Arxiv
5 mart 2012, 01:07 | İQTİSADİYYAT
Bizə mədəniyyət dərsi keçən Avropanın biabrçılıqları...

Mədəniyyəti Şərqdən və İslam dünyasından öyrənən "mədəni" Avropanın 16-cı əsrdə yaşam tərzi ilə bağlı son dərəcə maraqlı detallar:

1. İngiltərədə insanların çoxu iyun ayında evlənirdilər. Çünki 1 illik hamamlarını may ayında qəbul edirdilə...r. İyun ayında isə hələ çox pis iy vermirdilər. Amma yenə də bədənlərindən gələn iyi müəyyən qədər basdırmaq üçün gəlinlər əllərində bir dəstə gül aparardılar.
Çimmək üçün nəzərdə tutulmuş hamam bir çəlləkdən ibarət idi. Evin kişisi birinci olaraq təmiz su ilə çimmək hüququna malik idi. Ondan sonra oğulları və digər kişilər, daha sonra qadınlar, sonra uşaqlar və ən son olaraq da körpələr eyni suda çimirdilər. Bu zaman su o qədər çirkli hala gəlirdi ki, içində doğrudan da nəyisə itirmək olardı. İngiliscədə "hamam suyu ilə birlikdə körpəni də atmayın" (Don´t throw the baby out with the bathwater) məşhur ifadəsi buradan qaynaqlanır.

2. Evlərin damı üst-üstə yığılmış qamışdan düzəldilirdi, qamışın altında taxta olmurdu. Burası heyvanların tək isinə biləcəyi yer olduğundan hamısı (it, pişik, siçan və s.) orada yaşayırdı. Yağış yağdığı zaman dam sürüşkən olurdu və bəzən heyvanlar sürüşərək damdan aşağı düşürdülər. İngiliscədə "it-pişik yağır" (It´s raining cats and dogs) məşhur ifadəsi buradan gəlməktədir.

3. Ət məhsulları çox nadir hallarda ələ keşdiyindən, əsasən göy və tərəvəz məhsullarına üstünlük verilirdi. Hazırlayan zaman da yeməyi bir neçə günlük bişirərdilər. "Noxud yarması isti, noxud yarması soyuq, qazandakı noxud yarması doqquz günlük" (peas porridge hot, peas porridge cold, peas porridge in the pot nine days old) kəlamının mənşəyu buradandır.

4. Donuz əti tapdıqlarında çox sevinərdilər. Evə gələn ən hörmətli qonağa donuz ətindən bişmiş yeməklər təqdim edilirdi. Birisinin evinə donuz əti gətirməsi zənginlik əlaməti sayılırdı. Bu ətdən kiçik bir parça kəsərək müsafirlərlə paylaşırdılar. Buna "yağ çeynəmək" (chew the fat) adı verilirdi.

5. Pulu olanlar qalay-qurğuşun qatışığından hazırlanmış boşqablardan istifadə edirdilər. Qurğuşunun yeməyə qarışması isə çoxsaylı zəhərlənmələrə səbəb olurdu. Daha çox pomidorlar buna səbəb olduğundan, Avropada təqribən 400 il pomidorların zəhərli olduğunu düşünürdülər. Kasıb əhali isə taxta boşqablardan istifadə edirdi. Çox zaman isə boşqablar boyat çörəkdən hazırlanırdı. Çörəklər o qədər boyat və sərt olurdu ki, boşqab kimi uzun müddət istifadədə qala bilirdi. Bu cür boşqablar yuyulmadığı üçün içində qurdlar və göbələklər əmələ gəlirdi. Qurdlu və kifli boşqablardan yemək yeyən insanların ağızlarında "boşqab ağzı" (trench mouth) deyilən xəstəlik meydana gəlirdi.

5. Pivə və digər spirtli içkiləri qurğuşun qədəhlərdə içərdilər. Bu isə insanları bir neçə gün şüursuz vəziyyətə gətirərdi. Yoldan keçən insanlar bunların öldüyünü sanıb dəfn etmək üçün hazırlıq görərdilər. Onları bir neçə günlük mətbəx masasının üstünə yatırardılar, ailə ətrafına toplanıb yeyib-içərək oyanıb-oyanmayacaqlarını gözləyərdi. Buna "oyanma nöbəti" deyilərdi. Bəzən səhvən diri adamı da ölü hesab edib (gec özünə gəlməsi səbəbi ilə) basdırırdılar. Bunun qarşısını almaq üçün sonralar, cəsədlərin biləklərinə bir ip bağlayıb bu ipi tabutdan bayıra çıxararaq bir zilə bağlayardılar. Bir nəfər bütün gecə boyu məzarlıqda oturub zil səsini dinləyərdi. Buna da "məzarlıq nöbəti" (graveyard shift) deyilirdi. Bəziləri zil sayəsində qurtulur (saved by the bell), bəziləri də "ölü zilçi" (dead ringer) olurdu.

6. Orta əsrlərdə Avropadakı rahibələrin üz və əllərindən başqa yerlərini yumaları qəti şəkildə qadağan edilmişdi.

7. Kastilya Kraliçası İsabella belə, 50 ildən artıq sürən həyatı boyunca iki dəfə çimmişdi.

8. Tualetlə hələ tanış olmayan Avropada "artıqları" küçələrə boşaltma adəti 17-ci əsrə qədər sürdü.

9. Fransa krallarından 14-cü Lyuis, gününün bəlli bir zamanını lazımlığında oturaraq keçirir, dövlət işlərini də oradan idarə edirdi.

10. 1600-cü illərdə İstanbula gələn ingilis səfirlər, lazımlıqdan istifadə etdikdən sonra içindəkiləri pəncərədən boşaltma adətləri üzündən şəhərdən uzaq olan bir məkanda yerləşən evə göndərilmişdilər.
19-cu əsr gəldikdən sonra, qəti olaraq tualetdən istifadə edəcəklərinə dair söz verdikləri üçün təkrar şəhərə köçmələrinə içazə verilmişdi...

VƏ BU GÜN ONLARIN TÖRƏMƏLƏRİ BİZƏ MƏDƏNİYYƏT DƏRSİ KEÇİRLƏR!!!

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Polis 10 kiloqramdan çox narkotik götürdü 4 Avqust 2020, 16:02 Fəttah Heydərovla bağlı NEKROLOQ imzalandı 4 Avqust 2020, 16:00 Maliyyə naziri: İqtisadiyyatın əksər sektorlarında azalmalar müşahidə olunmaqdadır 4 Avqust 2020, 15:58 Bu şəxslərin rayonlara gediş-gəlişinə İCAZƏ VERİLDİ 4 Avqust 2020, 15:42 Prezident və birinci xanım Bakıda salınan yeni parkda - FOTOLAR - YENİLƏNİB 4 Avqust 2020, 15:40 Qazaxın su və kanalizasiya sistemi yenidən qurulur 4 Avqust 2020, 15:31 Deputatın maaşından tutublar 4 Avqust 2020, 15:27 İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsi büdcəni müzakirə edir 4 Avqust 2020, 15:22 DSMF-nin gəlir və xərclərinin azalma səbəbi komitə iclasında açıqlandı 4 Avqust 2020, 15:17 2 polisin qatili 25 il sonra Azərbaycanda YAXALANDI 4 Avqust 2020, 15:08 Hamımızın ağsaqqalı FƏTTAH HEYDƏROV 4 Avqust 2020, 15:06 BMU ilə İnha Universiteti arasında ikili diplom proqramına müraciət imkanı sadələşdirilib 4 Avqust 2020, 14:53 Naftalanda karantin qaydalarına nəzarət işləri davam etdirilir 4 Avqust 2020, 14:44 DİM-dən qəbul imtahanlarının 2-ci mərhələsinin vaxtı ilə bağlı AÇIQLAMA 4 Avqust 2020, 14:33 İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzində kadr təyinatları olub 4 Avqust 2020, 14:09 Lukaşenko: “Rusiyanın Belarusdan başqa yaxın müttəfiqi qalmayıb” 4 Avqust 2020, 14:06 Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna toplanan vəsaitin HƏCMİ 4 Avqust 2020, 13:55 Ermənilər bir faktı etiraf edə bilmirlər ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda İsrailin strateji tərəfdaşıdır” - Arye Qut 4 Avqust 2020, 13:48 Birinci vitse-prezidentin köməkçisi: “Emənistan bir daha səbrimizi sınağa çəkməsin!” 4 Avqust 2020, 13:42 Sabaha gözlənilən HAVA PROQNOZU 4 Avqust 2020, 13:36 Agentlik ictimai iaşə müəssisələrinə müraciət etdi 4 Avqust 2020, 13:22 Azərbaycanlı şagird Rusiyadakı “Kurchatov” olimpiadasında 3-cü yerə çıxıb 4 Avqust 2020, 13:14 3,3 min kassa çeki üzrə ƏDV-nin geri qaytarılmasından imtina edilib 4 Avqust 2020, 13:04 İki bələdiyyə sədrinə cərimə kəsildi 4 Avqust 2020, 12:57 Azyaşlı azərbaycanlı blogerdən Ermənistanın faşist siyasətinə etiraz - VİDEO 4 Avqust 2020, 12:51 Memar Şahdağlinskinin etirafları və poetik müraciəti 4 Avqust 2020, 12:47 Fəttah Heydərov I Fəxri xiyabanda dəfn olundu - YENİLƏNİB 4 Avqust 2020, 12:46 Neft Fondu iyulda banklara nə qədər dollar satıb? – MƏBLƏĞ 4 Avqust 2020, 12:44 Sərxoşluq edən 583 nəfər müalicəyə cəlb edilib 4 Avqust 2020, 12:42 İşğal altındakı torpaqlarda virusa yoluxanların sayı 247-yə ÇATDI 4 Avqust 2020, 12:41 Azərbaycanda narkotiklərə görə tutulanların yaş və cins GÖSTƏRİCİLƏRİ 4 Avqust 2020, 12:34 Narkomaniyadan əziyyət çəkən 1228 nəfər məcburi müalicəyə göndərilib 4 Avqust 2020, 12:30 O, “yuxarıdan” göndərilib, “lap yuxarıdan!..” 4 Avqust 2020, 12:24 Pliski - Qədim türklərin yaratdığı meqapolis – FOTOLAR 4 Avqust 2020, 12:21 Azərbaycandakı QİÇS-li xəstələrin sayı açıqlanıb 4 Avqust 2020, 12:21