Arxiv
21 Oktyabr 2019, 11:13 | ƏDƏBİYYAT
Fətəli şahın topu - Və ya Təbrizdən Peterburqa “atəş”

İran şahənşahı Fətəli şah Qacarı yaxşı tanıyırsınız. Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev onu cəhənnəmdə "Odabaşı" ("Xortdanın cəhənnəm məktubları") kimi "yüksək məqam"a layiq görmüşdü:

"...Bu halda gördüm, mənə tərəf bir кişi gəlir: arıq, uzun, bоğazı naziк, başı balqabaq bоyda. Burnu qaraquş burnuna və saqqalı кeçi saqqalına bənzəyir. Amma döşündə bir şiri-xurşid nişanı var. Və nişanın da ətrafında farsca bu sözlər yazılmış: “Şоr sudur, nə əhəmiyyəti var. Ver töкsün atasının gоruna”.

 

Yazını оxuyan təк, кişini tanıdım. Yəqin qarelər hamısı tanıdılar. Tanımayanlar varsa, vəzir Mirzə Ağa Asinin divanını оxusunlar, о saat tanıyarlar.
Кişidən xəbər aldım:
– Mərdəкə, burada nəmənə qayırırsan?
Dedi:
– Elə ölən gündən məni cəhənnəmdə оdabaşı ediblər.
Dedim:
– Çоx gözəl mənsəbdir, mübarəк"
( Böyük ədibi andıq, Əbdürrəhim bəyin ruhuna salam olsun).
Mirzə Ağa Asinin divanında isə deyilir ki, Türkmənçay anlaşmasının maddələrindən şahı xəbərdar edən baş vəzir deyir ki, rus padşahı Mazandaran (Xəzər) gölünü də istəyir.
Fətəli şah:
- “Abəki-şürəst, çi faidə darəd, bedəh birizəd bəguri-pədərəş!” ( yəni “şor sudur, nə faydası var, ver töksün atasının goruna!”).

Gələk əhvalatımıza. Həmin o Fətəli şah Təbrizə, varisi Abbas Mirzənin yanına təşrif buyurur. Hadisə vaqe olur təxminən 200 il əvvəlin bu vaxtlarında. Bu o dönəmdir ki, rus çarı I Nikolayın qoşunları Təbriz civarına çatıb və gecə-gündüz şəhəri topa tutur.
Padşah əyanlara, orduya, üləmaya qəzəblənir:
- Siz nəmənəsiz ki, urusların topu gecəmizi, gündüzümüzü zəhər edib. Hanı bizim topumuz?
- Qibleyi-aləm, urus padşahı nə karədir, biz elə top tökərik ki, onun yuxusu ərşə çəkilər, - deyə sarayın alimi biəməlləri Fətəli şahı sakitləşdirirlər.
Şah:
- Nə vaxta, pədərsüxtələr!
- 10 günə!

 

Alimlər topu hazırlayıb şaha xəbər göndərirlər. Fətəli şahın kefi kökəlir və təntənəli mərasim elan edir.
Belələliklə, prezentasiya günü yetişir: şah, vəzir-vəkil, əyanlar, sərkərdələr, Təbriz camaatının seçilmişləri yığışır topun başına. Top nə top - uzunluğu 10 metr, görkəmi öd partlatan.
Topun ixtiraçısı:
- Qibleyi-aləm, topu hara tuşlayaq?
Rusların əlindən yanıqlı olan Fətəli şah:
- Düz Fitilbörkə (yəni Peterburqa)!

 

Topu tuşladıqdan sonra hava nəm olduğu üçün arxasına kağız-kuğuz, əsgi-məsgi basırlar ki, barıt tez alışsın.
Əlqərəz, fitili alışdırırlar, millət barmaqları ilə qulaqlarını tıxayır ki, atəş səsi baş-beyinlərini aparmasın. Amma barıta çatmamış od sönür. İkinci cəhd: yenə qulaqlar tıxanır, fitil yenə sönür. Üçüncü cəhd: artıq qulaq tıxayan yoxdur, topdan ümid kəsilib. Amma bu dəfə fitil işə yarayır, barıt alışır, top atır: boooom!

Topun səsindən qulaqlar zingildəyir, gözlər qaralır və ətrafı his-pas, əsgi tüstüsü bürüyür...
Və baxıb görürlər ki, topun arxasında özünə şərəfli mövqe tutan padşah kəllə-mayallaq gedib, arxası üstə yerə sərilib.
Saray əhli qorxuya düşür ki, kəllələri getdi.
Vəzirin köməyi ilə yerdən qalxan, üz-gözü his içində olan Fətəli şah özünü o yerə qoymur:
- Bu topun dalı bizi bu günə qoyubsa, gör qabağı Fitilbörkü nə günə qoyub!

 

Qəzənfər Həmidoğlu

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
PSİXOLOQ MƏSLƏHƏTİ:  “Qaynar xətt” yaradılsın – KARANTİNİN 18-Cİ GÜNÜ 10 Aprel 2020, 01:38 OPEC+ razılaşdı: Gündəlik hasilat 10 milyon barel azaldılacaq 10 Aprel 2020, 00:59 Boris Conson palataya köçürüldü 10 Aprel 2020, 00:53 Bakıda motosiklet piyadanı vurdu 10 Aprel 2020, 00:36 ABŞ-da koronavirusdan ölənlərin sayı 16 374-ə çatdı 10 Aprel 2020, 00:17 Tanınmış akademik dünyasını dəyişdi 9 Aprel 2020, 23:59 İngiltərədə koronavirusdan bir gündə 881 nəfər öldü 9 Aprel 2020, 23:56 NATO-nun keçmiş baş katibi koronavirusdan sağaldı 9 Aprel 2020, 23:46 Fransada koronavirus 12 210 can alıb 9 Aprel 2020, 23:27 Azərbaycanda daha 3656 nəfər koronavirusla bağlı test olundu 9 Aprel 2020, 23:15 Bakı-Şamaxı yolunda ağır qəza 9 Aprel 2020, 23:05 Deputatın təşkilatı 20 tənhanın ərzaq təminatını üzərinə götürdü 9 Aprel 2020, 22:53 Sonu görünməyən, ağıla gəlməyən  tənəzzül – NAZARBAYEVDƏN ÖZ XALQINA MƏKTUB 9 Aprel 2020, 22:37 Heydər Əliyev Mərkəzindən Rusiyaya həmrəylik mesajı - VİDEO 9 Aprel 2020, 22:23 İşsizlərə şad xəbər: 10 000 nəfər üçün ÖDƏNİŞ EDİLİB 9 Aprel 2020, 22:18 “Rusiya Dağlıq Qarabağı müstəqil ölkə kimi tanımır” - Mariya Zaxarova 9 Aprel 2020, 21:53 Bu ölkədə koronavirus 18 279 nəfərin həyatına son qoydu 9 Aprel 2020, 21:36 Türkiyədə 3 Azərbaycan vətəndaşı koronavirusa yoluxub 9 Aprel 2020, 21:21 Türkiyədə koronavirus qurbanlarının sayı 908-ə çatdı 9 Aprel 2020, 21:08 Hərbi qulluqçular yaşı 65-dən yuxarı şəxslərə yardım çatdırıblar 9 Aprel 2020, 20:44 ATƏT PA-nın Bürosu Dağlıq Qarabağdakı “seçkiləri” ictimai sağlamlığa təhlükə adlandırdı 9 Aprel 2020, 20:27 Fəzail Ağamalıdan etiraz: VİDEONU KƏSİB BİZİ HƏDƏFƏ GÖTÜRÜBLƏR 9 Aprel 2020, 20:12 Koronavirusdan zərər çəkən sahibkarlara yardım edilməsinə başlanıldı 9 Aprel 2020, 20:01 Rusiya və Səudiyyə Ərəbistanı neft hasilatının azaldılmasına RAZILAŞDI 9 Aprel 2020, 19:52 Gürcüstanda daha 7 nəfərdə COVİD-19 tapıldı 9 Aprel 2020, 19:41 Karantindən buraxılan tələbə: “Gələn dəfə “Relax”a istirahətə gəlmək ümidi ilə...” - VİDEO 9 Aprel 2020, 19:37 “OPEC+” ölkələrinin nazirlərinin videokonfransı başladı - Neft BAHALAŞACAQ? 9 Aprel 2020, 19:29 UNEC brendi Xorvatiyada da tanındı 9 Aprel 2020, 19:24 Yol polisindən paytaxt sakinlərinə müraciət: Sağlamlığınıza biganə qalmayın 9 Aprel 2020, 19:16 Vasif Talıbovdan yeni kadr təyinatı 9 Aprel 2020, 19:09 Qazaxda 68, Tovuzda 71 nəfər cərimələndi - Karantin rejimini pozduğuna görə 9 Aprel 2020, 18:54 İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə Türk Şurasının fövqəladə zirvə görüşü keçiriləcək 9 Aprel 2020, 18:46 İşsizlərə birdəfəlik ödəməyə görə ən çox yaranan sualların CAVABLARI 9 Aprel 2020, 18:40 Azercell dünyanın ən çox baxılan televiziya kanalarını təqdim edir 9 Aprel 2020, 18:33 Koronavirusdan ölənlərin sayı 90 minə ÇATDI 9 Aprel 2020, 18:30