Եմենում երկարատև պատերազմը կրկին մտել է կրիտիկական փուլ։
Modern.az-ը հայտնում է, որ Սաուդյան Արաբիայի կողմից աջակցվող կառավարական ուժերի կողմից Կարմիր ծովի ափին հուսիների դեմ սկսված հարձակողական գործողությունից հետո ճակատում իրավիճակն անսպասելիորեն փոխվել է։
Առաջին օրերին Ադեն քաղաքում տեղակայված և Էր-Ռիադի կողմից աջակցվող կառավարական ուժերը կարողացել էին առաջանալ դեպի հյուսիս և գրավել որոշ տարածքներ։ Սակայն հուսիների՝ «Անսար Ալլահ» շարժման մոբիլիզացիայի կոչից հետո իրավիճակը սկսել է փոխվել հօգուտ նրանց։ Տեղական աղբյուրների համաձայն՝ ցեղային ուժերի կողմից հուսիների կողմից մարտերին միանալը թույլ է տվել նրանց կազմակերպել պաշտպանություն և անցնել հակահարձակման։
Վերջին մեկ օրվա ընթացքում հուսիները, ըստ պնդումների, վերահսկողություն են հաստատել Կարմիր ծովի ափի երկայնքով մոտ 2,6 հազար քառակուսի կիլոմետր տարածքի վրա։ Ըստ տեղեկությունների՝ հուսիները մտել են ռազմավարական նշանակություն ունեցող Մոխա քաղաք և պաշարել Թաիզ քաղաքը։ Տարածվել են նաև տեղեկություններ կառավարական ուժերի երեք բրիգադների հանձնվելու մասին։
Եթե այս դինամիկան պահպանվի, հուսիները մոտ ապագայում կարող են առաջանալ նաև Ղուրեյրա քաղաքի և Բաբ ալ-Մանդեբի նեղուցի մոտ գտնվող ռազմավարական թերակղզու ուղղությամբ։ Տարածված կադրերում երևում է, որ հուսիները դուրս են եկել Ադեն տանող ճանապարհ։ Հուսիների հաջողությունները չեն սահմանափակվում Եմենի ներքին քաղաքական պայքարով։ «Անսար Ալլահը» համարվում է Իրանի դաշնակից ուժ, և Թեհրանը երկար ժամանակ համարվում է շարժման հիմնական տարածաշրջանային գործընկերներից մեկը։
Ներկա իրավիճակում Բաբ ալ-Մանդեբի վտանգի տակ հայտնվելը Իրանի համար նույնպես կարևոր ռազմավարական հնարավորություն է ստեղծում։ Քանի որ Հորմուզի նեղուցում ստեղծված լարվածության ֆոնին Կարմիր ծովի մուտքի մոտ գտնվող այս նեղուցի վերահսկողությունից դուրս գալը կարող է Մերձավոր Արևելքի երկու հիմնական էներգետիկ զարկերակները միաժամանակ ճնշման տակ պահել։ Reuters-ի հուլիսին հրապարակված վերլուծության մեջ նշվում էր, որ Իրանը Հորմուզից հետո կարող է օգտագործել Բաբ ալ-Մանդեբի ուղղությունը որպես ԱՄՆ-ի դեմ լրացուցիչ ճնշման կետ։ Թեհրանը պաշտոնապես հերքում է հուսիներին ուղղակիորեն վերահսկելը։ Այնուամենայնիվ, վերջին օրերին Սաուդյան Արաբիայի դեմ հարձակումների ինտենսիվացման ֆոնին Իրանի դերը տարածաշրջանային գործընթացներում կրկին դարձել է հիմնական քննարկման թեմաներից մեկը։
Հուսիների մուտքը Մոխա և առաջխաղացումը Բաբ ալ-Մանդեբի ուղղությամբ լուրջ ռիսկ է ստեղծում նաև էներգետիկ շուկաների համար։ Բաբ ալ-Մանդեբը Կարմիր ծովը Ադենի ծոցի և Հնդկական օվկիանոսի հետ կապող հիմնական ծովային անցումներից մեկն է։ Այս երթուղու փակումը կամ վտանգավոր գոտի դառնալը կարող է ստիպել Սաուդյան Արաբիայից Ասիայի շուկաներ գնացող նավթատարներին փոխել իրենց երթուղիները։
Արդեն էներգետիկ շուկայում դրա ազդեցությունը զգացվում է։ Վերջին տվյալներով՝ Brent տեսակի նավթի գինը բարձրացել է մոտ 108 դոլարի։
Reuters-ի հաշվարկներով՝ Բաբ ալ-Մանդեբի ամբողջական փակումը կարող է նավթի գների նոր թռիչք առաջացնել։ Թեև այլընտրանքային երթուղիների առկայությունը որոշ չափով կնվազեցնի հարվածը, սակայն փոխադրման ժամկետների և ծախսերի կտրուկ աճն անխուսափելի է։
Այդ իսկ պատճառով հուսիների ամրապնդումը Կարմիր ծովի հարավային հատվածում արդեն լուրջ խնդիր է ոչ միայն Սաուդյան Արաբիայի և Եմենի, այլև համաշխարհային էներգետիկ շուկայի համար։ Իրավիճակի հետագա բարդացման մեկ այլ պատճառ է Պակիստանի բաց քաղաքական աջակցությունը Սաուդյան Արաբիային։
Իսլամաբադը սեպտեմբերի 8-ին կտրուկ դատապարտել է հուսիների հարձակումները Սաուդյան Արաբիայի վրա և հայտարարել թագավորության ինքնիշխանությանը, անվտանգությանը և տարածքային ամբողջականությանը աջակցելու մասին։ Պակիստանի վարչապետ Շահբազ Շարիֆը նույնպես դատապարտել է Սաուդյան Արաբիայի քաղաքացիական և էներգետիկ օբյեկտների վրա հարձակումները։ Մինչ այդ Պակիստանի պաշտպանության նախարար Խաջա Ասիֆը հայտարարել էր, որ Սաուդյան Արաբիայի դեմ հարձակումները կարող են հանգեցնել վերջերս ստորագրված Սաուդյան Արաբիա-Թուրքիա-Պակիստան պաշտպանական համաձայնագրի գործարկմանը։
Սակայն սեպտեմբերի 10-ին Պակիստանի կառավարությունը հայտարարել է, որ ռազմական պատասխանը ներկայումս չի քննարկվում։ Այսինքն՝ Իսլամաբադը դեռևս մտադիր չէ ուղղակիորեն միանալ Եմենի պատերազմին, սակայն պահպանում է իր քաղաքական և անվտանգության աջակցությունը Սաուդյան Արաբիայի պաշտպանությանը։ Եթե ներկա իրավիճակը մնա անփոփոխ, հուսիների հաջորդ թիրախը կարող է լինել Ադենի ուղղությամբ իրենց դիրքերի ընդլայնումը։
Եթե նման սցենար իրականանա, «Անսար Ալլահը» Կարմիր ծովի մեծ մասում իր դիրքերն ամրապնդելուց բացի, կարող է նաև վերահսկողություն ստանալ Բաբ ալ-Մանդեբի մուտքերի վրա։ Սա Սաուդյան Արաբիայի համար լուրջ ռազմաքաղաքական հարված է, իսկ ԱՄՆ-ի համար՝ նոր ճգնաժամ Մերձավոր Արևելքում էներգետիկ և ծովային ուղիների անվտանգության տեսանկյունից։ Ամենավտանգավոր սցենարը Իրան-Հուսիներ-Բաբ ալ-Մանդեբ գծի միացումն է Հորմուզի նեղուցի լարվածության հետ։ Այս դեպքում Մերձավոր Արևելքում երկու կարևոր էներգետիկ երթուղիների միաժամանակյա ռիսկի տակ հայտնվելը կարող է էլ ավելի բարձրացնել նավթի գինը և լրջորեն խաթարել համաշխարհային փոխադրումները։
Ներկայումս հուսիների հայտարարված առաջխաղացումները մարտադաշտի պնդումներ են, որոնք պահանջում են հաստատում։ Սակայն եթե Մոխա նման ռազմավարական կետի գրավման մասին տեղեկությունները ճիշտ են, Եմենում պատերազմի ծանրության կենտրոնը կարող է կրկին տեղափոխվել Կարմիր ծովի ափ։
Նշենք, որ ներկայումս ադրբեջանական նավթի 1 բարելը հասնում է 119 դոլարի։ Ադրբեջանի այս տարվա պետական բյուջեում «Azeri Light» մակնիշի ադրբեջանական նավթի 1 բարելի միջին գինը հաշվարկվել է 65 ԱՄՆ դոլարից։
