So'nggi kunlarda Turkiyada ba'zi siyosiy va ijtimoiy doiralarda Ozarbayjon-Turkiya munosabatlariga oid muhokamalar yana kun tartibiga chiqdi. Bunga BMT Bosh Assambleyasining 81-sessiyasida Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxuning nutqi paytida Turkiya delegatsiyasining zaldan chiqib ketishi, Ozarbayjonning esa bir harbiy attashe darajasida ishtirok etib, yig'ilishni kuzatishi sabab bo'ldi.
Ijtimoiy tarmoqlarda Ozarbayjonning pozitsiyasi orqali turli iddaolar ilgari surildi va bu ikki davlat o'rtasidagi munosabatlar atrofida sun'iy muhokamalarga yo'l ochdi. So'zga chiqqan kampaniyaning Ozarbayjon-Turkiya munosabatlariga ta'siri va uning ortida turgan mumkin bo'lgan maqsadlar Turkiya siyosiy kun tartibida ham muhokama mavzusiga aylandi.
Modern.az Turkiyada bu masalaga oid siyosiy partiyalarning pozitsiyasini o'rgandi.
Turkiya Buyuk Millat Majlisining hukmron Adolat va Taraqqiyot Partiyasidan bo'lgan deputati, Turkiya Ozarbayjon Do'stlik Guruhi raisi Shamil Ayrım saytimizga bergan bayonotida ba'zi guruhlarning Ozarbayjon-Turkiya munosabatlarini buzish niyatidan xabardor ekanliklarini aytdi:
"Ba'zi guruhlar Ozarbayjon-Turkiya munosabatlarini buzishni istaydi. Biz ham buning farqidamiz. Lekin hech kim Ozarbayjon-Turkiya munosabatlarini osonlikcha buza olmaydi. Tabiiyki, ikki davlat rahbari o'rtasidagi aloqalar, turk xalqining Ozarbayjonga sevgisi hech qachon kamaymaydi".
Sh.Ayrım Ozarbayjon va Turkiya munosabatlarining buzilmasligi uchun nima kerak bo'lsa, shuni qilganliklarini ta'kidladi:
"Bu yo'nalishda kurashimiz davom etmoqda. Bu kunlar vaqtinchalik. Vaqt-vaqti bilan ba'zi doiralar munosabatlarni buzishni istaydilar. Lekin buning rasmiy darajada javobi yo'q. 27 sentyabr Xotira kunida Prezident Rajab Toyyib Erdo'g'anning janob Ilhom Aliyevga qo'ng'irog'ini eslash kerak. Har kim ishonch hosil qilsinki, Ozarbayjon-Turkiya munosabatlari avvalgidek dinamik shaklda kuchayadi va davom etadi".
TBMMning Jumhuriyat Xalq Partiyasidan (CHP) bo'lgan deputati Eylem Ertug'rul bildirdiki, BMT Bosh Assambleyasida Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxuning nutqi paytida Turkiya delegatsiyasining zaldan chiqib ketishi, Ozarbayjon vakilining esa joyida qolishi atrofida ijtimoiy tarmoqlarda sun'iy ravishda qizg'in muhokamalar ikki davlat o'rtasidagi munosabatlarni nishonga olgan uyushgan dezinformatsiya to'lqinining tipik namunasidir.
Uning so'zlariga ko'ra, bunday axborot manipulyatsiyalarining ortida turgan maqsadlarni va ularning ikki davlat o'rtasidagi strategik aloqalarga mumkin bo'lgan ta'sirlarini bir necha yo'nalishda baholash mumkin:
"Shusha Deklaratsiyasi bilan rasmiy ittifoqchilik maqomini olgan Turkiya-Ozarbayjon munosabatlari va Turk Davlatlari Tashkiloti doirasidagi integratsiya jarayoni mintaqaviy kuch balansini sezilarli darajada o'zgartirdi. Bu kuch konsolidatsiyasidan xavotirda bo'lgan mintaqaviy va global aktyorlar to'g'ridan-to'g'ri harbiy yoki diplomatik yo'llar bilan oldini ola olmagan bu sheriklikni jamiyatlarda ishonchsizlik yaratish yo'li bilan zaiflashtirishga harakat qilmoqdalar. Har bir suveren davlat kabi Turkiya va Ozarbayjonning ham geosiyosiy mavqelari va milliy manfaatlari nazarda tutilgan holda uchinchi davlatlar bilan – Eron, Rossiya, Isroil va G'arb davlatlari bilan – turli aloqa kanallari va ustuvorliklari mavjud. Ozarbayjonning BMT zalida past martabali attashe darajasidagi vakil bilan yig'ilishni kuzatishi kabi diplomatik protseduraning “qardoshlikka orqa o'girish” kabi taqdim etilishi ikki xalq o'rtasida mavjud emotsional birdamlikni buzishga qaratilgan".
Turkiyalik deputat o'sha doiralarning strategik loyihalarni cheklashni maqsad qilganini aytdi:
"Zangazur koridori, Kaspiy orqali o'tadigan O'rta Koridor va TANAP/TAP kabi strategik energiya loyihalarini amalga oshirish ikki davlatning umumiy irodasi va hamkorligiga bog'liq. Jamiyatlarda bosim va ishonchsizlik muhiti yaratib, bu strategik loyihalarning sur'atini zaiflashtirish, qaror qabul qiluvchi shaxslarning manevr imkoniyatlarini esa jamoatchilik bosimi orqali cheklash maqsad qilingan. Lekin bu rejalashtirilgan dezinformatsiya kampaniyalarining davlat va qaror qabul qiluvchi shaxslar darajasida ta'siri deyarli yo'q".
E.Ertug'rul qayd etdiki, Turkiya-Ozarbayjon munosabatlari ijtimoiy tarmoq algoritmlari yoki davriy polemikalar ustida qurilmagan:
"Bu aloqalar umumiy harbiy doktrina, mudofaa sanoati sohasida integratsiya, o'zaro xavfsizlik majburiyatlari, jumladan Shusha Deklaratsiyasi va institutsional mexanizmlar asosida rivojlanadi. Anqara va Boku bunday inqirozlarning real geosiyosiy manfaatlarni soyada qoldirishiga yo'l qo'ymaydi. BMT Bosh Assambleyasida Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxuning nutqi paytida Turkiya delegatsiyasining zaldan chiqib ketishi va Ozarbayjon vakilining joyida qolishi orqali ijtimoiy tarmoqlarda qizg'in muhokamalar ikki davlat o'rtasidagi munosabatlarni nishonga olgan uyushgan dezinformatsiya to'lqinlarining tipik namunasidir. Xalqaro munosabatlarda davlatlar bir-birining pozitsiyalarini tinglaydilar. Hatto jiddiy fikr ayriligi bo'lgan davlatlarning vakillari ham bir-birining nutqlarini kuzatishlari mumkin. Chunki diplomatiyaning muhim funksiyalaridan biri ma'lumot olish va siyosiy pozitsiyalarni tahlil qilishdir. Bir davlat vakilining zalda qolishi o'sha davlatning nutq so'zlayotgan mamlakatning barcha siyosatini qabul qilganligini anglatmaydi. Xuddi shu mantiq bilan, zaldan chiqib ketish ham avtomatik ravishda barcha muammolar hal bo'lganligini anglatmaydi".
Deputatning fikricha, munosabatlarning eng sezgir nuqtalaridan biri ikki xalq o'rtasida shakllangan “Bir millat, ikki davlat” shuuridir:
"Ijtimoiy tarmoqlarda tizimli ravishda tarqaladigan manipulyativ mazmunlar, ayniqsa tashqi siyosatning ko'p qirrali mohiyatiga bexabar keng auditoriyada, yosh avlodda yoki muayyan siyosiy guruhlar orasida o'zaro norozilik va xafagarchilik yaratishi mumkin. Bu strategik qarorlarni to'g'ridan-to'g'ri to'xtatmasa ham, jamoatchilik diplomatiyasini va xalqlar o'rtasida mavjud madaniy yaqinlikni zaiflashtirish salohiyatiga ega. Shuning uchun davlat rasmiylari bunday davrlarda birgalikda bayonotlar tarqatib, rasmiy kanallardan tashqarida tarqaladigan dezinformatsiya va taxribot xarakterli mazmunlarga ishonmaslik haqida jamoatchilikni muntazam ravishda xabardor qiladilar".
