Arxiv
10 Dekabr 2019, 10:30 | QARABAĞ
“İtirilmiş  torpaqlarımız...” silsiləsindən - Cəbrayılın kəndləri ermənilərə necə verildi... - VIII YAZI

1929-cu ilədək  inzibati-ərazi bölgüsü kimi mövcud olmuş qəza idarəetmə forması  Qarabağın dağlıq hissəsində 07 iyul 1923-cü il tarixdə yaradılmış Muxtar Vilayət hüququnda  (26 noyabr 1991-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti tərəfindən ləğv edilmişdir) dəyişdirildikdə Cəbrayıl qəzasının müsəlman-türk əhalisindən ibarət olan kəndləri  Xocavənd (əvvəllər Ağoğlan kəndi, sonralar Hadrut adlandırılıb) nahiyəsinin erməni idarəetmə sisteminə daxil edilib.

1923-cü ilədək Cəbrayıl qəzasının tərkibində olan Sur, Banazur, Zamzur, Hərəkül (əslində “Ağagül” toponimidir), Dolanlar, Cilan, Mülkədərə, Daşbaşı, Əfəndilər, Binyətli... kəndləri (göründüyü kimi, bu kəndlərin adlarının etno-morfo mənşəyi bütünlüklə türk toponimlərindən ibarətdir) alınaraq hay kilsə-daşnak idarəetmə hüququna aid edilib. 

   
1918-1920-ci illərdə hay-daşnak quldurlarının bu kəndlərə silahlı basqınlarından sonra hay ailələri bu obalara yığışıb və müsəlman-türk əhalsinin öz doğma dədə-baba ocağına qayıtmasına imkan verməyiblər (Cəbrayıl nahiyəsində 250-dək evi olan Quşçular kəndinin əhalisini qırmaqla bu kəndi yer üzündən siliblər).

  
1945-ci ildən sonra Xocavənd  nahiyəsinin Mülkədərə kəndində yuva qurmuş haylar qonşu Cəbrayıl rayonunun Yuxarı Məzrə kəndinin əkin torpaqlarına bitişik (kəndin 1 km-də, “Qarababa ocağı” yaxınlığında) hissədə 15 hektar sahədə üzüm bağı salmışdılar. Bu daşnak kəndinin hayları eləcə də Məlikli və Tatar kəndlərinin də torpaqlarını qanunsuz olaraq əkib-biçirdi. Belə ki, Aşıq Məlikli kəndinin qənşərində, 100 metr aralıda üzüm bağı salmış və mal ferması tikilmiş, Tatar kəndinin örüşündə isə naxırlarını otarır,  torpaqlarında da taxıl əkirdilər. Bu təsərrüfat sahələrini bəhanə edərək,  haylar adı çəkilən kəndlərinin 26 Bakı komissarları adına və “Dostluq” kolxozlarının kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlarında süni şəkildə gediş-gəliş yollarını genişləndirmiş, əlavə texniki vasitələrin tətbiqini intensiv şəkildə  qəsdən artırmışdılar.

   
Qeyd etmək lazımdır ki,   Cəbrayıl qəzasının tərkibində olan  həm də Ağoğlan, Ədilli, Ağcakənd, Şahyeri, Binədərəsi... kəndlərinin ərazisi də 1923-cü ildən etibarən hay-kilsə idarəetməsinə təhvil verilmiş, hətta min hektaradək ərazi Cəbrayıl rayonuna aid anklav kimi hay ərazilərinin əhatəsində saxlanılmışdır.

 

(Yazının hazırlanmasında Cəbrayıl  rayonunun Yuxarı Məzrə  kənd sakini   Xanoğlan Təhməz oğlu Əliyevin (1935) və Soltanlı kənd sakini Çapar Babaş oğlu Kazımovun (1962) məlumatlarından  istifadə edilib.)

           
Qismət Yunusoğlu,
Bakı Dövlət Universitetinin müəllimi (050 -372-60-08)

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Tahir Mirkişili seçicilərə HESABAT verdi - FOTO, VİDEO 19 Yanvar 2020, 01:26 Ülvi Quliyev 12 ölkənin 1000-dən artıq idmançısının qatıldığı beynəlxalq turnirdə - FOTOLAR 19 Yanvar 2020, 00:57 Ərdoğan Merkellə Liviyadakı vəziyyəti müzakirə edib 19 Yanvar 2020, 00:38 Mahir Abbaszadə Sumqayıtda məskunlaşan seçiciləri ilə görüşdü - FOTOLAR 19 Yanvar 2020, 00:23 Ukrayna Azərbaycanlıları Radasında 20 Yanvar şəhidləri anıldı - VİDEO 18 Yanvar 2020, 23:56 Rövşən Sadıxov “start” işarəsi verdi - FOTOLAR 18 Yanvar 2020, 23:42 Hicran Hüseynova Sumqayıt seçiciləri ilə görüşdü 18 Yanvar 2020, 23:19 Qənirə Paşayeva seçicilərlə görüşlərini davam etdirir - FOTOLAR 18 Yanvar 2020, 23:05 İran vurulan təyyarənin qara qutularını Ukraynaya göndərəcək 18 Yanvar 2020, 22:46 Liviyada  limanlar  Haftarın əlinə keçdi 18 Yanvar 2020, 22:34 Bakıda gənci döyüb xəstəxanalıq etdilər 18 Yanvar 2020, 22:17 İndoneziyada güclü zəlzələ 18 Yanvar 2020, 22:05 Aksiyada 30-dan çox etirazçı saxlanıldı 18 Yanvar 2020, 21:43 Azay Quliyev məhəllələrdə görüşlərə başladı - FOTOLAR 18 Yanvar 2020, 21:24 AFFA-nın İcraiyyə Komitəsinə namizədlər bəlli oldu 18 Yanvar 2020, 21:11 Seçicilər Vüqar Bayramovu böyük coşqu ilə qarşılayıb - FOTOLAR 18 Yanvar 2020, 20:57 Bakıda yeniyetmə yol qəzasının qurbanı olub 18 Yanvar 2020, 20:37 Fəzail Ağamalının seçicilərlə görüşü davam edir - FOTOLAR 18 Yanvar 2020, 20:14 İki gündə beş kənd - Ləman Ələşrəfqızı seçicilərlə görüşlərini davam etdirir 18 Yanvar 2020, 20:03 Musa Quliyev təbliğata Gəncənin müqəddəs yerlərini ziyarət etməklə başladı - FOTO 18 Yanvar 2020, 19:43 Deputatlığa namizəd Eldar Quliyev izdihamlı görüş keçirdi - FOTOLAR 18 Yanvar 2020, 19:20 Ceyhun Məmmədov Sumqayıtda məskunlaşan cəbrayıllı məcburi köçkünlərlə görüşdü - FOTO 18 Yanvar 2020, 19:00 İlham Əliyev məqalə YAZDI 18 Yanvar 2020, 18:46 İqbal Məmmədov seçicilərlə görüşlərini davam etdirir - FOTOLAR 18 Yanvar 2020, 18:35 Müəllimlərin işə qəbulunda YENİLİK 18 Yanvar 2020, 18:04 Naxçıvan sakini Göygöldə işlədiyi evdən oğurluq etdi 18 Yanvar 2020, 17:46 Baş Prokurorluq sayt rəhbərinə xəbərdarlıq ETDİ 18 Yanvar 2020, 17:42 Cavanşir Paşazadə seçicilərlə görüşlərə başladı - FOTOLAR 18 Yanvar 2020, 17:32 Azay Quliyevin 4 illik fəaliyyətinə dair HESABAT - Video 18 Yanvar 2020, 17:22 Cəlilabadda narkoticlərə qarşı polis ƏMƏLİYYATI 18 Yanvar 2020, 17:13 Nazir əmr imzaladı - Daxili işlər orqanları gücləndirilmiş iş rejimində çalışacaq 18 Yanvar 2020, 17:02 Afət Telmanqızının həyat yoldaşı: “Bu cür xanımla həyatı bölüşmək çox asan olur” 18 Yanvar 2020, 16:50 15 yaşlı Gəncə sakini sükan arxasında öldü 18 Yanvar 2020, 16:37 Onlar ən yaşlı deputatlığa namizədlərdir - SİYAHI 18 Yanvar 2020, 16:13 Kirayə mənzil üçün müraciətlərin qəbul tarixi AÇIQLANDI 18 Yanvar 2020, 15:55
SORĞU Yeni parlamentdə kimlər olsun?