Arxiv
10 Dekabr 2019, 10:30 | QARABAĞ
“İtirilmiş  torpaqlarımız...” silsiləsindən - Cəbrayılın kəndləri ermənilərə necə verildi... - VIII YAZI

1929-cu ilədək  inzibati-ərazi bölgüsü kimi mövcud olmuş qəza idarəetmə forması  Qarabağın dağlıq hissəsində 07 iyul 1923-cü il tarixdə yaradılmış Muxtar Vilayət hüququnda  (26 noyabr 1991-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti tərəfindən ləğv edilmişdir) dəyişdirildikdə Cəbrayıl qəzasının müsəlman-türk əhalisindən ibarət olan kəndləri  Xocavənd (əvvəllər Ağoğlan kəndi, sonralar Hadrut adlandırılıb) nahiyəsinin erməni idarəetmə sisteminə daxil edilib.

1923-cü ilədək Cəbrayıl qəzasının tərkibində olan Sur, Banazur, Zamzur, Hərəkül (əslində “Ağagül” toponimidir), Dolanlar, Cilan, Mülkədərə, Daşbaşı, Əfəndilər, Binyətli... kəndləri (göründüyü kimi, bu kəndlərin adlarının etno-morfo mənşəyi bütünlüklə türk toponimlərindən ibarətdir) alınaraq hay kilsə-daşnak idarəetmə hüququna aid edilib. 

   
1918-1920-ci illərdə hay-daşnak quldurlarının bu kəndlərə silahlı basqınlarından sonra hay ailələri bu obalara yığışıb və müsəlman-türk əhalsinin öz doğma dədə-baba ocağına qayıtmasına imkan verməyiblər (Cəbrayıl nahiyəsində 250-dək evi olan Quşçular kəndinin əhalisini qırmaqla bu kəndi yer üzündən siliblər).

  
1945-ci ildən sonra Xocavənd  nahiyəsinin Mülkədərə kəndində yuva qurmuş haylar qonşu Cəbrayıl rayonunun Yuxarı Məzrə kəndinin əkin torpaqlarına bitişik (kəndin 1 km-də, “Qarababa ocağı” yaxınlığında) hissədə 15 hektar sahədə üzüm bağı salmışdılar. Bu daşnak kəndinin hayları eləcə də Məlikli və Tatar kəndlərinin də torpaqlarını qanunsuz olaraq əkib-biçirdi. Belə ki, Aşıq Məlikli kəndinin qənşərində, 100 metr aralıda üzüm bağı salmış və mal ferması tikilmiş, Tatar kəndinin örüşündə isə naxırlarını otarır,  torpaqlarında da taxıl əkirdilər. Bu təsərrüfat sahələrini bəhanə edərək,  haylar adı çəkilən kəndlərinin 26 Bakı komissarları adına və “Dostluq” kolxozlarının kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlarında süni şəkildə gediş-gəliş yollarını genişləndirmiş, əlavə texniki vasitələrin tətbiqini intensiv şəkildə  qəsdən artırmışdılar.

   
Qeyd etmək lazımdır ki,   Cəbrayıl qəzasının tərkibində olan  həm də Ağoğlan, Ədilli, Ağcakənd, Şahyeri, Binədərəsi... kəndlərinin ərazisi də 1923-cü ildən etibarən hay-kilsə idarəetməsinə təhvil verilmiş, hətta min hektaradək ərazi Cəbrayıl rayonuna aid anklav kimi hay ərazilərinin əhatəsində saxlanılmışdır.

 

(Yazının hazırlanmasında Cəbrayıl  rayonunun Yuxarı Məzrə  kənd sakini   Xanoğlan Təhməz oğlu Əliyevin (1935) və Soltanlı kənd sakini Çapar Babaş oğlu Kazımovun (1962) məlumatlarından  istifadə edilib.)

           
Qismət Yunusoğlu,
Bakı Dövlət Universitetinin müəllimi (050 -372-60-08)

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Bayden Konnektikutedə ilkin seçkilərdə qələbə qazanıb 12 Avqust 2020, 16:27 Niderlandda ən böyük narkolaboratoriya  bağlandı 12 Avqust 2020, 16:21 Kürdəmirdə “Mercedes” traktora çırpılıb, ölən var 12 Avqust 2020, 16:12 Qubaya istirahətə gələn 7 nəfər cərimələndi 12 Avqust 2020, 16:06 Məktəblərdə bir dərs 35 dəqiqə, tənəffüs müddəti isə 10 dəqiqə olsun - TƏKLİF 12 Avqust 2020, 16:00 Nazir Xəzər sahilinin təmizlənməsi prosesində - Foto 12 Avqust 2020, 15:55 Prezident Əli Əsədova daha bir yüksək vəzifə verdi - SƏRƏNCAM 12 Avqust 2020, 15:50 Pərvin Kərimzadə: “Qarabağ” dayaq blokunun istifadəyə verilməsi mühüm hadisədir 12 Avqust 2020, 15:48 Vilayət Eyvazov onu DYP-yə rəis TƏYİN ETDİ 12 Avqust 2020, 15:45 “Məsləhətləşmələr aparılır”: Nazirlikdən yeni tədris ili AÇIQLAMASI 12 Avqust 2020, 15:40 Yas mərasimində iştirak edən 17 nəfər saxlanıldı - FOTOLAR 12 Avqust 2020, 15:34 Azərbaycan Premyer Liqasının yeni mövsümünün püşkü atıldı 12 Avqust 2020, 15:28 Sahibkarlığın İnkişafı Fonduna yeni sədr təyin olundu 12 Avqust 2020, 15:22 İlham Əliyev yeni "London taksi"ləri ilə tanış oldu - FOTOLAR 12 Avqust 2020, 15:16 15 yaşlı qızı zorlayan müəllimlə bağlı hökm ağırlaşdırıla bilər 12 Avqust 2020, 15:10 Azərbaycanda qızıl və gümüş kəskin ucuzlaşdı 12 Avqust 2020, 15:08 Orta məktəblərdə dərsə davamiyyət məcburi olmayacaq 12 Avqust 2020, 15:02 Neft Fondunun gəlirləri niyə azalır? - AÇIQLAMA 12 Avqust 2020, 14:56 190 manat alacaq səxslərin siyahısı banklara göndərildi - RƏSMİ 12 Avqust 2020, 14:54 Məktəblər üçün yeni tədris cədvəlinin hazırlanması təklif edildi 12 Avqust 2020, 14:48 "Barselona"nın futbolçusu koronavirusa yoluxdu 12 Avqust 2020, 14:42 “Gələcəyimiz gənclərdir” festivalı baş tutub - FOTO 12 Avqust 2020, 14:36 Azərbaycanda məhbus qollarını doğradı 12 Avqust 2020, 14:30 Dövlət sahibkarlara 250 manat ödənişinə BAŞLADI 12 Avqust 2020, 14:24 “WhatsApp”da yeni funksiya tətbiq olunacaq 12 Avqust 2020, 14:18 Binəqədidə soyğunçuluq edənlər saxlanıldı 12 Avqust 2020, 14:12 Prezidentin köməkçisi:  “Ermənistanın Milli Təhlükəsizlik Strategiyası sanki saxta tarix dərsliyidir” 12 Avqust 2020, 14:06 Vebinarlar iştirakçılara yeni və müasir biliklər aşılayır 12 Avqust 2020, 14:00 Azərbaycanda koronaviruslu xəstə evi tərk etdi - xəstəxanaya yerləşdirildi  12 Avqust 2020, 13:54 Mədəniyyət nazirinə müşavir təyin olundu 12 Avqust 2020, 13:48 Xəzərdə “Qarabağ”ın qüdrəti 12 Avqust 2020, 13:42 Evdə gizli nişan edənlər cərimələndi 12 Avqust 2020, 13:36 Ermənistan Sevr müqaviləsinin bərpasını istəyir: Türkiyəyə qarşı rəsmi ƏRAZİ İDDİALARI 12 Avqust 2020, 13:30 Sabahın hava proqnozu 12 Avqust 2020, 13:24 Avtobus sürücüsü ehtiyatsızlıqdan iş yoldaşını vurub öldürdü 12 Avqust 2020, 13:18