Arxiv
26 mart 2020, 16:26 | ƏDƏBİYYAT
Tutduğum niyyət isə bu idi: ”Bir də Qarabağa qayıdacağammı?”
Köç

Duyğuların ən məhrəmi qəlbin ən dərin qatında qalanıdır. O dərya dərinliyinə baş vuranda kəşf edirsən ki, sən demə, duyğuların təhtəlşüurda yaşayanı da varmış. Qanda, gendə, ruhda gizlənən kod kimi, fosil yaddaşı kimi…

Novruz günlərində Azərbaycan Kinostudiyasının 1983-cü ildə çəkdiyi “Köç” filminə baxmağı oxucu dostlara tövsiyyə edirəm. 9 günlük Novruz tətilində 9 dəqiqəlik qısa bir filmə baxmağa vaxt tapılar məncə.

Tərəkəmələrin Laçın yaylalarına köçündən bəhs edir. Deyərsən bəs 9 dəqiqəlik filmə yox, azından 900 illik tarixə baxırsan. Etno-kültürümüzün dərin laylarından xəbər verir: elat mədəniyyəti, məişəti, mətbəxi, canım sənə desin, folkloru, nə desən var orda. Bir sözlə, əsl Novruzluq bir filmdir Novruzdan danışmasa da.

Bəlkə yaddan çıxıb arxivlərin künc-bucağında qalıb, ya da redaktoru Eldəniz Quliyev müxalifətçidir deyə o filmi bizim TV-lər vermir. Amma nahaq!

Yutubda var. Linkini paylaşıram, baxın. Köç haqda təsəvvürü olmayanların belə duyğu yaddaşını oyadacaq.

…Mənimsə köç yaddaşım həmişə diridir.

Film hər il Ağdamdakı evimizin pəncərəsi önündən keçən köçləri yadıma saldı. Elə bildim yenə o pəncərədən boylanıram. ”Novruz sabahının pəncərəsi” essesində bəhs etmişəm. O pəncərədən baxan 10 yaşlı Vahidin gördüklərini danışım, sən də eşit, dostum oxucu.

…Köç səsi səhər obaşdan gələrdi. Bəzən hənirtisini yuxuda eşidər, oyanıb pəncərəyə cumardım. Sayı-hesabı bilinməyən qoyun sürüsü Ağdərə, Kəlbəcər dağlarından, yaylaqdan dönərdi. Sürünün asfaltdan qopan ayaq səsi quzu mələşməsinə qarışıb məhrəmani musiqi yaradarda.

Təbiətin bəstələrini hansısa allah bəndəsi köçürə bilibmi nota? Mən görməmişəm, yoxsa qoyardım o musiqini birlikdə dinləyərdik.

Pəncərəni açıb heyrətlə baxıram. Otağı qəribə köç iyi bürüyür.

Heç burnuna köç qoxusu dəyibmi? İşdi-şayəd, nə vaxt köç görsən bu dediklərimi yada sal!

Sürünün başında qulağıkəsik qurdbasan çoban itləri oynaşır. Quyruğu yerlə sürünən Qarabağ qoyunları itlərdən arxayındılar, tələsmirlər. Ağzı buğlu Qarabağ atları çoban, onun neçə aylıq azuqəsi, pal-paltarı yığılmış xurcunları belində çox yüngüldür, sürüyə cavabdehmiş kimi diribaş görünür. Çobanın qaysaq bağlamış yanaqları qırmızı qranit kimi soyuqdur, sərtdir.

Sürü yavaş-yavaş uzaqlaşdıqca o həzin “musiqi” də not-not kəsilir. Köç gedəndən sonra küçəyə qəribə sükut çökür. Bir azdan qadınlar küçəyə çıxıb darvazalarının ağzındakı köç “iz”lərini süpürəcək, aparıb ağacların dibinə tökəcək…

Filmə bir elatın köçü kimi yox, zaman köçü kimi baxdım. Nə zamanlar, nə zəmanələr köçüb bizdən. Bizsə zamandan, zəmanədən köçmədik. Min illərdir zamandayıq.

***

Heç bir dini, fəlsəfi, ideoloji inanc Novruz inancları qədər mənə doğma, məhrəm deyil. Körpəlikdən yaranıb məndə bu inanc, nənələrimin, anamın söylədikləri möhkəmlədib bu inamı məndə. “Kasıbın qapı satan ayı” deyərdi Novruza nənəm. Evinin qapısını satası olsa belə hər kəsin Novruzda qazanı qaynamalıydı. Atam sevdirib bu bayramı mənə hələ neçə ay öncədən Novruz hazırlıqlarıyla.

Gözümü açandan Novruza tapınan gördüm hər kəsi…

köç

“Köç” filmindən kadr

Ağdam işğal olunanda atam, anam, bacım Bakıya qaçqın kimi gəldilər. Əmim yataqxanaya buraxmadı, oğluna aldığı ayrıca mənzili onlara verdi. Mən də kirayə qaldığım evi tərk edib gəldim. Qohumlar acımızı öz məhrəmani davranışları ilə ovutsalar da, bizi tək qoymasalar da mən bir oğul kimi ailəmə özüm yiyə durmaq istəyirdim. Yollar arayır, çabalayır, sonda ümidsizləşirdim.

Hər dara düşəndə Novruz axşamları niyyət  tutmağım olub. Bir neçə dəfə sınamışdım. Yenə “tale ovuna”, qulaq falına çıxdım. Yadımdadır, 52 saylı avtobusdan düşüb binaların arasıyla evə gedəndə bayram şirniyyatı bişirən iki qadının açıq pəncərədən gələn sözlərini eşitdim. “Onun dərmanı zoğaldı”. Niyyət tutmuşdum ki, bu il ev ala biləcəyəmsə, bir xoş söz eşidim! Üfiqdə belə görünməyən ümid idi. “Yaxşı sözdü, dərmanı var, darıxma!”, demişdi anam. Həmin il, Biləcərinin o tayında ən sonuncu, pəncərəsi Abşeron çöllərinə açılan binada ailəmi başıma yığmağa evim oldu.

Bilirsən bu yazını niyə yazıram, dostum oxucu? İnanasan deyə. Ümidin qəhətə çəkildiyi zamanda belə ümidsizliyə qapılmayasan deyə! Novruz insanların özünə, bir-birinə, bir də sabaha inam bayramıdır!

Uzun, çox uzun illər idi ki, qulaq falına çıxmırdım. Həmişə elə bilmişəm ki, bunun üçün Tanrı dərgahındaymışsan kimi saf olduğuna özündə daxili güc duymalısan. Görünür hazır deyildim deyə alınmırdı məndə.

Dünən axşam 25 ildən sonra bir də qulaq falına çıxdım. Həyatımın ən böyük arzusunu niyyət tutub küçəyə düşdüm. Bir-biriylə söhbət edən iki İsveçlidən eşitdiyim ilk söz bu oldu: “Man måste skydda sig själv” – “Adam gərək özünü özü qoruya”. Koronavirusdan danışırdılar

…Tutduğum niyyət isə bu idi: ”Bir də Qarabağa qayıdacağammı?” İşarət aydın idi. Qarabağa qayıtmağın yolu onu almaqdır.

***

köç filmindən kadrlar

“Köç” filmindən kadrlar

Filmin sonunda balaca çoban çomağını başı üzərində fırladaraq üzü yamaca qaçır. Qarabağın çiçəkli alp çəmənliyində yüyürür.

O uşaq kimi o yamaclara sarı yüyürmək – Qarabağa köçmək arsusuyla Novruzunu təbrik edirəm, dostum oxucu, Novruza tapınan adam…

Vahid Qazi

20 mart 2020-ci il

Helsinqborq, İsveç

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Nyu-York ştatında komendant saatı tətbiq olunur 2 İyun 2020, 00:55 Bakı Şəhər Dövlət Yol Polisi İdarəsinə yeni rəis müavini təyin edildi 2 İyun 2020, 00:38 Helikopter qəzasında 4 nəfər öldü 2 İyun 2020, 00:23 Bulvarda şəkil çəkmək istəyən gənc dənizə düşdü 2 İyun 2020, 00:07 Azərbaycanda koronavirusla bağlı son STATİSTİKA 1 İyun 2020, 23:52 Etirazçılara qarşı bunu da etdilər - VİDEO 1 İyun 2020, 23:39 Paytaxtda COVID-19 qurbanlarının sayı 2624-ə çatdı 1 İyun 2020, 23:24 Xırdalanda kişi yaşadığı binanın qarşısında bıçaqlanıb 1 İyun 2020, 23:11 Avropa Olimpiya Komitəsinin prezidenti öldü 1 İyun 2020, 22:54 “ÜST vasitəsilə  yardıma ən çox ehtiyacı olan 15 ölkəyə dəstək göstərəcəyik” - İlham Əliyev 1 İyun 2020, 22:40 Bakıda motosiklet yük maşınına çırpıldı 1 İyun 2020, 22:27 Azərbaycan prezidenti: “Azərbaycanın vaxtında gördüyü tədbirlər sayəsində biz minimum itki vermişik” 1 İyun 2020, 22:16 Qənirə Paşayeva 500 Tovuz məktəblisinə kitab hədiyyə edib 1 İyun 2020, 22:11 “Dörd ay ərzində qeyri-neft sənayesində 16 faizdən çox artım müşahidə olunub” - İlham Əliyev 1 İyun 2020, 22:04 “Hazırda biz yeni layihələr üzərində işləyirik” - Prezident 1 İyun 2020, 21:53 ABŞ-da küçəyə çıxma qadağası 1 İyun 2020, 21:44 Türkiyədə sutkalıq COVİD-19 qurbanlarının sayı  23 nəfərədək azaldı 1 İyun 2020, 21:28 "Qarabağ" məşqləri bərpa etdi 1 İyun 2020, 21:16 Bu ölkədə koronavirus qurbanlarının sayı 33 475-ə çatdı 1 İyun 2020, 21:04 Goranboyda taxıl biçininə start verildi - FOTO 1 İyun 2020, 20:48 Ermənistanda ağır vəziyyətdə olan 500 koronaviruslu xəstə var 1 İyun 2020, 20:38 Sosial şəbəkələrin fəaliyyətinin hüquqi müstəvidə tənzimlənməsi aktualdır 1 İyun 2020, 20:25 Azərbaycanda sabiq bələdiyyə sədrini döyüb xəstəxanalıq etdilər 1 İyun 2020, 20:14 Atışmada iki hərbçi öldü 1 İyun 2020, 20:01 Putinlə Tramp telefonla danışdılar 1 İyun 2020, 19:57 AFFA mövsümü dayandırdı - çempion bəlli oldu 1 İyun 2020, 19:48 Milli Məclis müsabiqə elan etdi 1 İyun 2020, 19:39 Mərkəzi Bankdan TƏKZİB: “Qeyd olunan məlumat həqiqəti əks etdirmir” 1 İyun 2020, 19:30 Heydər Əliyev Fondundan azyaşlılara bayram hədiyyələri - Fotolar 1 İyun 2020, 19:20 UNEC-də bəzi kafedra və fakültələr ləğv edildi 1 İyun 2020, 19:10 Qapıları 70 gün müştərinin üzünə bağlı qalan “Mall”lardan FOTOREPORTAJ 1 İyun 2020, 19:00 Azərbaycanda koronavirus testindən keçənlərin sayı 300 mini keçdi - RƏSMİ 1 İyun 2020, 18:52 Litva Prezidenti İlham Əliyevi təbrik edib 1 İyun 2020, 18:44 Azərbaycanda 5 nəfər koronavirusdan öldü - daha 168 nəfər yoluxdu 1 İyun 2020, 18:36 Şəhərdə dolaşan ayı ilə bağlı daha bir AÇIQLAMA 1 İyun 2020, 18:31