Bu gün dünyanın bir çox ölkəsində qeyd olunan 1 İyun – Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü sadəcə bayram deyil, həm də uşaqların hüquqlarına diqqət çəkmək, onların problemlərini gündəmə gətirmək və gələcək nəsillərin müdafiəsi ilə bağlı çağırış etmək məqsədi daşıyan beynəlxalq gündür. Rəngarəng tədbirlər, konsertlər və əyləncələr fonunda bu günün yaranma səbəbi daha dərin sosial məna daşıyır.
Modern.az xəbər verir ki, tarixə nəzər saldıqda, bu günün kökləri XX əsrin əvvəllərinə gedib çıxır. Uşaqların müdafiəsi ideyası ilk dəfə 1925-ci ildə keçirilən beynəlxalq tədbirlər zamanı geniş müzakirə olunmağa başladı. Həmin dövrdə müharibələrin, yoxsulluğun və sosial böhranların uşaqlara təsiri beynəlxalq ictimaiyyəti bu məsələyə daha ciddi yanaşmağa vadar etmişdi.
Tarixçilərin qeyd etdiyi versiyalardan birinə görə, 1925-ci ildə San-Fransiskoda yaşayan çinli uşaqlar üçün təşkil olunan xüsusi tədbirlər də 1 iyun tarixinin sonradan simvolik məna qazanmasına təsir göstərib. Bununla belə, 1 iyunun beynəlxalq səviyyədə formalaşması daha çox sonrakı dövrlərlə əlaqələndirilir.
1949-cu ildə Moskvada keçirilən beynəlxalq qadın təşkilatlarının toplantısında uşaqların müdafiəsinə həsr olunan xüsusi günün yaradılması təşəbbüsü irəli sürüldü. Ardınca 1950-ci ildən etibarən 1 iyun bir sıra ölkələrdə rəsmi və ictimai səviyyədə qeyd edilməyə başladı. Sonrakı illərdə 1 iyun uşaqların hüquqları və sosial müdafiəsi ilə bağlı kampaniyaların əsas platformalarından birinə çevrildi.
Bu gün niyə vacibdir?
1 iyunun yaranmasının əsas səbəbi müharibələr, aclıq, yoxsulluq, uşaq əməyinin istismarı və sosial problemlərdən ən çox təsirlənən qruplardan biri olan uşaqların müdafiəsinə diqqət çəkmək idi. Sonrakı illərdə uşaqların təhsil, səhiyyə, təhlükəsizlik və sosial təminat hüquqları beynəlxalq gündəliyin mühüm hissəsinə çevrildi.
1959-cu ildə qəbul edilən Uşaq Hüquqları Bəyannaməsi, 1989-cu ildə qəbul olunan Uşaq Hüquqları Konvensiyası və sonrakı beynəlxalq sənədlər uşaqların müdafiəsi istiqamətində dönüş nöqtələri hesab olunur. Bu sənədlər birbaşa 1 iyunda qəbul edilməsə də, həmin günün fəlsəfəsinin formalaşmasına ciddi təsir göstərib.
Dünyada necə qeyd olunur?
Fərqli ölkələrdə 1 iyun müxtəlif formalarda qeyd edilir. Azərbaycan da daxil olmaqla bir çox post-sovet ölkələrində uşaqlar üçün konsertlər, açıq hava festivalları, park tədbirləri, maarifləndirici layihələr və sosial aksiyalar keçirilir.
Asiya ölkələrinin bir hissəsində məktəblərdə xüsusi proqramlar, yaradıcılıq festivalları və uşaqlar üçün istirahət günləri elan edilir. Bəzi Avropa ölkələri və ABŞ-də isə diqqət daha çox noyabr ayında qeyd olunan Ümumdünya Uşaqlar Gününə yönəlsə də, uşaqların hüquqları ilə bağlı sosial kampaniyalar 1 iyunda da təşkil edilir.
Son illərdə bir çox ölkələrdə bu tarix yalnız əyləncə günü deyil, həm də uşaq zorakılığı, təhsil bərabərsizliyi, yoxsulluq və rəqəmsal təhlükələr kimi problemlərin müzakirə olunduğu platformaya çevrilib.
Bu günün əsl mənası hədiyyə və əyləncədən daha çox, uşaqların təhlükəsizliyi, təhsili və sosial müdafiəsinə diqqət ayırmaqdır. Çünki Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Günü yalnız bayram deyil, həm də cəmiyyət üçün bir xatırlatmadır: uşaqların gələcəyi onların bu gün necə qorunmasından asılıdır.
