19 Oktyabr 2021, Çərşənbə axşamı
Arxiv
28 May 2021, 14:44 | MƏDƏNİYYƏT
Rəsulzadənın o məşhur səs yazısı Azərbaycana necə gəlib çıxdı… - AUDİO

“Sən bizimsən, bizimsən durduqca bədəndə Can,
Yaşa, yaşa, çox yaşa, ey şanlı Azərbaycan!"

 

Bu sətirlər hər bir Azərbaycanlı üçün  dogma və əzizdir. 68 il əvvəl bu gün Azərbaycan Demokratik Respublikasının banisi Məhəmməd Əmin Rəsulzadə “Amerikanın Səsi” radiosu vasitəsilə Azərbaycan xalqına bu  sözlərlə müraciət edib. Bu, soyuq müharibə dövründə  Azərbaycan xalqına müraciət üçün Cümhuriyyət qurucusuna  verilən yeganə imkan idi.

 

Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyətinin qurucusu Məhəmmməd Əmin Rəsulzadənin səs yazısını Azərbaycana xalqına çatdıran isə tədqiqatçı alim Nəsiman Yaqubludur.

 

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin tədqiqatçısı səs yazısı ilə bağlı Modern.az-a danışıb.


Onun sözlərinə görə, hər dəfə o səsi eşidəndə xatirələri yadına düşür:


“1988 – 1989-cu illərdən başlayaraq Azərbaycan Xalq  Cümhuriyyəti və onun yaradıcıları haqqında araşdırmalara başladım. Öncə Cümhuriyyəti qurmuş olan insanları axtarıb soraqladım. Baş nazir Fətəli xan Xoyskinin qızı, 10 ilə yaxın həbsxanada saxlanılmış Tamara xanımla, Əhməd bəy Pepinovun qızı Sevda xanımla görüşdüm, Qazaxıstana gedib Rəsulzadənin oğlu Azər bəylə danışdım. 1990-cı ildə isə böyük çətinliklə Türkiyəyə getmək imkanı əldə etdim. O zaman yollar bağlı oduğundan Batumdan keçib Türkiyəyə gedə bildim. Orada çox dəyərli dostum olan Yusif bəy Gədikli mənə böyük kömək göstərdi.
İstanbulda Turan Yazqanla görüşdükdən sonra Cümhuriyyətin ikinci Baş naziri olmuş Nəsib bəy Yusifbəylinin qızı Zöhrə xanımla və Əlimərdan bəy Topçubaşovn yaxın qohumu Zərifə xanımla görüşə bildim.

Bu insanlarla hər görüşüm maraqlı bir xatirədir, lakin bir istəyimi reallaşdıra bilmirdim - Rəsulzadənin səsi olan lent yazısını əldə etmək mümkün olmurdu. Həmin lent yazısının ancaq Məhəmməd Kəngərlidə olduğu deyilirdi. Məhəmməd bəy isə israrlı xahişlərimə bu sözlərlə cavab verirdi: “Siz hələ müstəqil deyilsiniz, Sovetlər Birliyi nə vaxt dağılar, Azərbaycan müstəqil olar. Onda Rəsulzadənin səsyazısını Azərbaycana gətirərik”.

 


N.Yaqublu qeyd edir ki, artıq o zaman onun Azərbaycana qayıtması üçün bir günü vardı və bu, son şansı idi:


“Ankarada işlərimi yekunlaşdırıb İstanbula qayıtdım. Axşam Yusif bəyin evində görüşlərimdən və topladığım sənədlərdən ona bilglər verdim. Lakin sabah Azərbaycana yola düşəcəyimdən narahat idim, çünki hələ də o səsi dinləyə bilməmişdim. Razılaşdıq ki, Ankaraya- Məhəmməd bəyə bir də zəng edək. Ondan xahiş etdim ki, bəlkə telefonla onun səsinə qulaq asım. Kəngərli dedi: “Mən sənin belə həssaslıqla yanaşmanı başa düşürəm. Azərbaycandan min bir əziyyətlə buraya-Rəsulzadə haqqında sənədlər toplamağa gəlmisən. Sabah da ana vətənə gedirsən. Səni əliboş yola salmayacağam. İndi onun səsinə qulaq as və imkanın varsa lentə də yaz”. 

Bu mənim üçün Məhəmməd Kəngərlinin böyük hədiyyəsi oldu. Sabahı günü İstanbuldan ayrılıb Hopa şəhərinə, oradan isə Batuma keçdim. Yolda mənə söylədilər ki, Bakıda 20 Yanvar hadisəsindən və Tiflisdəki gərgin olaylardan sonra sərhəddəki sovet əsgərləri çəkiliş və lent yazılarını müsadirə edirlər. Amma onlara siqaret hədiyyəsi verib diqqətdən yayınmaq mümkündür. Bir-neçə qutu “Vinston” və “Marlborro” siqareti alıb sərhədçilərə verdim və mənim əşyalarımı çox diqqətlə yoxlamadılar. Beləliklə, lent yazısını Azərbaycana gətirə bildim. Yenə böyük həyəcan dolu çalışmalardan sonra Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin səs yazısını ilk dəfə 1991-ci ilin fevralın 2-də AzTV-nin o zaman məşhur olan “Dalğa” proqramında səsləndirdim. Bu məndə böyük məmnunluq yaratdı və cəmiyyətdə ciddi marağına səbəb oldu.


Nəsiman Yaqublu deyir ki, M.Ə.Rəsulzadənin oğlu Azər bəyə də atasının səsini 71 ildən sonra dinlətmək ona qismət oldu:


“1991-ci ildə Rəsulzadənin nəvəsi Rais Rəsulzadə mənə məlumat çatdırdı ki, atası Azər bəy Karaqandadan Bakıya gəlib və axşam onlarda olum, mümkün olarsa, babasının səsini də gətirim. Əlimdə maqnitofon getdim Azər bəylə görüşə. Mehriban dostlar kimi görüşdük və sonra lent yazısını təqdim etdim. 71 illik  ayrılıqdan sonra atasının səsinə qulaq asdı. İlk dəfə Rəsulzadənin səsini eşidəndə pıçıltı ilə dedi:  “Bu odurmu? Maraqlıdır...”.   

Səsi dinləyəndən sonra mənə üz tutdu: “Sən nə böyük  işlər görürsən…”.

Sonra Rəsulzadənin lent yazısını təmizləmək və daha yaxşı vəziyyətə salmaq üçün studiyaya apardım. O səs yazısını bu gün internetdə, tədbirlərdə dinlənilən vəziyyətə saldıq. Hər dəfə eşidəndə keçdiyim qürurlu xatirələr gözümdə canlanır”.

 

Aysel Məhərrəm

VIDEO
BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Qrip və koronavirusa eyni anda yoluxma RİSKİ 19 Oktyabr 2021, 15:38 II Qarabağ Müharibəsinə görə ölən erməni məşhurlar - SİYAHI 19 Oktyabr 2021, 15:29 İlham Əliyevdən Məhərrəm Əliyevlə bağlı SƏRƏNCAM 19 Oktyabr 2021, 15:21 Bütün hədəflərimiz reallıqda öz əksini tapır 19 Oktyabr 2021, 15:16 Azad edilmiş rayonların baş planı Prezidentə təqdim ediləcək - RƏSMİ 19 Oktyabr 2021, 15:12 Prezident sabiq deputatla bağlı sərəncam VERDİ 19 Oktyabr 2021, 15:06 Nazir Kukla Teatrının direktorunu İŞDƏN ÇIXARDI 19 Oktyabr 2021, 15:00 “Ata Abdullayev məndən “iPhone 11” istədi” - MƏHKƏMƏ 19 Oktyabr 2021, 14:54 Sahibə Qafarova beynəlxlq konfransda iştirak edəcək 19 Oktyabr 2021, 14:48 11 il müəllim işləyən qadının “patı” istifadə etdiyi üzə çıxdı - VİDEO 19 Oktyabr 2021, 14:42 Narkotikə görə daha 12 nəfər saxlanıldı 19 Oktyabr 2021, 14:36 Ruslan Əliyev medianın suallarını cavablandıracaq 19 Oktyabr 2021, 14:30 Vəzifəli şəxslərdən pul tələb edən jurnalistlərin işi məhkəmədə 19 Oktyabr 2021, 14:25 Küçədə tapılan uşaq valideynləri tərəfindən döyülüb? - RƏSMİ 19 Oktyabr 2021, 14:20 ABŞ-dakı körpüdə Azərbaycan bayrağı - FOTO 19 Oktyabr 2021, 14:14 Gədəbəy və Şamaxıya dolu yağıb - FAKTİKİ HAVA 19 Oktyabr 2021, 14:10 Meyxanaçı siyasi qafiyələrə görə həbs edilib? - DİN-dən iddialara REAKSİYA 19 Oktyabr 2021, 14:05 Zooparka gedənlərin sayı 5 min nəfər olub, məktəblər niyə bağlansın?! 19 Oktyabr 2021, 14:04 Botanika İnstitutuna direktor əvəzi təyin edildi 19 Oktyabr 2021, 14:00 Ceyhun Bayramovdan Ermənistana xəbərdarlıq -  “Adekvat cavab veriləcək” 19 Oktyabr 2021, 13:54 Məktəblər yenidən bağlanır? - Nazirlikdən rəsmi cavab 19 Oktyabr 2021, 13:50 Azərbaycanda yeni televiziya kanalı yaradılacaq 19 Oktyabr 2021, 13:45 Azərbaycan Ermənistana şərtini açıqladı 19 Oktyabr 2021, 13:39 “Əl Şərq” qəzeti Azərbaycan-Qətər əlaqələrindən yazıb 19 Oktyabr 2021, 13:35 Azərbaycan Slovakiyadan minatəmizləmə maşınları gətirəcək 19 Oktyabr 2021, 13:30 Türkiyə lirəsi ucuzlaşmaqda davam edir 19 Oktyabr 2021, 13:28 Bakı ilə İrəvan arasında danışıqlar bu sənədlər əsasında APARILACAQ 19 Oktyabr 2021, 13:23 Sabahdan Bakıda bal yarmarkası başlayır 19 Oktyabr 2021, 13:18 Həkimin intihara cəhdilə bağlı RƏSMİ açıqlama 19 Oktyabr 2021, 13:12 Bütün təhdidlər puç olacaq 19 Oktyabr 2021, 13:09 Ərdoğan oktyabrın 26-da Bakıya GƏLİR 19 Oktyabr 2021, 13:06 İİV xəstələrinin 70 faizi KİŞİLƏRDİR 19 Oktyabr 2021, 13:00 Gömrük Komitəsi: Problem İran tərəfindən qaynaqlanır 19 Oktyabr 2021, 12:55 “Subay qızlar Türkiyəyə getməsin” deyən rusiyalı deputata Ankaradan REAKSİYA 19 Oktyabr 2021, 12:50 İcra olunan layihələr Azərbaycanın potensialının göstəricisidir 19 Oktyabr 2021, 12:47