxçıvanı təhlükə gözlədiyinə görə, Türkiyədən hərbi kömək istənilsin. Sessiyanın gedişində rus qoşunlarının artıq Bakıya daxil olduğunu və kütləvi qırğınlar törədildiyini eşidən deputatların radikal əhval-ruhiyyəsi daha da artır və Naxçıvanın SSRİ-nin tərkibindən çıxması təklifi ortaya atılır. Gərgin müzakirələrdən sonra sessiya Naxçıvanın SSRİ-nin tərkibindən çıxması barədə qərar qəbul edir. Bundan sonra deputatlar arasında Naxçıvan MSSR-in necə adlandırılması ilə bağlı mübahisələr olur. Bəziləri Naxçıvanın İslam, digərləri Türk, bir qisim isə Türk-Araz Respublikası adlandırılmasını təklif edir. Səsvermə nəticəsində Müstəqil Naxçıvan Respublikası adı qəbul olunur. Qərara alınır ki, respublikanın müstəqilliyinin tanınması üçün dərhal İrana və Türkiyəyə nümayəndə heyəti göndərilsin. Lakin Sovet DTK-sı Türkiyəyə keçmək cəhdinin qarşısını aldığına görə, yanvarın 21-də beş nəfərlik nümayəndə heyəti Culfa rayonunun Yaycı kəndindən Araz çayını keçərək İrana adlayır. Çətinliklə Təbrizə çatan naxçıvanlı deputatlar Türkiyənin İrandakı hərbi attaşesilə görüşməyə nail olurlar. Lakin attaşe onlara bildirir ki, Türkiyə SSRİ-dən ehtiyat edir. Ona görə də hərbi kömək bir yana, heç Naxçıvanın müstəqilliyini də tanıya bilməz. O, nümayəndə heyətinə Əlcəzair və ya Livan səfirliklərinə getməyi məsləhət görür. Nümayəndə heyəti İranda danışıqlar apardığı zaman muxtar respublikanın «Sovet Naxçıvanı» qəzeti müstəqilliklə bağlı qərarı dərc edir və ilk dəfə çox böyük tirajla- 40 min nüsxə ilə satışa çıxır. Naxçıvan televiziyası isə xəbərləri bir neçə əcnəbi dildə verir.

Amma bütün bunlar cəmi 8 gün çəkir. Yanvarın 25-də İrana göndərilən nümayəndə heyəti əliboş geri qayıdır. Moskva isə Naxçıvanda baş verən «özbaşınalıqları» bağışlamır. Yanvarın 27-də Moskva və Bakıdan Naxçıvana xüsusi qrup göndərilir və muxtar respublikaya güc tətbiq ediləcəyilə bağlı hədələr öz işini görür.

Beləcə hər şey əvvəlki axarına qayıdır və 8 günlük müstəqillik sevincinə son qoyulur…

Naxçıvan hadisələri ilə bağlı Sankt-Peterburqun sabiq meri, mərhum Anatoli Sobçaka o zaman mətbuata belə demişdi: “…1990-cı ilin yanvarında Azərbaycanın tərkibində olan kiçik Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası SSRİ-nin tərkibindən çıxdığını bəyan edəndən sonra başa düşdüm ki, İttifaqın axırı çatıb…». Adəm Qorxmaz

 

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Azad edilən ərazilərdə 2 milyard kubmetr su ehtiyatları var - Baş nazirin müavini 23 İyun 2021, 13:10 “Erməni xalqının dövlətçilik anlayışı yoxdur” - Rusiyalı ekspertlər OD PÜSKÜRDÜLƏR 23 İyun 2021, 13:06 Goranboyda dövlət qulluqçuların peşə bayramı qeyd olunub 23 İyun 2021, 13:03 Sabah 42 dərəcə isti olacaq - Günün altında qalmayın! 23 İyun 2021, 13:00 İki informasiyada gizlənən kodlar: Erməni generalın bəyanatının PƏRDƏARXASI 23 İyun 2021, 12:56 Ağdamın Salahlı Kəngərli kəndi - VİDEO 23 İyun 2021, 12:52 Yanğına görə aeroport yolunda sürət həddi endirildi 23 İyun 2021, 12:48 Taqanroq diviziyasının igid döyüşçüsü Şamil Yadigarov - FOTOLAR 23 İyun 2021, 12:43 Prezident dövlət qulluqçularını təltif etdi - SİYAHI 23 İyun 2021, 12:40 Keçmiş mətbuat katibi HƏBS EDİLİB 23 İyun 2021, 12:35 Emin Əmrullayev Bakı Ali Neft Məktəbində   23 İyun 2021, 12:34 Prezident BMT-nin ali nümayəndəsini qəbul edib  23 İyun 2021, 12:30 Sinoptiklərin hava xəbərdarlığına görə HƏKİM MƏSLƏHƏTİ 23 İyun 2021, 12:25 İlham Əliyev Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin iqtisadiyyat nazirini qəbul edib 23 İyun 2021, 12:20 Tural Gəncəliyev: “Qarabağa qayıtmaq hüququmuzdan istifadə edə bilmirik” 23 İyun 2021, 12:17 Hər yetəndən bal ALMAYIN - Loğman MƏSLƏHƏTİ 23 İyun 2021, 12:11 Nazirlik anomal isti ilə bağlı əhaliyə müraciət etdi 23 İyun 2021, 12:05 “Heç zaman dünya hegemonluğuna iddia etməyəcəyik” – Çinin müdafiə naziri 23 İyun 2021, 11:59 Azərbaycan Dünya Bankının kreditindən İMTİNA ETDİ 23 İyun 2021, 11:53 Avropa Şurasının Baş katibi Ermənistandan mina xəritələrini TƏLƏB ETDİ 23 İyun 2021, 11:47 Putin-Bayden görüşü MDB ölkələrində nəyi dəyişəcək... 23 İyun 2021, 11:45 Problemli kreditlərinin həcmi artıb 23 İyun 2021, 11:42 Gec olmadan peyvənd olunmalıyıq - Naqif Həmzəyev 23 İyun 2021, 11:40 Gənclərin inkluziv qanunvericiliyin təmin olunmasında rolu 23 İyun 2021, 11:36 “Nar” abunəçilərinin nəzərinə! 23 İyun 2021, 11:33 Daha bir şəhid övladı doğuldu - Vətən müharibəsindən sonra 100-cü uşaq - FOTO 23 İyun 2021, 11:28 Şahin Mustafayev Ağdamda iclas keçirir - FOTO 23 İyun 2021, 11:22 Space TV-nin Qarabağ müxbirləri: “Yaxınlığımıza düşən mərmilər son reportajımız ola bilərdi” - MÜSAHİBƏ+VİDEO 23 İyun 2021, 11:16 Putindən növbəti QARABAĞ AÇIQLAMASI: “Rusiyanın həlledici səyləri...” 23 İyun 2021, 11:10 Bakının sənədsiz evlər PROBLEMİ - Bu evlərə sənəd verilməyəcək 23 İyun 2021, 11:04 Zaqatala sakininin evindən civə tapıldı - FOTO 23 İyun 2021, 11:00 45 mindən artıq fermerə subsidiya ödənilib 23 İyun 2021, 10:56 “Bu məxluqdan xilas olmalıyıq” – Ermənistan müxalifəti 23 İyun 2021, 10:51 Əsirlərimizə işgəncə verən erməni hərbçilərinin məhkəməsi keçirilir 23 İyun 2021, 10:45 Kürdəmirdə qətl törədən şəxs tutuldu 23 İyun 2021, 10:39
SORĞU AVRO-2020-nin qalibi hansı komanda olacaq?