Arxiv
17 Sentyabr 2019, 15:13 | AKTUAL
“Qanlı yer adlarımız” silsiləsindən: İki qardaşın asılmağı... - I YAZI

Azərbaycan tarixi-coğrafiyasının əsas tərkib hissəsini təşkil edən yer adlarının (toponimlərin) mənşəyi və yaranma qanunauyğunluğunun elmi-nəzəri əsaslarının izahı filoloji, tarixi, coğrafi məzmun kəsb etməklə yanaşı, həm də dövlətçiliymizin yaşanmasının əsaslarından birini təşkil edir. Yer adlarımızın tarixi yaşı dövlətçiliymizin və xalqımızın yaşı qədərdir. Tarixi-coğrafi sərhədlər daxilində yaranmış yer adlarımızın mənşəyində ictimai-siyasi, hərbi-dövlətçilik, sosial-iqtisadi, təbii... proseslərin təsiri daha böyük olduğundan tarixi keçmişimizin öyrənilməsində toponimika elminin müstəsna əhəmiyyəti vardır. Bu baxımdan  1905-1920-ci illər ərzində tarixi bölgələrimizdə - Cənubi Azərbaycanda, Naxçıvanda, Zəngəzurda, Qarabağda, Borçalıda, Dərbənddə, Çar-Balakənddə... hay-daşnak və  şovinist rus silahlıları tərəfindən dinc müsəlman-türk əhalisinə qarşı törədilmiş soyqırım-qətliam faciələrini, olaylarını, qanlı qırğınları özündə yaşadan müxtəlif yer adlarımız  (toponimlərimiz) Azərbaycan coğrafiyasında xüsusi səhifə təşkil edir. Faciəvi hallardan biri də odur ki, milli tarixi-coğrafi  yer adlarımızın XVIII-XIX əsr “yaşlılarının” əksəriyyəti məhz hay kilsə və daşnak quldurlarının xalqımıza yaşatdığı faciələrdən doğmuşdur.


Bu cür səhifələrdən biri  də o dövrdə Şamaxı qəzasının  (indiki Ağsu rayonunun) Nuran kəndində  “yazılmışdır”. 


Bu kənd  Şamaxı-İsmayıllı avtomobil yolundan 6 km cənub-qərb istiqamətində yerləşir, keçən əsrin əvvəllərində orada yüzə qədər ev olub. “ Nuran” sözü  “nurlu, bərəkətli yer” mənasındadır, torpağının bərəkətli olmasını bildirir. Həqiqətən,  1920-ci illərdə və  1941-1945-ci il müharibə dövründə  bu kəndin əkin yerlərinin bərəkəti bölgənin  bir çox kəndlərinin əhalisini amansız aclıq təhlükəsindən xilas etmişdir. 1984-1985-ci illərdə bu kəndin yerində sürüşmə baş vermiş, əhali 5-6 km aralıdakı Şandılan meşəliyi ətrafına köçürülmüşdür. Bu  ərazidə 8-10  qədim yurd yerdləri qalmaqda idi, 1920-ci ilədək düşmən quldur dəstələrinin qanlı hücumunadək burada yaşayış olmuşdur.


1918-ci ildə bu meşə sahəsindən keçən qonşu  Zarqava (bu kənd Nuran kəndindən 7-8 km cənub-qərb tərəfdədir)  kənd sakni  23 yaşlı  Həzrət 18 yaşlı qardaşı Xancan Qüdrətqulu oğlunun  yaxınlığdakı  Gürcüvan kəndində məskunlaşan və bu hissədə müsəlman-türk əsilli kəndlərə (Suraxanı, Kalva, Dilman, Hacıman, Nuran, Xatman...) basqın edən haylar  tərəfindən yaşı 100 ilə yaxın olan bir palıd ağacından asıldığını görür. Hönkür-hönkür ağlayan Həzrəti də quldurlar tutub həmin ağacda, qardaşının yanından asırlar... Şəhidləri camaat Zarqava kənd qəbirstanlığında dəfn ediblər.

Sonralar o  ağac  el arasında  “Qanlı palıd” adlanmışdır. İndi, aradan yüz ildən çox  vaxt keçsə də,  düşmən qansızlığına şahid olan və iki gəncin Şəhidliyinə qoynunda yer verən həmin  ağac qurusu da, dibindən pöhrələr böyümüşdür.

 Bu ağac hazırda Nuran kənd sakini Hüseyn Əjdər oğlu Babayevin (1956) həyətyanı sahəsinin yaxınlığındadır. Bu qanlı hadisə barədə Nuran kənd sakini Yəmən Qüdrətqulu  qızı (1925-2011) danışmışdır.

(Yazının hazırlanmasında   Ağsu rayonunun  Nuran  kənd sakini  Ehtiram Osman oğlu Osmanovun (1969) məlumatından istifadə edilib.)


Qismət  Yunusoğlu,

Bakı Dövlət Universitetinin müəllimi (050.372.60.08.)    

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Azərbaycan Avropa Şurasının daha bir müqaviləsinə imza atıb 16 Oktyabr 2019, 16:09 Növbəti Məmmədyarov-Mnatsakanyan görüşünün keçiriləcəyi yer AÇIQLANDI 16 Oktyabr 2019, 16:09 Deputat Parlamentlərarası İttifaqa müraciət etdi: “Bəzi dövlətlərin əməlləri BMT Nizamnaməsinə ziddir” 16 Oktyabr 2019, 15:58 Təbiətə ziyan vuranlar CƏRİMƏLƏNDİ  16 Oktyabr 2019, 15:44 Nazirlik Dövlət Nəzarət Təhükəsizlik Departamentini Baş Prokurorluğa ŞİKAYƏT ETDİ 16 Oktyabr 2019, 15:41 183 min tondan çox pambıq təhvil verilib 16 Oktyabr 2019, 15:30 820 milyon adam aclıqdan, 2 milyard insan toxluqdan əziyyət çəkir 16 Oktyabr 2019, 15:16 9 ayda 6350 nəfərə reabilitasiya xidmətləri göstərilib 16 Oktyabr 2019, 15:14 MİDA 570 mənzili 1 dəqiqədə satdı 16 Oktyabr 2019, 15:11 Azərbaycanın dollardan imtina etməsi mümkün deyil - RƏY 16 Oktyabr 2019, 15:05 Milli Şura mitinqi Lökbatanada keçirməkdən İMTİNA ETDİ 16 Oktyabr 2019, 15:05 Nazir müavini səfirə orden təqdim etdi - FOTO 16 Oktyabr 2019, 14:58 Ərdoğan iclasda Qarabağı misal gətirdi 16 Oktyabr 2019, 14:40 İlham Əliyev Koreya Respublikası Milli Assambleyasının sədrini qəbul edib - YENİLƏNİB 16 Oktyabr 2019, 14:40 Həmsədrlər Qarabağa niyə gedir? – Konfliktoloq səbəbləri SADALADI 16 Oktyabr 2019, 14:39 “Türk dünyasını birləşdirən strateji yol açılır” - MirHəsən Seyidov 16 Oktyabr 2019, 14:22 Dövlət Statistika Komitəsi: Əhalinin siyahıyaalınması BAŞA ÇATDI 16 Oktyabr 2019, 14:19 Nazirlikdən XƏBƏRDARLIQ: “Balıqları məhv edənlər bilsin və qorxsun” 16 Oktyabr 2019, 14:15 Naftalanda piyada vuruldu – qaçan sürücü saxlanıldı 16 Oktyabr 2019, 14:14 “İŞİD dirçəlir” - Avropalı siyasətçilərdən həyəcan dolu ÇAĞIRIŞ 16 Oktyabr 2019, 14:11 Xorvatlar Bakıda möhtəşəm konsert verdilər - FOTO 16 Oktyabr 2019, 13:58 Bakı Meriyası Milli Şuranın mitinqinə İCAZƏ VERDİ 16 Oktyabr 2019, 13:44 160 milyona yaxın qardaşlıq ailəsi 16 Oktyabr 2019, 13:32 Mehmetçikdən türk idmançılarına mesaj var - VİDEO 16 Oktyabr 2019, 13:32 Fuad Qəhrəmanlıya cinayət işi açıldı 16 Oktyabr 2019, 13:23 “Tələbələrini özünə övlad etmiş bir insanı itirdik” - Vurğun Əyyubun iş yoldaşları və tələbələrinin XATİRƏLƏRİ 16 Oktyabr 2019, 13:19 Sabahın HAVASI: 29 dərəcə isti olacaq 16 Oktyabr 2019, 13:16 Zakir Həsənov: "NATO ölkəmizin ərazi bütövlüyünə siyasi dəstək verir" 16 Oktyabr 2019, 13:08 ADU-da Beynəlxalq Parlament Təqaüdü proqramı müzakirə olundu 16 Oktyabr 2019, 13:00 9 ayda Azərbaycana 40 minə yaxın avtomobil gətirilib 16 Oktyabr 2019, 12:54 Prokuror Elinanın direktoruna cəza istədi 16 Oktyabr 2019, 12:31 Paytaxtda 48 814 şagird I sinifdə təhsil alır 16 Oktyabr 2019, 12:23 Türk ordusu Suriyada 637 terrorçu zərərsizləşdirilib 16 Oktyabr 2019, 12:18 Tanınmış azərbaycanlı iş adamı avtomobil qəzasında öldü 16 Oktyabr 2019, 12:18 Jurnalistikada Azərbaycan və Türkiyə əməkdaşlığı müzakirə olundu - VİDEO 16 Oktyabr 2019, 12:08