Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովի հայտարարությունը Մոսկվայի՝ TRIPP նախագծին մասնակցելու վերաբերյալ և Հայաստանի ու Ռուսաստանի միջև երկաթուղային հարցերով աշխատանքային խմբի գործունեության օրակարգ բերելը մեծացրել են Մոսկվայի՝ նախագծին միանալու հավանականության շուրջ քննարկումները։ Այնուամենայնիվ, նշվում է, որ Ռուսաստանի անմիջական մասնակցությունը նախագծին կախված է ԱՄՆ-ի դիրքորոշումից և Ռուսական երկաթուղիներ ընկերության նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցներից։ Հայաստանի երկաթուղային ենթակառուցվածքի վերականգնման և սահմանային վերահսկողության հարցերը նույնպես գործընթացի հիմնական վիճելի կետերից են։
Հարցի վերաբերյալ Modern.az-ին հայտարարություն տալով՝ Միլի Մեջլիսի Միջազգային հարաբերությունների և միջխորհրդարանական կապերի աշխատանքային խմբի անդամ Ռասիմ Մուսաբեկովը հայտարարել է, որ Ռուսաստանի անմիջական մասնակցությունը TRIPP նախագծին համոզիչ չի համարում։
«Բացահայտ ասեմ, որ Ռուսաստանի մասնակցությունը «Թրամփի նախագծին» անհնար եմ համարում։ Նախ, սա երկկողմ նախագիծ է ԱՄՆ-ի և Հայաստանի միջև, և այստեղ մոտ 74 տոկոս բաժնեմասը պատկանում է ԱՄՆ-ին։ Առանց ԱՄՆ-ի համաձայնության ոչ ոքի մասնակցությունը այդ նախագծին հնարավոր չէ։ Ռուսաստանի մասնակցությունը սահմանափակող մյուս գործոնը Ռուսական երկաթուղիներ ընկերության պատժամիջոցների տակ լինելն է։ Այս ընկերության հետ գործարքներ կատարել, նրա հետ համաձայնագրեր կնքել հնարավոր չէ։ Ուստի, եթե Ռուսաստանը միանա նախագծին, ԱՄՆ-ը կամ պետք է հրաժարվի իր մասնակցությունից, կամ նախագիծը հանձնի Ռուսաստանին։ Չեմ կարծում, որ ԱՄՆ-ը նման քայլ կանի»։
Պատգամավորը նշել է, որ նախագծի իրականացումից հետո օրակարգ կբերվի երկաթուղային կապերի՝ Հայաստանի տարածքով Նախիջևան և այնտեղից Թուրքիա երկարաձգելու հարցը։ Սա անհրաժեշտ է դարձնում Հայաստանի երկաթուղային ենթակառուցվածքի վերականգնումը։
Նրա խոսքով՝ Հայաստանի երկաթուղիները կառավարում է Ռուսաստանը, և երկրում մի շարք ուղղություններով երկաթուղային գծերի վերականգնման կարիք կա։ Նա նշել է, որ օրակարգում է Արազդայան (Երասխ) ուղղությամբ Նախիջևանին միացող մոտ 5-6 կիլոմետր, իսկ Գյումրի-Թուրքիա ուղղությամբ՝ մոտ 10 կիլոմետր գծի վերականգնումը։ Միաժամանակ, Իջևան-Ղազախ ուղղությամբ ապամոնտաժված երկաթուղային հատվածների վերականգնումը և Հայաստանի գործող երկաթուղային ցանցի արդիականացումը նույնպես լուրջ ներդրումներ են պահանջում։
«Ռուսական կողմը նույնպես հայտարարում է, որ եթե իրեն դուրս եք թողնում գործընթացից, բայց ակնկալում եք, որ ինքը կկատարի իմ թվարկած աշխատանքները, ապա Ռուսաստանը հրաժարվում է դրանից։ Այստեղ հակասություն է առաջանում», - ընդգծել է Ռասիմ Մուսաբեկովը։
Պատգամավորի կարծիքով՝ TRIPP նախագծի իրականացումը կարևոր նշանակություն ունի Ադրբեջանի հիմնական նպատակներից մեկի՝ Նախիջևանին անարգել կապի ապահովման տեսանկյունից։ Հայաստանի երկաթուղային ենթակառուցվածքի վերականգնումն ավելի շատ կարևոր է այս երկրի՝ միջազգային բեռնափոխադրումների համակարգին միանալու համար։
«Ադրբեջանի համար հիմնական հարցը Մեղրիի ուղղությամբ անցնող հատվածն է։ Եթե «Թրամփի նախագիծը» իրականանա, մեզ լրացուցիչ ոչինչ պետք չէ։ Մնացած աշխատանքները կարող ենք ինքներս անել։ Թուրքիան նույնպես սկսել է Կարսից Նախիջևան երկաթուղու կառուցումը։
Սակայն եթե Հայաստանը ցանկանում է մասնակցել միջազգային փոխադրումներին, ապա անպայման պետք է վերականգնի իմ թվարկած երկաթուղային գծերը։ Այս աշխատանքները պետք է կատարի կամ Ռուսական երկաթուղիները, կամ Ռուսաստանը պետք է հեռացվի գործընթացից, և երկաթուղիների կառավարումը վերադարձվի Հայաստանին։ Հայաստանը կարող է այս աշխատանքները կատարել իր միջոցներով կամ ներգրավել երրորդ երկիր»։
Ռասիմ Մուսաբեկովը նաև անդրադարձել է Ղազախստանի՝ Հայաստանի երկաթուղային ենթակառուցվածքի վերականգնման գործընթացին ներգրավվելու հավանականությանը։ Նա կասկած է հայտնել, որ Ղազախստանը շահագրգռված կլինի ստանձնել նման մեծ պարտավորություն։
Պատգամավորը նաև ուշադրություն է հրավիրել Մեղրիի ուղղությամբ սահմանային վերահսկողության հարցի լուծմանը։ Նրա խոսքով՝ Հայաստանի և Իրանի սահմանին ներկայումս ծառայություն են իրականացնում ռուս սահմանապահները, և նրանց՝ ապագայում այդ տարածքում մնալու հարցը կարող է առանձին համաձայնություն պահանջել։
«Չեմ բացառում, որ Հայաստանը կարող է հեռացնել ռուս սահմանապահներին և ամբողջությամբ ստանձնել սահմանի վերահսկողությունը։ Կարծում եմ, սա ավելի ընդունելի տարբերակ է։ Ռուսաստանին այնտեղ պահելու հարցը կախված է Հայաստանի որոշումից։ Սակայն առայժմ ԱՄՆ-ի համաձայնությունը ինձ համոզիչ չի թվում։ Այս հարցը պետք է քննարկվի Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի և Հայաստանի միջև։ Ամեն դեպքում, Ռուսաստանի երկաթուղիների անմիջական միացումը TRIPP նախագծին իրական չեմ համարում», - ամփոփել է Ռասիմ Մուսաբեկովը։
