24 Sentyabr 2020, 09:53 | Ana Səhifə - Yazılar - Ziqmund Freyd və onun tükürpədici qürbəti
Ziqmund Freyd və onun tükürpədici qürbəti

İbrahim Nəbioğlu

Ziqmund Freyd (Sigmund Freud) insanın qürbət düyğusunu, yabançılıq, tərk edilmişlik hissini sorğulayan "Das Unheimliche" adlı qısa əsəri 1919-cu ildə işıq üzü görüb. "Heimliche" alman dilində "Tükürpədici" anlamına gəlir. Bir çoxumuz üçün "tükürpədici" sözü ölüm, ölülər, qarabasma və ya kabusla bağlıdır. Freyd də insanın qürbət duyğusunu qeyri-adi bir şəkildə - əndişə verən, qorxu və tənhalıq saçan bir kəlmə ilə ifadə etmək istəmişdir.

Qəribə bir əndişə, narahatlıqdır bu. Çünki, məsələn, hörümçək qorxusu və ya işsizlik əndişələri kimi səbəbi bəlli olan bir duyğu deyil. Qorxuram amma nədən qorxduğumu bilmirəm. Qorxumun səbəbsiz olması məndə çaşqınlıq yaradır. Alışıq olmadığım bir haldır, nədən qorxduğumu anlamaqda çətinlik çəkirəm. Bu hal insana xas bir şeydir, kökündə təhdid olmayan, heyvanların bilmədiyi bir hissdir bu. Bəlkə də yaradılışla bağlı bir şeydir? Sanki dəvət edilməmiş bir evdəyəm, bir qaçağam bu dünyada.

Bu hüzursuzluq, narahatlıq halı hardan gəlir? Nə üçün insan istədiklərini əldə etsə belə mutlu ola bilmir? Freydin İd (Alt şüur), Mənlik (Ego), Üst Mənlik (Super Ego) anlayışları daxili dünyamızdakı mübarizə və savaşlara işıq tuta bilərmi? Dünyada yaşadığı halda İnsanın özünü "evində" hiss etməməsi modern bir xəstəlikdirmi? Bəlkə texnologiyaların inkişafı ilə yaranan bir gərginlikdir? Yoxsa qorxu, məmnuniyyətsizlik və doyumsuzluq insanın daha ciddi ağrılarının xəbərçisidirlər?

Müasir insanın qələbəlikdə duyduğu yalnızlıq hissinə cavab vermək üçün bir vasitədir "Das Unheimliche". Ancaq adını çəkdiyim əndişə və narahatlıqlar Freydin bu kitabı ilə bizi rahatlatmır. Zatən rahatlatsa nə var idi ki. Doğma ev hər zaman sənin özünün yad dünyanın sərhəddi kimi qəbul edilir. Bu sərhəd yuyulub silinməyə doğru gedəndə insanı dəhşətli bir qorxu hissi bürüyür. Elə psixoanalizdəki "Tükürpədici" fenomeni də bununla bağlıdır - ilk başdan sənin olanın sıxışdırılaraq yadlaşması və özgələşməsi ilə. Məsələ öz davamını ekzistensializmdə tapır, burada insan ona etinasız və laqeyd olan bir dünyaya atılır və o da ekzistensial qorxu ilə özü özünə qayıdır.

Freydi sevənlər və Qürbətin dayanlmaz ağrısını hiss edənlər üçün yazdım bunları. Yazarkən də təsvir edilməz bir kədər basdı məni. Dahi Freyd bu əsərini yazığı 1919-da sevdiyi gözəllər gözəli Vyanda yaşayıb yaradırdı. Və düşündüm ki, ömrünün son illərində Hitler faşizmindən qaçıb Londona mühacirət edəndə oradaki soyuq evində öz yazdığını oxuyub, o qorxu və yabançılıq hissini yaşayıb, hiss etdimi? Qürbətdə Qürbəti necə yaşadı?

Azərbaycan əsgəri Xocavənddəki erməniləri “separatçı bayrağı”nı çıxarmağa MƏCBUR ETDİ 18 May 2021, 12:12 Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə yeni hakimlər təyin edilir - SİYAHI 18 May 2021, 12:06 İcra başçısı həlli vacib olan məsələləri sakinlərlə müzakirə etdi 18 May 2021, 12:00 Gömrük Akademiyasında təlimlər keçirlər 18 May 2021, 11:55 Horadiz-Ağbənd dəmir yolunda infrastrukur işlərinə başlanılıb 18 May 2021, 11:50 Kəpəz dağ silsiləsində Nizami Gəncəvi zirvəsi təsis olunub - VİDEO 18 May 2021, 11:45 Azərbaycanda universitetlərlə bağlı SORĞU keçirilir 18 May 2021, 11:41 Bakıda Formula 1 ilə bağlı tikinti işləri yekunlaşır 18 May 2021, 11:38 Qasparyan Koçaryanın tərəfinə keçdi 18 May 2021, 11:35 Kişinyovda Heydər Əliyevə həsr edilmiş tədbir keçirilib 18 May 2021, 11:29 Ləki-Qəbələ dəmir yolunun turizm üçün əhəmiyyəti nələrdi… 18 May 2021, 11:25 “Sputnik” agentliyi Azərbaycanla bağlı növbəti YALAN YAYDI - FOTOFAKT 18 May 2021, 11:24 İtkin düşən tələbə TAPILDI 18 May 2021, 11:18 Azərbaycanda 5 ulduzlu otellərə tələbat daha çoxdur 18 May 2021, 11:13 Azərbaycanlı jurnalist Ərəb mediasında ermənilərin məscidlərimizi təhqir etməsindən YAZDI 18 May 2021, 11:10 Belarusun müdafiə naziri Bakıya gəldi 18 May 2021, 11:06 Bakı-Qəbələ qatarı istifadəyə tam hazırdı 18 May 2021, 11:00 İşğaldan azad olunan ərazilərdə turizm marşrutları hazırlanır 18 May 2021, 10:54 Sonuncu buraxılış imtahanlarının nəticələri bu tarixdə AÇIQLANACAQ 18 May 2021, 10:48 Xırdalanda vaqon yanır 18 May 2021, 10:43 Azərbaycan ordusu bölgədə sülhün və təhlükəsizliyin qarantıdır 18 May 2021, 10:40 Stress pozuntularının aradan qaldırılması xaricdəki azərbaycanlı mütəxəssislərlə müzakirə edilib 18 May 2021, 10:35 “Mətbuat Dmanisidəki insidentlə bağlı informasiyalara diqqət etməlidir” - "Lider Media”nın rəhbəri 18 May 2021, 10:30 Bakıdan Qəbələyə ilk qatar yola düşdü 18 May 2021, 10:24 Qırğızıstan lideri Putinlə görüş üçün izolyasiya olundu 18 May 2021, 10:18 Bu gün “Avroviziya -2021”də Azərbaycan ifaçısı da ÇIXIŞ EDƏCƏK  18 May 2021, 10:12 Daha Laçının işğal gününü QEYD ETMİRİK - 28 illik həsrətə SON! 18 May 2021, 10:06 PUA-lar kəşfiyyat əməliyyatlarına cəlb olundu - VİDEO 18 May 2021, 10:00 Heydər Əliyev Fondu Goranboyda məktəb tikdirir 18 May 2021, 09:57 İlham Əliyev Co Baydenin müşaviri ilə sərhəd mübahisəsindən danışdı - Rəsmi MƏLUMAT 18 May 2021, 09:53 Saatlı sakini tüfəngini polisə təhvil verdi 18 May 2021, 09:48 Bakıda dizayneri tok vurub öldürdü 18 May 2021, 09:42 Səxavət Məmmədovun qardaşı vəfat etdi 18 May 2021, 09:36 Neft yenidən bahalaşdı 18 May 2021, 09:30 Manatın xarici valyutalara qarşı MƏZƏNNƏSİ 18 May 2021, 09:24