Arxiv
17 İyun 2010, 13:16 | İQTİSADİYYAT
İnsanın təbiətdən oğurluğu: bu maraqlı qurğu ilk dəfə harada inşa olunub?

Fəvvarələr şəhər arxitekturasının əsas simvollarından biridir. Onlar dünyada çox populyardır və hansısa şəhəri fəvvarəsiz təsəvvür etmək mümkün deyil. Əminliklə demək olar ki, böyüklü-kiçikli bütün şəhərlərdə fəvvarələr var. Onlara tamaşa etdikcə insanın ruhu dincəlir, mənəvi rahatlıq tapır. Fəvvarələr həm də su şousu göstərir desək, yanılmarıq.

 

Fəvvarələr çətin hidrotexniki tikililər sırasına daxildir. Onların inşası ilə bağlı ideyanı insanlar təbiətdən «oğurlayıblar». Dünyanın bir çox yerlərindən təbii fəvvarələr-yüksək təzyiqlə axan bulaqlar mövcuddur. Nə vaxtsa həmin bulaqlara baxan insanlarda süni fəvvarələr düzəltmək istəyi oyanıb və bu ideya tədricən gerçəkləşdirilib.

Dünyada ilk fəvvarənin harada və nə vaxt düzəldilməsi barədə dəqiq məlumat yoxdur, bircə o məlumdur ki, bu, çox qədimdə baş verib. Məsələn, Qədim Roma İmperiyasında yaxşı fəvvarələr düzəldilirmiş. Su şırıltısı insanların əsəblərini sakitləşdirən, onlara rahatlıq gətirən, yorğunluğun çıxmasına təsir göstərən, enerji yaradan səsdir. Təsadüfi deyil ki, hələ qədim dövrlərdən fəvvarələrin ətrafı müxtəlif mərasimlərin keçirildiyi istirahət məkanları olub. Zaman dəyişdikcə, texnikanın gücü artdıqca fəvvarələrin də qurulmasında  yeniliklər baş verib. Fəvvarələr müxtəlif olur: böyük, balaca,  işıqlı, musiqili və s. Onlar heç vaxt insanların diqqətindən yayınmır. Artıq dünyada müsiqili-işıqlı fəvvarələr getdikcə daha çox populyarlaşır. Su buraxan nasoslar musiqinin sədaları ilə avtomatik olaraq idarə olunur. Kompüterlərin xüsusi proqramları ilə suyun rəngi, hərəkəti dəyişdirilir.

Hazırda dünyanın ən hündur şəlaləsi Səadiyyə Ərəbistanındadır. Ginnesin Rekordlar Kitabına düşən bu fəvvarənin hündürlüyü məşhur Eyfel qülləsinin hündürlüyündən çoxdur. Üç güclü nasos hər saniyədə 625 litr suyu 312 metr yüksəkliyə qədər qaldırır.

Dünyadakı ən məşhur, gözəl və maraqlı fəvvarələrin reytinqində isə ilk onluq aşağıdakı kimidir.

Birinci yeri Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabi şəhərindəki fəvvarə tutur. Vulkan kraterinin görünüşünü xatırladan bu fəvvarə bənövşəyi rəngli işıqla işıqlandırılır. Gözəlliyinə görə ikinci yerdə ABŞ-ın məşhur kazinolar şəhəri olan Las-Veqasdakı rəqs edən musiqili «Bellagio» fəvvarəsi gəlir. Onun inşasına 40 milyon dollar sərf olunub. 80 metr hündürlüyə qalxan bu fəvvarə Las-Veqas sakinlərinə hər gecə müxtəlif klasiik musiqilər altında su rəqsləri təqdim edir. İtaliyanın paytaxtı Romadakı məşhur «Trevi» və bu ölkənin qədim şəhəri Tivolidəki «Əjdaha» fəvvarələri siyahıda sonrakı yerlərdə gəlir. Yeri gəlmişkən, Tivoli şəhərindəki qədim fəvvarə 1572-ci ildə tikilib.

İspaniyanın Barselna şəhərindəki 1929-cu ildə inşa olunan musiqili «Sehrli» fəvvarəsi də özünəməxsus gözəlliyinə görə fərqləndirlir. Növbəti yeri İsveçrənin Cenevrə şəhərində yerləşən və dünyanın ən hündür (140 metr) fəvvarələrindən biri sayılan unikal qurğu tutur.  Bu fəvvarədə suyun axımı saatda 200 km-ə barəbərdir.

Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərindəki fəvvarə, eyni zamanda Moskvadakı «Xalqlar dostluğu» fəvvarəsi də arxitektur quruluşu və gözəlliyinə görə dünyanın sayılıb-seçilən unikal qurğularıdır.

Sıralamada Ukrayna paytaxtındakı «Zəncirotu» adlanan fəvvarəni yaddan çıxarmaq olmaz. Dünyanın ən məşhur fəvvarələri siyahısında ilk onluğu Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Dubay şəhərindəki fəvvarə qapayır. Yeri gəlmişkən, 2010-cu ilədək Dubyada dünyanın ən nəhəng fəvvarəsi inşa olunacaq. Onu «Emaar Properties» şirkəti tikəcək. Fəvvarə şəhərin mərkəzindəki gölün ortasında quraşdırılacaq. Su əsərinin uzunluğu 275 metr təşkil edəcək. Layihəyə əsasən, 1 dəqiqə ərzində 20 metrdən 150 metr məsafəyə qədər hündürlüyə 85 min litr su vurulmalıdır. Bütün bunlar isə rəngli tamaşa ilə müşayiət olunacaq. Bunun üçün 50 projektor 6600 rəngli çalar yaradacaq. Eyni zamanda fəvvarənin işi zamanı müxtəlif xalqların musiqisi də səslənəcək. Hesablamalara əsasən, bu möcüzəyə baxmaq üçün dünyanın hər yerindən ildə 10 milyon turist Dubaya baş çəkəcək.

Azərbaycan paytaxtını da da fəvvarələr şəhəri saymaq olar. Rəsmi məlumatlara görə, hazırda Bakıda 50-dən çoz fəvvarə var. Bakı Şəhər Fəvvarələrin İstismarı İdarəsinin məlumatına görə, paytaxt merinin göstərişi ilə fəvvarələr xüsusi qrafik əsasında günün yalnız müəyyən saatlarında işləyir - saat 8.00-dan 10.00-dək və 18.00-dan 22.00-dək. Rəsmi dövlət bayramlarında, yaxud xarici ölkələrin rəhbərləri Bakıya səfər edəndə bəzi ərazilərdəki fəvvarələr bütün sutka ərzində işləyir. Hazırda Dənizkənarı bulvarda iki musiqili fəvvarə var (Muzey Mərkəzilə üzbəüz və «Azneft» meydanınnın yanında). 

Bakıda ən hündür fəvvarə bulvara yaxın yerdə dənizin içərsində quraşdırılıb. Onun hündürlüyü 137 metrdir.

 

Adəm Qorxmaz

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
“Bu qələbə bizim üçün çox vacib idi” - “Neftçi”nin baş məşqçisi  20 Sentyabr 2020, 22:38 Dilqəm Əsgərovun oğluna 149 min manat ödəniləcək 20 Sentyabr 2020, 22:29 "Qarabağ" "Neftçi"yə məğlub oldu 20 Sentyabr 2020, 22:13 COVID-19 pandemiyasının bitəcəyi tarix açıqlandı 20 Sentyabr 2020, 21:53 Türkiyədə son sutkada 61 nəfər koronavirusdan öldü 20 Sentyabr 2020, 21:30 “Məğlubiyyətlər qaçılmazdır” - Rəşad Sadıqov 20 Sentyabr 2020, 21:16 Teledərslərin sabah üçün cədvəli açıqlandı 20 Sentyabr 2020, 21:04 Sosial şəbəkələrdə məşhurlaşan qazaxlı uşaq diviziyaya aparıldı - FOTOLAR 20 Sentyabr 2020, 20:54 ABŞ nüvə silahlarını Avropadan çıxarmaq istəmir 20 Sentyabr 2020, 20:39 Yol qəzası mərkəzi prospektdə tıxaca səbəb olub 20 Sentyabr 2020, 20:16 Ali məktəblərə ixtisas seçiminin MÜDDƏTİ uzadıldı 20 Sentyabr 2020, 20:01 “Siyasətlə bağlı fikirlərimiz çox haçalandı” - Deputat 20 Sentyabr 2020, 19:21 Azərbaycan Premyer Liqasının TƏQVİMİ 20 Sentyabr 2020, 18:36 Yeznə ov zamanı qaynını güllələyib 20 Sentyabr 2020, 18:01 Bəlkə də, azərbaycanlılar da kameram önündə soyunacaqlar” - Məşhur fotoqraf Azərbaycanda lüt könüllülər AXTARIR 20 Sentyabr 2020, 17:36 İcra nümayəndəsinin oğlu öz bacısını öldürdü - Bakıda dəhşətli HADİSƏ 20 Sentyabr 2020, 16:50 Bakıda tozun miqdarı normadan artıqdır - RƏSMİ 20 Sentyabr 2020, 16:29 Məşhur teleaparıcı vəfat etdi 20 Sentyabr 2020, 16:15 İlham Əliyevdən neftçilərə TƏBRİK 20 Sentyabr 2020, 15:44 Baş nazir müavini koronavirusdan öldü 20 Sentyabr 2020, 15:34 Fazil Mustafa: “Bu, Mədəniyyət komitəsi tərəfindən hazırlanacaq sənəd deyil” 20 Sentyabr 2020, 15:31 Gürcüstanda və Ermənistanda da koronaviruslu xəstələrin sayı artıb 20 Sentyabr 2020, 15:27 Azərbaycanda koronavirusla bağlı son statistika: 146 yoluxma, 154 sağalma 20 Sentyabr 2020, 15:16 Etibar Əliyev xanım deputatı müdafiə etdi 20 Sentyabr 2020, 14:36 Bakcell neftçiləri təbrik etdi 20 Sentyabr 2020, 13:53 Kimlər təhsil haqqı ödəməkdən azaddırlar? - SİYAHI 20 Sentyabr 2020, 13:45 Qarabağ icmasının sədri: “Ermənistanın indiki rəhbərliyi məsuliyyət dərk etmir” 20 Sentyabr 2020, 13:08 Qaret Beyl yenidən “Tottenhem”də 20 Sentyabr 2020, 12:51 Koronavirusla Mübarizə Fonduna yığılan vəsait artıb - Ən çox pul KÖÇÜRƏNLƏR 20 Sentyabr 2020, 12:46 Sabahın hava PROQNOZU 20 Sentyabr 2020, 12:45 Sosial şəbəkələrdə böyük izləyici kütləsi toplayan qazaxlı uşaq - FOTO 20 Sentyabr 2020, 11:45 Bakıda yoluxmaya görə öndə gedən rayonlar... - SİYAHI 20 Sentyabr 2020, 11:36 Koronavirusla bağlı 8 peyvənd sınaqların sonuncu mərhələsindədir   20 Sentyabr 2020, 11:15 Azərbaycanda yaş, cins bölgüsü üzrə virusa yoluxma, sağalma və ölüm... 20 Sentyabr 2020, 10:52 Bir şəklin tarixçəsi - Azərbaycanın 3 prezidenti və Ramiz Mehdiyev... 20 Sentyabr 2020, 10:43