Arxiv
30 Yanvar 2020, 11:40 | MEDİA
Qulu Məhərrəmli: “Qüsurlar televiziya və radioda saytlara nisbətən azdır”

Jurnalist cəmiyyətin əsas dil daşıyıcılarından biridir. Bu səbəbdən təkcə dili bilmək bu peşə sahibləri üçün kifayət deyil. Həm yazılı, həm də şifahi nitqin qorunmasında əsas rol oynayan jurnalistlər ədəbi dilin normalarına ciddi əməl etməli, cəmiyyətə nümunə olmalıdır. Bu səbəbdəndir ki, hər il istər çap, istərsə də elektron mediada monitorinqlər aparılır. Bəs, bu monitorinqlər müsbətə doğru dəyişkliklərə səbəb olurmu? Mediada hansı dil qaydaları pozulmağa davam edir?

 

Mövzu ilə bağlı Modern.az-a danışan filologiya elmləri doktoru, media eksperti Qulu Məhərrəmli tənqidlərin az da olsa, nəticə verdiyini deyir:

“Ümumiyyətlə, keçirilən monitorinqlər, edilən tənqidlərin müəyyən dərəcədə təsiri var. Deməzdim ki, köklü dəyişiklik var. Hər halda redaktorlar, televiziya aparıcıları, müxbirlər çalışırlar ki, dil qaydalarına əməl etsinlər. Amma bunu çoxtərkibli hesab etmək olmaz. Çünki monitorinq mövcud situasiyanı üzə çıxarır və yaranan situasiyanı bəlkə bir az formalaşdırır. Peşəkarlıq artmasa, jurnalistlər dil qaydalarını yaxşı bilməsə, belə hallar davamlı olacaq. Yəni, nöqsanları, dil qüsurlarını aradan qaldırmağın ən gözəl yolu peşəkarlıqdır. Çünki yaxşı jurnalist,  yaxşı yazan adam həm də əsas ifadə vasitəsi olan dili yaxşı bilməlidir. Dili bilməyəndə bu cür yalnışlıqlara yol verilir. Sözlər yerində işlənmir, ümumi qaydalar pozulur. Əlbəttə ki, monitorinqlər olmalıdır. Milli Televiziya və Radio Şurası da bunu edir, Dilçilik İnstitutu da buna kömək etməyə çalışır, başqa qurumlar da, məsələn qeyri-hökumət təşkilatları da yaxşı işləyirlər”.

 

Qulu Məhərrəmli mediada yol verilən əsas dil nöqsanlarından da danışıb:

“Mənə elə gəlir ki, indi ən ciddi dil qayda pozuntusu sözlərin yersiz işlədilməsi, söz sırasının, bir də məntiqi mənanın pozulmasıdır. Yəni, adamlar sözü işlədir, amma mənasının fərqinə varmır. Leksik layı yaxşı bilmirlər, bəzən uzlaşma qaydasına əməl olunmur. Məncə, həmin qüsurlar televiziya və radioda saytlara nisbətən azdır. Radio və televiziyalarda isə əsasən cümlələr uzun olur, uzlaşma pozulur, orfoepiya qaydalarına əməl olunmur, bir də məntiqi vurğular hiss olunmur. Mətnin çatdırılmasında məntiqi vurğu əsas rol oynayır. Bəzən mətni oxuyan aparıcı dəqiq bilmir ki, nəyi vurğulamaq lazımdır. Bu da ondan irəli gəlir ki, əvvəlcədən mətnin üzərində işləmirlər”.

 

O, son zamanlar xarici adların dilimizdə müxtəlif formalarda işlənməsinə də münasibət bildirib:

“Alınma sözlərin və xüsusi adların deyilişi və yazılışı həm yazılı, həm də elektron mediamızın problemlərindən biridir. Bununla bağlı vahid norma olmadığına görə hərə istədiyi şəkildə deyir. Əvvəllər televiziya və radiolarda mütəxəssislər olurdu. Onlar belə sözlərin həm deyilişini, həm yazılışını, həm də vurğusunu müəyyənləşdirirdilər. Bu sözlərlə bağlı konkret prinsiplər var, həmin prinsiplər gözlənilməlidir. Biz fransızcadan alınan sözdə vurğunu axırda deməyə çalışmalıyıq. Yaxud da alman dilində vurğu birinci hecaya düşür, bunu da nəzərə almaq lazımdır. Bunlar xüsusi hallardır və bunu efir adamları yadlarında saxlamalı və əməl etməlidirlər”.

 

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Bu gün “Qarabağ”ın pley-offdakı rəqibi bəlli olacaq 24 Sentyabr 2020, 09:44 Çempionlar Liqasında “pley-off”un ilk oyunları yekunlaşdı - NƏTİCƏLƏR 24 Sentyabr 2020, 09:42 Dollar günə bu qiymətlə başladı 24 Sentyabr 2020, 09:34 Gücümüz birlikdədir! 24 Sentyabr 2020, 09:28 Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı MƏLUMAT YAYDI 24 Sentyabr 2020, 09:22 Bu gün Vurğun Əyyubun ANIM GÜNÜDÜR 24 Sentyabr 2020, 09:16 Ali məktəblərədə boş qalan yerlərə ixtisas seçimi bu tarixlərdə aparılacaq 24 Sentyabr 2020, 09:10 DİM-dən tələbə adı qazananlara XƏBƏRDARLIQ: “Vaxtında qeydiyyatdan keçməsəniz...” 24 Sentyabr 2020, 09:04 Ceyhun Bayramov Gürcüstana gedib 24 Sentyabr 2020, 08:58 Ali məktəblərə qəbulun NƏTİCƏLƏRİ açıqlandı - YENİLƏNİB 24 Sentyabr 2020, 02:20 Savaş qoxusu 24 Sentyabr 2020, 00:57 ABŞ Lukaşenkonu prezidenti kimi tanımır 24 Sentyabr 2020, 00:53 Azərbaycana bu ölkədən dərman idxalı azalıb 24 Sentyabr 2020, 00:34 Bakıda kütləvi dava 24 Sentyabr 2020, 00:17 Kəlbəcərdə şəhid olan Həsənin qızı TƏLƏBƏ adını qazandı- FOTO 24 Sentyabr 2020, 00:01 Qəza törədən azərbaycanlı repçi həbs olundu 23 Sentyabr 2020, 23:44 Çernobılda 100 ildən sonra ayılar göründü 23 Sentyabr 2020, 23:19 Bərdədə 28 yaşlı qadın kista əməliyyatında öldü 23 Sentyabr 2020, 23:09 Nazirlik 225 sahibkarlıq subyektində pozuntular aşkarladı 23 Sentyabr 2020, 22:52 Ərdoğan NATO ilə  müzakirələr aparır 23 Sentyabr 2020, 22:35 Obama sosial şəbəkədə telefonunun nömrəsini paylaşdı 23 Sentyabr 2020, 22:21 Rusiyada deputat koronavirusdan öldü 23 Sentyabr 2020, 22:08 Hindistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 90 mini ötdü 23 Sentyabr 2020, 21:57 “Dərs vaxtı”nın sabaha olan cədvəli - FOTO 23 Sentyabr 2020, 21:40 İcra başçısının müavini işdən çıxarıldı 23 Sentyabr 2020, 21:26 Şura haqqında böhtan yayan saytlar məhkəməyə veriləcək 23 Sentyabr 2020, 21:15 Türkiyədə daha 72 nəfər koronavirusdan öldü 23 Sentyabr 2020, 20:59 ABŞ-dan neft ehtiyatları barədə açıqlama 23 Sentyabr 2020, 20:45 “Ordu quruculuğunun gücləndirilməsi üçün büdcədə ciddi artım nəzərdə tutulub” - Əli Əsədov 23 Sentyabr 2020, 20:31 Baş prokuror yanında Elmi-Məsləhət Şurasının iclası keçirilib 23 Sentyabr 2020, 20:23 ABŞ-dan Rusiyaya qarşı yeni sanksiya 23 Sentyabr 2020, 20:12 “Büdcə təşkilatlarında izafi xərclərə yol verilir” - Baş Nazir 23 Sentyabr 2020, 20:01 Nazirlər Kabineti büdcə məsələlərini müzakirə etdi – QƏRAR VERDİ 23 Sentyabr 2020, 19:52 Naxçıvanda hərbi kurslar başa çatdı 23 Sentyabr 2020, 19:38 Azərbaycanda Kosmik Məsələlər üzrə Şura yaradıldı 23 Sentyabr 2020, 19:28