Arxiv
21 Oktyabr 2019, 11:13 | ƏDƏBİYYAT
Fətəli şahın topu - Və ya Təbrizdən Peterburqa “atəş”

İran şahənşahı Fətəli şah Qacarı yaxşı tanıyırsınız. Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev onu cəhənnəmdə "Odabaşı" ("Xortdanın cəhənnəm məktubları") kimi "yüksək məqam"a layiq görmüşdü:

"...Bu halda gördüm, mənə tərəf bir кişi gəlir: arıq, uzun, bоğazı naziк, başı balqabaq bоyda. Burnu qaraquş burnuna və saqqalı кeçi saqqalına bənzəyir. Amma döşündə bir şiri-xurşid nişanı var. Və nişanın da ətrafında farsca bu sözlər yazılmış: “Şоr sudur, nə əhəmiyyəti var. Ver töкsün atasının gоruna”.

 

Yazını оxuyan təк, кişini tanıdım. Yəqin qarelər hamısı tanıdılar. Tanımayanlar varsa, vəzir Mirzə Ağa Asinin divanını оxusunlar, о saat tanıyarlar.
Кişidən xəbər aldım:
– Mərdəкə, burada nəmənə qayırırsan?
Dedi:
– Elə ölən gündən məni cəhənnəmdə оdabaşı ediblər.
Dedim:
– Çоx gözəl mənsəbdir, mübarəк"
( Böyük ədibi andıq, Əbdürrəhim bəyin ruhuna salam olsun).
Mirzə Ağa Asinin divanında isə deyilir ki, Türkmənçay anlaşmasının maddələrindən şahı xəbərdar edən baş vəzir deyir ki, rus padşahı Mazandaran (Xəzər) gölünü də istəyir.
Fətəli şah:
- “Abəki-şürəst, çi faidə darəd, bedəh birizəd bəguri-pədərəş!” ( yəni “şor sudur, nə faydası var, ver töksün atasının goruna!”).

Gələk əhvalatımıza. Həmin o Fətəli şah Təbrizə, varisi Abbas Mirzənin yanına təşrif buyurur. Hadisə vaqe olur təxminən 200 il əvvəlin bu vaxtlarında. Bu o dönəmdir ki, rus çarı I Nikolayın qoşunları Təbriz civarına çatıb və gecə-gündüz şəhəri topa tutur.
Padşah əyanlara, orduya, üləmaya qəzəblənir:
- Siz nəmənəsiz ki, urusların topu gecəmizi, gündüzümüzü zəhər edib. Hanı bizim topumuz?
- Qibleyi-aləm, urus padşahı nə karədir, biz elə top tökərik ki, onun yuxusu ərşə çəkilər, - deyə sarayın alimi biəməlləri Fətəli şahı sakitləşdirirlər.
Şah:
- Nə vaxta, pədərsüxtələr!
- 10 günə!

 

Alimlər topu hazırlayıb şaha xəbər göndərirlər. Fətəli şahın kefi kökəlir və təntənəli mərasim elan edir.
Belələliklə, prezentasiya günü yetişir: şah, vəzir-vəkil, əyanlar, sərkərdələr, Təbriz camaatının seçilmişləri yığışır topun başına. Top nə top - uzunluğu 10 metr, görkəmi öd partlatan.
Topun ixtiraçısı:
- Qibleyi-aləm, topu hara tuşlayaq?
Rusların əlindən yanıqlı olan Fətəli şah:
- Düz Fitilbörkə (yəni Peterburqa)!

 

Topu tuşladıqdan sonra hava nəm olduğu üçün arxasına kağız-kuğuz, əsgi-məsgi basırlar ki, barıt tez alışsın.
Əlqərəz, fitili alışdırırlar, millət barmaqları ilə qulaqlarını tıxayır ki, atəş səsi baş-beyinlərini aparmasın. Amma barıta çatmamış od sönür. İkinci cəhd: yenə qulaqlar tıxanır, fitil yenə sönür. Üçüncü cəhd: artıq qulaq tıxayan yoxdur, topdan ümid kəsilib. Amma bu dəfə fitil işə yarayır, barıt alışır, top atır: boooom!

Topun səsindən qulaqlar zingildəyir, gözlər qaralır və ətrafı his-pas, əsgi tüstüsü bürüyür...
Və baxıb görürlər ki, topun arxasında özünə şərəfli mövqe tutan padşah kəllə-mayallaq gedib, arxası üstə yerə sərilib.
Saray əhli qorxuya düşür ki, kəllələri getdi.
Vəzirin köməyi ilə yerdən qalxan, üz-gözü his içində olan Fətəli şah özünü o yerə qoymur:
- Bu topun dalı bizi bu günə qoyubsa, gör qabağı Fitilbörkü nə günə qoyub!

 

Qəzənfər Həmidoğlu

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
İranın 9 əyalətinə güclü qar yağıb - FOTOLAR 17 Noyabr 2019, 17:52 “Qarabağ” - “Düdelanj” matçının biletləri satışa çıxarılır 17 Noyabr 2019, 17:34 Azərbaycanlı deputat Belarusda parlament seçkilərini izlədi 17 Noyabr 2019, 16:53 Keçmiş döyüşçü Albert Aqarunovun komandirlərinin unudulmasına ETİRAZ ETDİ 17 Noyabr 2019, 16:49 Xamenei benzinin bahalaşmasını DƏSTƏKLƏDİ - Etirazlar böyüyür 17 Noyabr 2019, 16:22 “SİRAB” ASC-nin sədri şirkətə qarşı kampaniyaya etirazını bildirdi 17 Noyabr 2019, 16:20 “Mən bu kreslodan göyərmiş barmaqlarla yapışmayacam” - Prezident 17 Noyabr 2019, 16:18 Xərçəngdən əziyyət çəkənlərə dəyərli MƏSLƏHƏTLƏR 17 Noyabr 2019, 16:14 Həkimlər prezidentin həyatını xilas edib 17 Noyabr 2019, 16:03 Gürcüstanda müxalifət yürüş keçirib – FOTO 17 Noyabr 2019, 15:52 Rektordan tələbələrə daha 10 tövsiyə 17 Noyabr 2019, 15:29 Bakıda ağır qəza - 2 ölü, 2 yaralı 17 Noyabr 2019, 13:56 “İrandakı iğtişaşlarda azərbaycanlılar üçün də təhlükə var” - Siyasi mühacir 17 Noyabr 2019, 13:37 Sabahın hava PROQNOZU açıqlandı 17 Noyabr 2019, 13:02 “Sizin “izzəti –nəfs” dediyiniz, “sanballı rəqabət” dediyiniz budurmu?” - Əli Həsənov 17 Noyabr 2019, 12:25 Benzinin qiyməti İranda iğtişaşlar yaratdı - 12 ölü... 17 Noyabr 2019, 12:14 Ağlagəlməz QATİLLƏR 17 Noyabr 2019, 11:59 Naxçıvanda hərbi təlim yekunlaşdı - VİDEO 17 Noyabr 2019, 11:34 “525-ci qəzet” 25 YAŞINDA... 17 Noyabr 2019, 11:28 Şəhid Elgün İsmayılovun mənalı ömür yolu gənclərə örnəkdir 17 Noyabr 2019, 11:23 Şagirdləri “Bakı Metropoliteni”nə apardılar - FOTOLAR 17 Noyabr 2019, 11:05 Siyasətin Əliləri... - Həsənovlardan Kərimliyədək... 17 Noyabr 2019, 10:56 Akademik Əhliman Əmiraslanovun doğum günüdür 17 Noyabr 2019, 10:51 Nənə və 4 nəvəsi dəm qazından boğulub öldü 17 Noyabr 2019, 10:39 Qol.az saytı 11 yaşına çatdı 17 Noyabr 2019, 10:28 Belarusda parlament seçkisi keçirilir 17 Noyabr 2019, 10:22 Azərbaycan “Tokio 2020” Olimpiadasına 10 vəsiqə qazanıb 17 Noyabr 2019, 10:17 Avro-2020-nin seçmə mərhələsində 9-cu tur yekunlaşdı - NƏTİCƏLƏR 17 Noyabr 2019, 10:08 Ermənistan atəşkəsi 23 dəfə pozub 17 Noyabr 2019, 10:05 Mehriban Əliyevadan Azərbaycan xalqına TƏBRİK: “Əmin-amanlıq əbədi olsun! 17 Noyabr 2019, 10:02 Aksiya zamanı 147 nəfər saxlanılıb 17 Noyabr 2019, 00:53 Güclü qara görə məktəblər bağlandı 17 Noyabr 2019, 00:37 Türkiyədə zəlzələ oldu 17 Noyabr 2019, 00:19 Azərbaycan xalqının Dirçəliş Günü - VİDEO 17 Noyabr 2019, 00:00 “Qrupdakı bütün komandalar Azərbaycan yığmasından yaxşıdır” - Nikola Yurçeviç 16 Noyabr 2019, 23:56