Arxiv
30 Yanvar 2020, 13:29 | ƏDƏBİYYAT
Abay Kunanbayevin “Qara Söz”ü Modern.az-da - Onuncu söz

Modern.az saytı qazax xalqının görkəmli ədəbiyyatçısı və mütəfəkkiri Abay Kunanbayevin 175 illiyi münasibəti ilə onun qələmə aldığı “Qara Söz”ü təqdim edir.

 

ONUNCU SÖZ

 

Övladı olmayanlar allahdan övlad diləyirlər.  Allah vermək istəmədiyi övladı neyləyəcəksən?  Öləndə yurdumda qalsın- deyirsən, qocalanda bizə həyan olsun, öləndən sonra qəbrimizin üstündə dua oxusun,-deyirsən. Elə buna görəmi?

 

Balam yurdumda qalsın nə deməkdir?  Yığdığın var dövlətin özündən sonra sahibsiz qalacaq? Öləndən sonra dünyada qalan malın dərdini niyə çəkirsən? Sən olmayandan sonra qalan var dövlətin dərdin sənəmi qalıb? Yoxsa ki, yığdığın  mal –dövlətinin özgələrə qalmasından qorxursan? Ölüb gedəndən sonra özündən sonra qalanlarınmı dərdini çəkirsən?  Övladın yaxşısı şirin, yamanı yükdür. Haradan bilirsən ki, allah sənə necə övlad verəcək?   Özün bu dünyada azmı korluq çəkdin?  Və yaxud da özün bu dünyada  azmı pisliklər elədin? İndi bir bala doğuzdurub, onu da özün kmi əclaf böyütmək istəyirsən, onu da bu dünyanın pisliklərinə bulamaq istəyirsən?

 

Məndən sonra balam ardımca Quran oxusun deyirsən. Əgər bu dünyada yaxşı işlər görmüsənsə, sən öləndən sonra ardınca məgər Quran oxuyanın olmayacaq? Əgər  pisliklər, yamanlıqlar etmisənsə, övladının oxuduğu Quran sənə nə verəcək? Sağlığında özün-özünə qazandırmadığını, öldükdən sonra oğlun necə qazandırsın?

 

Axirətin üçün övlad diləyirsənsə, - bu elə uşağına vaxtsız  ölüm diləmək kimi bir şeydir. Əgər övladı bu dünyanın naz-neməti, toyu-bayramı, kefi üçün istəyirsənsə, onda de görüm, qazaxın elə bir övladı  varmı ki,  ata-anasının qayğısına qalıb, onlara dərd-qəm gətirməsin? Məgər sənin elə övladın ola bilərmi, sənin yurdundan elə oğul doğulubmu?

 

Bəlkə fikirləşirsən ki,  övladın qocalanda sənin qayğına qalacaq, yedirdəcək?- bu da boş xəyaldır. Hələ bir fikirləş gör o qocalığa çata biləcəksənmi? İkinci sən elə oğul böyüdə biləcəksənmi ki, qocalanda  sənin qayğına qalsın? Üçünücü əgər varın-pulun varsa, kim sənə baxmaz ki? Yox əgər mal-heyvanın olmasa, onda bəlkə fikirləşmək lazımdır ki, görəsən axırım necə olacaq? Onu da bilmək olmur ki, övladın sənin mal-mülkünü artıracaq, yoxsa daxıdacaq? Yaxşı, deyək ki, allah sənin dualarını eşidib, bir övlad verdi. Sən ona yaxşı tərbiyə verə biləcəksənmi?  Bilməyəcəksən. Öz günahların azdır ki, hələ bir dünyaya bir övlad gətirib onu da günahlarına ortaq eirsən?  Əvvəla  övladını hələ körpə olanda “ Ya ondadır, ya bunda ” – deyib  özün aldadacaqsan. Hələ balacanı aldatdığlına görə sevinəcəksən də. Sonra da balan başqalarını aldadacaq.Hərzə danışmaq öyrədib, nadicliyindən zövq alacaqsan.  “Ona dəyməyin, inadkardır”- deyib tərəfini tutacaqsan. Mollanın yanın göndərəcəksən ki, yazıb-oxumaq öyrənsin, mollanın da pulunu kəsəçəksən. Təki övladın kiməsə hiyləgərlik və pislik etsin deyə, yazı-pozu öyrənsin. Sonra da deyəcəksən ki, sən ətrafda olan uşaqlardan ən yaxşısan, ürəyinə təkəbbür toxumu səpəcəksən, pis vərdişlərə öyrədəcəksən. Sənin verdiyin tərbiyə bu olacaqmı?  Belə övladdan  nə xeyir  güdəcəksən?

 

Adamlar allahdan  mal-dövlət də diləyirlər. O mal-dövləti neyləyirsən axı? Allahdan istədinmi? İstədin. Allah verdi, verdiyini almasın? Allah-təala sənə mal-dövlət saxlamaq üçün qüvvət verdi.  Sən isə Allahın verdiyi gücü-qüvvəti ancaq mal-dövlət yığmaq üçün sərf edirsən? Yoxsa ki, halal zəhmət üçün, elm üçün  sərf edirsən? Unudursan ki, Allah sənə güc-qüvvət, ağıl verdi ki, sən həm də oxuyasan, öyrənəsən, sən isə onun verdiyi gücü  kim bilir hansı boş işlərə sərf etdin....

 

 Kim deyir ki, ərinmədən  zəhmət çəksən,  tənbəllik bilmədən gecə-gündüz işləsən, ağıl işlətsən  varlanmazsan?  Birindən aldadıb alırsan, birindən qorxudub alırsan, birini də talayırsan? Budur sənin  gördüyün iş?

 

Allahdan belə arzu diləməzlər! Bu abırını, arının satıb, quldurluq, dilənçilik etməkdir, şərəfsizlikdir. Yaxşı deyək ki, lap elə bu yolla varlandın.  Çoxlu mal-heyvan qazandın. Heç olmazsa, o qazandığını təhsil almağa sərf elə. Özün oxumursan, oğlunu oxut. Elmsiz nə o biri dünya, nə bu dünya var. Elimsiz oxunan namaz da , tutulan oruc da, gedilən həcc də, heç biri ibadət ola bilməz. Mən elə bir qazax görmədim ki, çapıb- talayıb gətirdiyi mal-dövlətin xeyrini görsün. Pis niyyətlə əldə etdiyin hər şey, pis işlərə xərclənər. H həmin malın sahibləri “nə vaxtsa mənim də malım var idi”- deyib, yanıb-tökülər. O qədər kasıblayar ki, çarələri dilənmək olar.

1892  ci il.

 

Tərcümə etdi: Aida Eyvazlı

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Prezident qəza yerinə gedəcək 26 Sentyabr 2020, 00:56 Ermənistanda müxalifət lideri həbs edildi 26 Sentyabr 2020, 00:42 Təyyarə qəzasında ölü sayı 22-yə çatdı - VİDEO, YENİLƏNİB 26 Sentyabr 2020, 00:23 Paytaxtda daha iki gün ictimai nəqliyyat işləməyəcək 26 Sentyabr 2020, 00:04 Soyğunçuluq edən şəxsin əlavə cinayəti üzə çıxdı 25 Sentyabr 2020, 23:55 Ermənilər bu yola da əl atdı 25 Sentyabr 2020, 23:18 ÜST-dən XƏBƏRDARLIQ: koronavirusdan 2 milyon insan ölə bilər 25 Sentyabr 2020, 23:01 Ucarda yük avtomobili yandı 25 Sentyabr 2020, 22:33 “Çempionat yeni başlayıb, heç də asan olmayacaq” - Qurban Qurbanov 25 Sentyabr 2020, 22:21 İsrail xaricə uçuşları dayandırdı 25 Sentyabr 2020, 22:04 Türkiyədə koronavirusdan daha 73 insan öldü 25 Sentyabr 2020, 21:52 Qadın keçmiş əri tərəfindən bıçaqlandı 25 Sentyabr 2020, 21:35 Nüfuzlu televiziyada Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı sənədli film yayımlandı - VİDEO 25 Sentyabr 2020, 21:22 ABŞ səfirliyi amerikalıları Abşerondan kənara çıxmamağa çağırıb 25 Sentyabr 2020, 21:09 Deputat kafedə müştərini döydü – VİDEO 25 Sentyabr 2020, 20:49 İranda təyyarə qəzası 25 Sentyabr 2020, 20:32 Baş Prokurorluqdan İnstaqradakı sual-cavabla bağlı açıqlama 25 Sentyabr 2020, 20:19 Məşhur aviaşirkət mindən çox pilotu ixtisar edəcək 25 Sentyabr 2020, 20:03 Koronavirusla bağlı sürətli test yaradıldı 25 Sentyabr 2020, 19:57 Ədliyyə işçiləri və məhkumlar arasında 13 nəfərdə koronavirus aşkarlandı 25 Sentyabr 2020, 19:48 2 min nəfər vaxtından əvvəl cəzadan azad olunub 25 Sentyabr 2020, 19:39 Elektron qolbaq daşıyan məhkumların sayı açıqlandı 25 Sentyabr 2020, 19:30 Naqif Həmzəyev növbəti dəfə seçiciləri ilə görüşdü - VİDEO FOTO 25 Sentyabr 2020, 19:28 Nazirlik “Araz market” və “Al market”i CƏRİMƏLƏDİ 25 Sentyabr 2020, 19:19 Deputat Məzahir Əfəndiyev Bosniya Parlamentinə məktub göndərdi 25 Sentyabr 2020, 19:10 Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin səlahiyyətləri artırıldı 25 Sentyabr 2020, 19:01 Gömrüklə bağlı ən çox verilən suallar cavablandırıldı 25 Sentyabr 2020, 18:55 Tələbə köçürülməsi qaydaları dəyişdi - Baş nazirdən qərar 25 Sentyabr 2020, 18:49 Tibb Universitetinə yeni prorektor təyin olundu 25 Sentyabr 2020, 18:43 Dollar yeni həftəyə belə başlayacaq 25 Sentyabr 2020, 18:35 Deputat: “Beynəlxalq təşkilatlar Ermənistanın təxribatlarına adekvat cavab verməlidirlər” 25 Sentyabr 2020, 18:27 İlin sonunadək daha 5 yeni qəsəbə istifadəyə veriləcək - Dövlət Komitəsi 25 Sentyabr 2020, 18:20 Mikayıl Cabbarov Gəncədə sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanış oldu - FOTO 25 Sentyabr 2020, 18:14 Direktor olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ 25 Sentyabr 2020, 18:06 Mehmanxanalarda reydlər APARILIR 25 Sentyabr 2020, 18:00