Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքում ստեղծվել է աշխատանքային խումբ՝ ուսումնասիրելու ալբանական քրիստոնեական ժառանգությունը, որը գտնվում է ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության տարածքում՝ պատմական Զանգեզուրի, Դարալագյազի և Գյոյչա լճի ավազանում:
Համայնքից Modern.az-ին հայտնել են, որ խումբը ստեղծվել է եկեղեցիների, մատուռների, խաչքարերի և վանքերի պատմությունը, ճարտարապետական և վիմագրական առանձնահատկությունները, պատկանելությունը արխիվային փաստաթղթերի և այլ առաջնային աղբյուրների հիման վրա գիտական մեթոդներով ուսումնասիրելու նպատակով:
Ադրբեջանական գիտական շրջանակներում տարածված է այն կարծիքը, որ 16-19-րդ դարերի ալբանական կաթողիկոսության փաստաթղթերն ամբողջությամբ ոչնչացվել են: Կորուստներն անկասկած են, սակայն մի շարք երկրների արխիվային և ձեռագրական ֆոնդերում պահպանվում են բազմաթիվ փաստաթղթեր և աղբյուրներ ինչպես ալբանական կաթողիկոսների, այնպես էլ ժամանակաշրջանի կրոնական-հասարակական պատմության վերաբերյալ, իսկ դրանց մի մասն արդեն հրատարակվել է: Այս նյութերը ցրված են տարբեր ֆոնդերում: Դրանց համակարգված որոնմամբ հայտնաբերելը և միասնական գիտական բազայում հավաքելը Աշխատանքային խմբի հիմնական առաքելությունն է: Ներկայումս Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքում այս թեմայով արդեն հարյուրավոր փաստաթղթեր կան:
Այս տարվա սեպտեմբերին օտարերկրյա դիվանագետների այցը Գանձասարի վանական համալիր ցույց տվեց, որ մշակութային ժառանգությունը դիվանագիտական օրակարգ է մտել: Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքը ներկայիս Հայաստանի տարածքում գտնվող բազմաշերտ կրոնական-մշակութային ժառանգությունը, այդ թվում՝ Կովկասյան Ալբանիայի միջնադարյան հուշարձանները, համարում է իր ժառանգության անբաժանելի մասը՝ որպես տեղահանված ադրբեջանցիների ժառանգներ: Այս դիրքորոշումը միջազգային գիտական շրջանակներում կարող է հիմնավորվել միայն աղբյուրների վրա հիմնված փաստերով և վերստուգելի հետազոտություններով: Հետազոտությունը կծառայի նաև տեղահանված բնակչության անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձի պատմամշակութային հիմքերի փաստաթղթավորմանը:
