Bəzən bir siyasi cümlə uzun illər ərzində yığılan ziddiyyətləri bir neçə sözlə ifadə edir. Prezident İlham Əliyevin Avropa Parlamenti ilə bağlı son açıqlaması da məhz belə qiymətləndirilə bilər. Dövlət başçısı sentyabrın 15-də dini liderlərlə görüşündə Avropa Parlamentini sərt şəkildə tənqid edib və deyib:
“Avropa Parlamenti korrupsionerlər yuvasıdır. Mən bunu tam məsuliyyətlə deyirəm: Avropa Parlamenti korrupsionerlər yuvasıdır.”
Bu, emosional siyasi ifadə deyil, reallığın açıq şəkildə dilə gətirilməsi idi. Çünki Avropa Parlamentinin öz sənədlərində də bu qurumun daxilində böyük korrupsiya qalmaqalının baş verdiyi açıq şəkildə etiraf olunub. 2022-ci ilin dekabrında Belçikada aparılan istintaq çərçivəsində Avropa Parlamenti ilə əlaqəli şəxslər korrupsiya, çirkli pulların yuyulması və cinayətkar təşkilatda iştirak şübhələri ilə saxlanılmışdı. Parlament özü həmin hadisəni “korrupsiya qalmaqalı” adlandırmışdı.
Qalmaqalın ən səs-küylü siması isə Avropa Parlamentinin vitse-prezidenti Eva Kaili oldu. Belçika istintaqı fonunda onun vəzifəsinə xitam verilməsi ilə bağlı qərar 625 səslə qəbul edildi. Bu fakt özü göstərirdi ki, məsələ adi etik pozuntu səviyyəsində deyil, Avropa Parlamentinin rəhbərliyinin də müdaxiləsini tələb edən ciddi böhran idi.
İş üzrə keçmiş deputat Pier Antonio Panzerinin evində 500 min avrodan artıq nağd pulun aşkarlandığı da Avropa Parlamentinin sənədlərində yer alıb. İstintaqın əsas istiqamətlərindən biri xarici ölkələrin Avropa Parlamentində qərarlara təsir göstərmək üçün pul və digər vasitələrdən istifadə etməsi ilə bağlı şübhələr idi. Ən diqqətçəkən məqam isə budur: korrupsiya qalmaqalından sonra Avropa Parlamenti özü şəffaflıq və korrupsiyaya qarşı mübarizə mexanizmlərinin gücləndirilməsinin vacibliyini qəbul etdi. Yəni problem yalnız kənardan səslənən ittiham deyildi - qurumun özündə də ciddi narahatlıq doğurmuşdu.
Bəs Azərbaycan niyə daim hədəfdədir?
Məsələnin Azərbaycan üçün daha həssas tərəfi buradadır.
Avropa Parlamentinin Azərbaycana münasibəti Bakıda uzun müddətdir ciddi narazılıq doğurur. Azərbaycan tərəfi hesab edir ki, bu qurumun ölkə ilə bağlı qətnamələrində birtərəfli yanaşma və siyasi qərəz özünü göstərir.
Prezident İlham Əliyev dəfələrlə bildirib ki, Azərbaycana qarşı bəzi Avropa siyasi dairələrində formalaşmış münasibət obyektiv reallıqlarla deyil, siyasi yanaşmalarla müəyyənləşir.
Dövlət başçısının son çıxışındakı əsas məqam da məhz budur: Azərbaycanı daim ittiham edən, Bakıya dərs keçməyə çalışan bir siyasi institutun öz daxilində baş vermiş korrupsiya qalmaqalları niyə müzakirə olunmur?
Bu sual təsadüfi deyil.
Çünki Avropa Parlamentinin Azərbaycana dair qətnamələrində kifayət qədər qərəzli ifadələrə rast gəlinir. Azərbaycan isə həmin sənədlərin qəbulunda ölkənin mövqeyinin, bölgədə yaranmış yeni reallıqların və Azərbaycanın təhlükəsizlik maraqlarının lazımi səviyyədə nəzərə alınmadığını bildirir.
İlham Əliyevin mövqeyini fərqləndirən nədir?
Prezident İlham Əliyevin siyasi ritorikasının əsas xüsusiyyətlərindən biri odur ki, o, Azərbaycanın qarşısında dayanan siyasi təzyiqlərə cavab verərkən yalnız müdafiə mövqeyi tutmur. Əksinə, qarşı tərəfin özündə mövcud olan problemləri də gündəmə gətirir. Avropa Parlamentinin korrupsiya qalmaqalını xatırlatması bunun nümunəsidir.
Bu baxımdan İlham Əliyevin dini liderlərlə görüşdəki sözləri daha geniş siyasi mesaj daşıyır. Prezident həmin çıxışında İslam dünyasına münasibətdə ikili standartlardan danışaraq bildirib:
“Bizim dinimizə və İslam dünyasına qarşı elan olunmamış müharibə aparılır.”
Beləliklə, Prezidentin mesajı yalnız Avropa Parlamentinə yönəlmiş tənqidlə məhdudlaşmır. Söhbət Azərbaycanın öz siyasi mövqeyini və milli maraqlarını müdafiə etməkdən, eyni zamanda Qərbin ayrı-ayrı siyasi institutlarının öz problemlərini də gündəmə gətirməkdən gedir.
“Qatargate” Azərbaycan üçün niyə əhəmiyyətlidir?
Çünki “Qatargate” qalmaqalı Avropa Parlamentinin özünə qarşı irəli sürülən korrupsiya ittihamlarının ən ciddi nümunələrindən biridir.
Avropa Parlamentinin qəbul etdiyi sənəddə həmin hadisələrin demokratik qərarverməyə, ictimai maraqların qorunmasına və institutun nüfuzuna zərər vurduğu açıq şəkildə qeyd olunub. Parlament həmçinin xarici dövlətlərin öz maraqları naminə deputatlara təsir göstərməsi ehtimalını araşdırmaq üçün xüsusi mexanizmlərin yaradılmasını dəstəkləyib. Yəni məsələ Azərbaycan mediasının yaratdığı hansısa siyasi tezis deyil. Avropa Parlamentinin öz sənədlərində də bu qalmaqalın miqyası və yaratdığı problemlər etiraf edilir.
Məhz buna görə İlham Əliyevin “korrupsionerlər yuvası” ifadəsi mənzərəni tam əks etdirir.
Avropa Parlamenti Azərbaycana nə deyir, Bakı isə nə soruşur?
Avropa Parlamenti Azərbaycanla bağlı müxtəlif məsələlər üzrə qərəzli mövqe ortaya qoyur. Bakı isə əks sual verir: Avropa Parlamenti öz daxilindəki korrupsiya və lobbiçilik qalmaqallarından hansı nəticələri çıxarıb?
Əslində, mübahisənin əsas nöqtəsi də budur.
Azərbaycan artıq əvvəlki illərin müdafiə olunan tərəfi deyil. Qarabağda suverenliyini bərpa etdiyini bildirən Bakı öz mövqeyini beynəlxalq platformalarda daha sərt və daha açıq şəkildə ortaya qoyur.
İlham Əliyevin çıxışlarında da bu xətt aydın görünür: Azərbaycan öz maraqlarını heç bir xarici siyasi mərkəzin diktəsi ilə müəyyənləşdirmək niyyətində deyil. Avropa Parlamentinin Azərbaycana münasibəti nə qədər sərt olursa-olsun, Bakının cavabı da artıq daha açıqdır.
Bu cavabın mahiyyəti sadədir: Azərbaycanı mühakimə edənlər əvvəlcə öz siyasi institutlarının şəffaflığı, lobbiçilik əlaqələri və korrupsiya qalmaqalları ilə bağlı suallara cavab verməlidirlər. İlham Əliyevin son çıxışını bu kontekstdə oxuyanda onun Avropa Parlamentinə ünvanladığı mesajın mahiyyəti daha aydın görünür: Azərbaycan qarşısında siyasi üstünlük iddiası ilə çıxış edən heç bir qurum cavabsız qalmayacaq.
Bu, yalnız siyasi polemika deyil. Eyni zamanda ikili standartlara qarşı siyasi cavabdır.
