Arxiv
25 May 2018, 00:06 | MƏDƏNİYYƏT
“Həbsdə dostumuza işgəncələr verilir, sənin isə xeyli borcun var” – Ağrılı məktublar –AXC-100

 

 

 

Modern.az  Cümhuriyyətin 100 illik yubileyi münasibətilə yazılarını davam etdirir:

 

 Rəsulzadə  mühacirətdə olduğu zaman həm Azərbaycanın məcburi səbəblərdən dünyanın bir çox ölkələrində yaşamalı olduğu aydınları, həm də əcnəbi əlaqələri ilə məktublaşır. Ən çox məktub yazdığı şəxslərdən biri də Paris Sülh Konfransına göndərilən diplomat, ictimai xadim və jurnalist Ceyhun Hacıbəylidir. 

 

Onların arasındakı məktubların ümumi sayı 40-a qədərdir. M.Ə.Rəsulzadə bu məktubları 1922-ci ilin oktyabrından İstanbuldan göndərməyə başlayıb. Sonrakı məktubları isə yaşadığı digər ölkələrdən, ünvanlardan göndərib.

 

Son məktublarından biri isə 1954-cü ildə yazılıb. Həmin ilin 6 dekabrında yazılan məktubda Rəsulzadə ürək ağrısı ilə qeyd edir:  

 

“Əziz və möhtərəm Ceyhun bəy! Münhendən alınan qara xəbər buradakı vətənsevərlərin dərin təəssüflərinə səbəb oldu. Mərhum Əbdürrəhman Fətəlibəylinin uğradığı faciəli aqibət hər kəsdə qəddar düşmənə qarşı nifrəti daha da qüvvətləndirmişdir. Azərbaycanlı istiqlaliyyətçilərin duyduqları acıya tərcüman olaraq mərhumun ən yaxın arkadaşları Azərbaycan qrupunun bir təmsilçisi olmaqla Sizə ən səmimi təşəkkürlərimi bildirir, candan təziyət edirəm. Yürüdülən çətin mücadilədə qəddar düşmənə qarşı ayıq olmaq şərtdir. Mücadilə davam edəcəkdir.

Sayğılarımla, M. Ə. Rəsulzadə”.

 

Amma bu yeganə ağrılı məktub deyil! Bu iki xadim arasındakı məktublaşmaların hər birində bur ağrı-acını görə bilirik.

 

Məsələn, 1924-cü il 17 fevral tarixli məktubunda  “Yeni Qafqasiya” jurnalının abunə problemlərindən danışır. Ceyhun bəyin Fransada jurnalın abunəsinə yardımçı olmasını bildirir. Qeyd edir ki, şair Əhməd Cavad həbsdədir və ona işgəncələr verilir. Eyni zamanda Ceyhun bəyin məqaləsini də aldığını bildirir.

 

 

Aralarındakı məktublaşmalardan biri də 23 oktyabr 1930-cu il tarixində  Varşavadan göndərilib. Bu məktubda Rəsulzadənin böyüklüyünün bir daha şahidi oluruq. Onun özü maddi baxımdan o qədər də yaxşı durumda olmasa da, daha ağır vəziyyətdə olan Ceyhun bəyin maddi rifahı üçün əlindən gələni edir. Məktubda da bundan söz açılır:

 

 “Əzizim Ceyhun bəy! 

 

Sonuncu məktubunuza bu vaxta qədər cavab verə bilmədim. Məqsəd İstanbuldan Sizinlə əlaqədar olan məsələdən müəyyən bir cavab almaq idi. Çox təəssüflər olsun ki, Xəlil bəydən aldığım məktubda, İstanbul bir formal nöqsanı əsas gətirərək, Sizin maaşınızın büdcəyə daxil edilməsi məsələsinin təxirə salındığını bildirilir. Nümayəndə heyətindən Sizin təkrar heyətə daxil edildiyiniz haqqında qərarın surətinin gəlməsini gözləyirlər. Bununla belə, mən bu formal məsələnin başa çatmasını gözləmədən, Sizə verilmək üçün Miryaqub bəylə hələlik 500 frank göndərdim. Ümid edirəm ki, gələn ay üçün məsələ tamamilə aydınlaşar. Sizin alacağınız da təsdiq olunar. Məktubunuzda “mənə hə, və ya yox, aydın cavab veriniz!” deyə bir ton vardır. “Beş aydır gözləyirəm, filan” deyirsiniz. Bu xüsusda qismən özünüz də günahkarsınız. Sonra nəzərə almaq lazımdır ki, məsələnin həlli xeyli dərəcədə məndən və ya Mir Yaqub bəydən deyil, onun həlli ilə əlaqədar müəssisələr və onlardakı prosseduralardan asılıdır. Hər halda “dilimdən iltizam aldılar da, sonra əhəmiyyət vermədilər” misalındakı münasibətiniz hadisəyə qətiyyən uyğun deyildir. Bu doğru olmaz. Bununla bərabər, Sizə rusca nəşr olunan bir broşurumu (kitabçamı) göndərirəm. 

Hələlik hörmət və salamlarla. Məmməd Əmin

 

Qeyd edək ki, həmin məktublar 2010-cu ildə Moskvada M.Ə.Rəsulzadənin rus dilində nəşr edilən “Sbornik proizvedeniyi i pisem” kitabında çap olunub.

 

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Konsul partlayışda yaralandı 5 Avqust 2020, 00:52 Beyrutdakı partlayışda ölü sayı 70-ə çatdı: 3,7 min yaralı var - YENİLƏNİB 5 Avqust 2020, 00:36 Respublikaçı Alternativ partiyası qurultay keçirdi 5 Avqust 2020, 00:26 Paytaxt dəhşətli partlayışdan sonra - FOTOLAR 5 Avqust 2020, 00:07 Qubernator göz yaşlarına boğuldu - VİDEO 4 Avqust 2020, 23:49 Daha səkkiz vətəndaşımız vətənə təxliyə olundu 4 Avqust 2020, 23:32 “Palmali”nin gəmisi də partlayış zamanı limanda  olub 4 Avqust 2020, 23:24 Beyrut xəstəxanaları yaralılarla doldu: ölü sayı 30-a çatdı 4 Avqust 2020, 23:13 Avropa yenidən sərhədlərini bağlaya bilər 4 Avqust 2020, 22:33 Livanda matəm elan olundu: ölənlərin sayı artır 4 Avqust 2020, 22:16 Türkiyədə ardıcıl zəlzələ oldu 4 Avqust 2020, 21:59 ÜST tibbi maskanı həmrəylik rəmzi elan etdi 4 Avqust 2020, 21:52 Türkiyədə daha 1 083 nəfər koronavirusa yoluxdu 4 Avqust 2020, 21:39 Deputat büdcənin müzakirəsi zamanı bəzi təkliflər verib 4 Avqust 2020, 21:20 Ölkə daxilində hərəkət üçün “icaze.e-gov.az” portalında ezamiyyə vərəqi alınmalıdır - QƏRAR 4 Avqust 2020, 21:11 Bu şəxslərin XİDMƏTİ VƏSİQƏ ilə hərəkətinə İCAZƏ VERİLDİ 4 Avqust 2020, 21:11 Əli Əsədov sərt karantinlə bağlı daha bir QƏRAR verdi 4 Avqust 2020, 20:57 Paytaxtda güclü partlayış: 6 ölü, YENİLƏNİB - VİDEO 4 Avqust 2020, 20:52 “WhatsApp”da mesajların həqiqiliyini yoxlamaq mümkün olacaq 4 Avqust 2020, 20:37 Yeni ekspres avtobuslar xəttə  buraxılır - GEDİŞHAQLARI... 4 Avqust 2020, 20:24 Süni tənəffüs cihazına qoşulan COVİD-19 xəstələrinin sayı 51 nəfərədək azaldı 4 Avqust 2020, 20:14 Fransada pandemiyanın ikinci dalğası barədə xəbərdarlıq edilib 4 Avqust 2020, 19:39 Çinin koronavirusa qarşı aparıcı həkimləri Bakıda - FOTO 4 Avqust 2020, 19:24 Samir Şərifov: “İcmal büdcənin kəsiri 8 milyard 436 milyon manat təşkil edəcək” 4 Avqust 2020, 18:57 XİN: BMT-də COVID-19 pandemiyasına həsr olunmuş xüsusi sessiya davam edir 4 Avqust 2020, 18:45 Dövlət büdcəsinə dəyişiklik layihəsi parlamentin plenar iclasına TÖVSİYƏ EDİLDİ 4 Avqust 2020, 18:32 Milli Məclisin deputatları Belarusda prezident seçkilərini izləyəcək 4 Avqust 2020, 18:27 “Space” 1 saatda 20 dəqiqə reklam verdiyi üçün CƏZALANDIRILDI 4 Avqust 2020, 18:16 Dolların sabaha olan məzənnəsi açıqlandı 4 Avqust 2020, 18:14 Bakı Nəqliyyat Agentliyi daha 5 ekspres xətt təşkil edir 4 Avqust 2020, 18:05 “Nar” eşitmə məhdudiyyətli insanları tibbi-gigiyenik vasitələrlə təmin edib 4 Avqust 2020, 17:59 Korrupsiyada ittiham olunan kral ölkəni tərk etdi 4 Avqust 2020, 17:56 “Gürcüstanın timsalında strateji tərəfdaş görmədik” – Elxan Şahinoğlunun ŞƏRHİ 4 Avqust 2020, 17:31 Bu idman komplekslərində viruslu xəstələr müalicə alacaq 4 Avqust 2020, 17:24 Koronavirusa bugünkü yoluxma azalıb, sağalma artıb - RƏQƏMLƏR 4 Avqust 2020, 17:23