Arxiv
19 mart 2020, 09:48 | PARLAMENT
Dünya koronavirusdan sonra

Bəşəriyyət yarandığı gündən çoxsaylı təhlükələrlə, epidemiyalarla üz-üzə qalıb və təbii ki, konkret zaman kəsiyində mövcud olan inkişaf səviyyəsindən asılı olaraq bu təhlükələri geridə buraxıb. Bu baxımdan, müəyyən müddətdən sonra koronovirus təhlükəsinin də geridə qalacağı, tarixin arxivində yer alacağı şübhə doğurmur. Gələcək nəsillərin bu “arxiv”ə tez-tez müraciət edəcəkləri də həmçinin... Əslində bu gün baş verənlərlə bağlı təhlil və nəticə çıxarmaq perspektivini gələcək nəsillərin öhdəsinə buraxmadan da, koronavirusdan sonrakı dünya haqqında bəzi proqnozlar vermək mümkündür. Artıq qloballaşma perspektivinin tamamilə iflasa uğradığı barədə göz önündə olan reallığı düşünməyi bacaran kimsəyə sübut etməyə ehtiyac yoxdur. Daha dəqiq ifadə etsək, qloballaşma ideya olaraq məhv olmaqdadır. İndi klassik və milli dövlətçilik ənənələri ön plana keçir və dövlətlər dünyada mövcud olan çoxsaylı qloballaşma platformalarının əhəmiyyətsizliyinin, xüsusilə də ekstremal vəziyyətlərdə heç bir fayda gətirmədiyinin fərqindədirlər. Yaranmış vəziyyət hər bir ölkənin milli maraqlarını əsas götürməklə müstəqil siyasət yürütməsinə, qarşılıqlı faydalılıq, dostluq və qardaşlıq prinsipləri əsasında tərəfdaşlar seçməsinə zəmin yaradır. Bu arada Azərbaycanın ikitərəfli və üçtərəfli əməkdaşlıq formatı təşəbbüsünün və bu istiqamətdə atdığı real addımların nə dərəcədə əhəmiyyətli olduğunu və uzaq strateji hədəflərə hesablandığını xüsusilə qeyd etmək istəyirəm.

 

Qloballaşmanın iflası prosesi isə hazırda gözümüzün önündə baş verir.Bəşəriyyətə qloballaşmanın unikal modeli kimi təqdim olunan ittifaq və birliklər bir virusun qarşısında belə tab gətirməyərək parçalanmaya doğru sürətlə addımlayırlar. Breksitdən sonra Avropa İttifaqının gələcəyinə olan ümidlər, bu subregionun sakinləri üçün onsuz da şübhə altına düşmüşdü. Koronavirus təhlükəsi isə bu şübhəni daha da gücləndirdi. Və eyni valyutası olan, vahid mərkəzdən idarə olunan, hətta bəzən “Avropa xalqı” adlandırılan toplumun və coğrafi məkanın idarəçiləri virisun yayılması təhlükəsi qarşısında “Avropa evi”nin içərisindən keçən klassik sərhədlərini yenidən bərpa etməyə başladılar. Elan olunan prinsiplər, dünyaya model olaraq təqdim edilən idarəçilik sistemi və “birlik” görüntüsü elə göz önündəcə iflasa uğradı, milli maraqlar önə keçdi və Avropa İttifaqında daxil olan ölkələr koronavirus təhlükəsi qarşısında bir-birilərini “meydanda tək qoydular”.

 

Bir vaxtlar qloballaşma ideyasının lokomotivi olan Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidentinin Almaniyada koronavurus əleyhinə peyvəndin hazırlanması üçün araşdırmalar aparan şirkətin ABŞ vətəndaşı olan rəhbərini öz ölkəsinə dəvət etməsi və ona fəaliyyətini ABŞ-da davam etdirmək üçün stumullaşdırıcı təkliflərdə bulunması, həmin şəxsin Almaniyaya qayıtdıqdan sonra vəzifəsindən uzaqlaşdırılması və Almaniya vətəndaşı olan şəxslə əvəzlənməsi, əslində qloballaşmanın indiyədək heç bir praktik nəticəyə varmadığını sübuta yetirir. Bu gün ABŞ ənənəvi müttəfiqlərini özündən uzaq tutmağa çalışır. Avropa İttifaqına daxil olan ölkələrin vətəndaşlarının ABŞ-a səfəri qadağan olunub. Qloballaşma tərəfdarları və Aİ üzvü olan dövlətlər müxtəlif bəhanələrlə bir-birinə yardım etmək istəmirlər. İtaliyanın süni nəfəs aparatları və qoruyucu vasitələrlə bağlı müraciətlərinə bu ölkənin ən yaxın müttəfiqləri – Almaniya və Fransa, həmçinin NATO üzrə müttəfiqi ABŞ tərəfindən “yox” cavabı verdi.

 

Ərazisinin 20%-i işğal altında olan Azərbaycan isə koronavirusla mübarizə üçün Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına və qonşu İrana ayrı-ayrılıqda 5 milyon ABŞ dolları civarında yardım göstərdi və humanizm prinsiplərinə münasibətdə bu prinsipləri şüara çevirən inkişaf etmiş dövlətlərdən dəfələrlə səmimi olduğunu, qlobal məsuliyyəti dərk edə biləcək potensiala sahib olduğunu sübuta yetirdi. İtaliyaya isə bu ölkə ilə eyni ittifaq çatısını paylaşan dövlətlərin əvəzinə, koronavirusla hələ də mübarizə aparan Çin köməyə gəldi.

 

Onu da qeyd edim ki, bu gün dünyada baş verənlər qlobal güc mərkəzləri ilə bağlı ənənəvi təsəvvürləri də alt-üst etdi. Artıq nüvə silahına sahib olan dövlətlər real güc mərkəzləri kimi nəzərə çarpmırlar. Hazırda müasir güc mərkəzi deyiləndə, göz önünə ilk növbədə modern və çoxsaylı avadanlığa malik, səhiyyə sistemi çağdaş təhlükələrə cavab vermək gücündə olan ölkələr gəlir. Qloballaşma süqut çağını yaşayır və koronavirus təhlükəsi bitdikdən sonra çox güman ki, bu barədə danışanların sayı mimimuma enəcək və dünya klassik milli dövlətçilik ənənələrinə qayıdacaq. Azərbaycan isə milli dövlətçilik ənənələrini inkişaf etdirməklə, perspektivsiz inteqrsasiya məkanlarına münasibətdə məsafə saxlamaqla uzun illərdir ki, öz doğru seçimini edib!

 

Milli Məclisin deputatı Azər Kərimli

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Ermənistanda koronavirusun ikinci dalğası vəziyyəti ağırlaşdırıb 27 May 2020, 00:49 Tanınmış iş adamı dünyasını dəyişdi 27 May 2020, 00:38 Bu ölkənin qocalar evində 10 335 nəfər koronavirusdan ölüb 27 May 2020, 00:29 Daha bir ölkədə futbol çempionatına icazə verilir 27 May 2020, 00:13 Moskvada daha 73 koronavirus xəstəsi öldü 26 May 2020, 23:58 Bakıda evdən kişi meyiti tapıldı 26 May 2020, 23:44 Pandemiya dövründə ən çox qazanan rusiyalı milyarderlər - FOTO 26 May 2020, 23:29 Sahibə Qafarova türkiyəli həmkarını təbrik etdi - FOTO 26 May 2020, 23:12 Bakıda “Jara” festivalı keçiriləcək - EMİNDƏN AÇIQLAMA 26 May 2020, 22:56 Bakıdan daha 24 nəfər gəmi ilə Qazaxıstana yola salındı 26 May 2020, 22:39 NİDA-çılar Milli Şuradan getdi 26 May 2020, 22:25 Tovuzda ağır qəza oldu 26 May 2020, 22:09 Metroda koronavirus belə yayılır - VİDEO 26 May 2020, 21:57 Türkiyədə koronavirusdan sutkalıq ölü sayı 28-dək azaldı 26 May 2020, 21:40 Avropa İttifaqı vətəndaşlarının 60 faizi böhran içərisindədir 26 May 2020, 21:23 TƏBİB-dən korona ilə bağlı son məlumat 26 May 2020, 21:07 İtaliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 32 955-ə çatdı 26 May 2020, 20:58 Bill Qeytsin koronaya qarşı xüsusi vaksini 26 May 2020, 20:42 Masallıda silahlı insidentlə bağlı RƏSMİ MƏLUMAT 26 May 2020, 20:26 Sumqayıt yolunda qəza: Yollar bağlandı 26 May 2020, 20:14 Salyanda kanalda meyiti tapılan qadın qətlə yetirilibmiş 26 May 2020, 20:01 Səudiyyə Kralı və vəliəhdi Azərbaycan Prezidentini təbrik etdi 26 May 2020, 19:59 Makrondan İlham Əliyevə: “Fransanın qərəzsizliyinə arxalana bilərsiniz” 26 May 2020, 19:42 MDB ölkələri hökumət başçıları bir araya gələcək 26 May 2020, 19:35 Britaniyada yoluxanların sayı kəskin artdı 26 May 2020, 19:18 Rusiyadan daha 131 azərbaycanlı təxliyə olundu 26 May 2020, 19:00 Avropalı diplomat: Amerika dövrünü Asiya dövrü əvəzləyir 26 May 2020, 18:44 “Azərişıq”ın 3 əməkdaşı güllələndi 26 May 2020, 18:38 Azərbaycanda daha 132 nəfərdə koronavirus aşkarlandı, 1 nəfər öldü 26 May 2020, 18:20 Ülvi Quliyevdən maraqlı paylaşım - VİDEO 26 May 2020, 18:18 Ramil Səfərov təcavüz siyasətinin qurbanıdır - Xarici İşlər Nazirliyi 26 May 2020, 18:05 Vüqar Bayramovun Füzulidə deputat ofisi açıldı 26 May 2020, 17:57 Türkiyədə komendant saatı başa çatır 26 May 2020, 17:46 İŞİD-in İraqdakı lideri öldürüldü 26 May 2020, 17:38 Abşeronda maşın qaçıran şəxs saxlanıldı 26 May 2020, 17:27