Arxiv
30 Yanvar 2020, 13:29 | ƏDƏBİYYAT
Abay Kunanbayevin “Qara Söz”ü Modern.az-da - Onuncu söz

Modern.az saytı qazax xalqının görkəmli ədəbiyyatçısı və mütəfəkkiri Abay Kunanbayevin 175 illiyi münasibəti ilə onun qələmə aldığı “Qara Söz”ü təqdim edir.

 

ONUNCU SÖZ

 

Övladı olmayanlar allahdan övlad diləyirlər.  Allah vermək istəmədiyi övladı neyləyəcəksən?  Öləndə yurdumda qalsın- deyirsən, qocalanda bizə həyan olsun, öləndən sonra qəbrimizin üstündə dua oxusun,-deyirsən. Elə buna görəmi?

 

Balam yurdumda qalsın nə deməkdir?  Yığdığın var dövlətin özündən sonra sahibsiz qalacaq? Öləndən sonra dünyada qalan malın dərdini niyə çəkirsən? Sən olmayandan sonra qalan var dövlətin dərdin sənəmi qalıb? Yoxsa ki, yığdığın  mal –dövlətinin özgələrə qalmasından qorxursan? Ölüb gedəndən sonra özündən sonra qalanlarınmı dərdini çəkirsən?  Övladın yaxşısı şirin, yamanı yükdür. Haradan bilirsən ki, allah sənə necə övlad verəcək?   Özün bu dünyada azmı korluq çəkdin?  Və yaxud da özün bu dünyada  azmı pisliklər elədin? İndi bir bala doğuzdurub, onu da özün kmi əclaf böyütmək istəyirsən, onu da bu dünyanın pisliklərinə bulamaq istəyirsən?

 

Məndən sonra balam ardımca Quran oxusun deyirsən. Əgər bu dünyada yaxşı işlər görmüsənsə, sən öləndən sonra ardınca məgər Quran oxuyanın olmayacaq? Əgər  pisliklər, yamanlıqlar etmisənsə, övladının oxuduğu Quran sənə nə verəcək? Sağlığında özün-özünə qazandırmadığını, öldükdən sonra oğlun necə qazandırsın?

 

Axirətin üçün övlad diləyirsənsə, - bu elə uşağına vaxtsız  ölüm diləmək kimi bir şeydir. Əgər övladı bu dünyanın naz-neməti, toyu-bayramı, kefi üçün istəyirsənsə, onda de görüm, qazaxın elə bir övladı  varmı ki,  ata-anasının qayğısına qalıb, onlara dərd-qəm gətirməsin? Məgər sənin elə övladın ola bilərmi, sənin yurdundan elə oğul doğulubmu?

 

Bəlkə fikirləşirsən ki,  övladın qocalanda sənin qayğına qalacaq, yedirdəcək?- bu da boş xəyaldır. Hələ bir fikirləş gör o qocalığa çata biləcəksənmi? İkinci sən elə oğul böyüdə biləcəksənmi ki, qocalanda  sənin qayğına qalsın? Üçünücü əgər varın-pulun varsa, kim sənə baxmaz ki? Yox əgər mal-heyvanın olmasa, onda bəlkə fikirləşmək lazımdır ki, görəsən axırım necə olacaq? Onu da bilmək olmur ki, övladın sənin mal-mülkünü artıracaq, yoxsa daxıdacaq? Yaxşı, deyək ki, allah sənin dualarını eşidib, bir övlad verdi. Sən ona yaxşı tərbiyə verə biləcəksənmi?  Bilməyəcəksən. Öz günahların azdır ki, hələ bir dünyaya bir övlad gətirib onu da günahlarına ortaq eirsən?  Əvvəla  övladını hələ körpə olanda “ Ya ondadır, ya bunda ” – deyib  özün aldadacaqsan. Hələ balacanı aldatdığlına görə sevinəcəksən də. Sonra da balan başqalarını aldadacaq.Hərzə danışmaq öyrədib, nadicliyindən zövq alacaqsan.  “Ona dəyməyin, inadkardır”- deyib tərəfini tutacaqsan. Mollanın yanın göndərəcəksən ki, yazıb-oxumaq öyrənsin, mollanın da pulunu kəsəçəksən. Təki övladın kiməsə hiyləgərlik və pislik etsin deyə, yazı-pozu öyrənsin. Sonra da deyəcəksən ki, sən ətrafda olan uşaqlardan ən yaxşısan, ürəyinə təkəbbür toxumu səpəcəksən, pis vərdişlərə öyrədəcəksən. Sənin verdiyin tərbiyə bu olacaqmı?  Belə övladdan  nə xeyir  güdəcəksən?

 

Adamlar allahdan  mal-dövlət də diləyirlər. O mal-dövləti neyləyirsən axı? Allahdan istədinmi? İstədin. Allah verdi, verdiyini almasın? Allah-təala sənə mal-dövlət saxlamaq üçün qüvvət verdi.  Sən isə Allahın verdiyi gücü-qüvvəti ancaq mal-dövlət yığmaq üçün sərf edirsən? Yoxsa ki, halal zəhmət üçün, elm üçün  sərf edirsən? Unudursan ki, Allah sənə güc-qüvvət, ağıl verdi ki, sən həm də oxuyasan, öyrənəsən, sən isə onun verdiyi gücü  kim bilir hansı boş işlərə sərf etdin....

 

 Kim deyir ki, ərinmədən  zəhmət çəksən,  tənbəllik bilmədən gecə-gündüz işləsən, ağıl işlətsən  varlanmazsan?  Birindən aldadıb alırsan, birindən qorxudub alırsan, birini də talayırsan? Budur sənin  gördüyün iş?

 

Allahdan belə arzu diləməzlər! Bu abırını, arının satıb, quldurluq, dilənçilik etməkdir, şərəfsizlikdir. Yaxşı deyək ki, lap elə bu yolla varlandın.  Çoxlu mal-heyvan qazandın. Heç olmazsa, o qazandığını təhsil almağa sərf elə. Özün oxumursan, oğlunu oxut. Elmsiz nə o biri dünya, nə bu dünya var. Elimsiz oxunan namaz da , tutulan oruc da, gedilən həcc də, heç biri ibadət ola bilməz. Mən elə bir qazax görmədim ki, çapıb- talayıb gətirdiyi mal-dövlətin xeyrini görsün. Pis niyyətlə əldə etdiyin hər şey, pis işlərə xərclənər. H həmin malın sahibləri “nə vaxtsa mənim də malım var idi”- deyib, yanıb-tökülər. O qədər kasıblayar ki, çarələri dilənmək olar.

1892  ci il.

 

Tərcümə etdi: Aida Eyvazlı

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Soyqırımlarıızı tanıdacaq filmlərə Hollivud ulduzları çəkilə bilərmi? 31 mart 2020, 12:16 Həmrəylik üçün daha bir şans - məktubda yazılanı alıb, ötürün 31 mart 2020, 12:12 Koronavirusla mübarizədə bu dərmanlardan istifadə olunacaq 31 mart 2020, 12:06 Müddətli hərbi qulluqçuların Ordudan tərxis olunma vaxtı AÇIQLANDI 31 mart 2020, 12:00 Büdcəyə yenidən baxıla bilər – Deputat AYDINLIQ GƏTİRDİ 31 mart 2020, 12:00 Rüstəm Xəlilov əhali arasında maarifləndirici söhbətlər aparıb - FOTO 31 mart 2020, 11:50 Almaniyada 81 yaşında koronavirusdan sağalan professor MODERN.AZ-A YAZDI   31 mart 2020, 11:45 Koronavirusa yoluxma və xəstələnmənin gündəliyi 31 mart 2020, 11:40 Karantin rejimini pozan obyektlər - bərbərxana, gözəllik salonu, mağaza, kafe...  31 mart 2020, 11:34 Koronavirusla bağlı daha bir sosial çarx hazırlandı - Video 31 mart 2020, 11:28 Prezidentdən 13400 nəfəri sevindirəcək SƏRƏNCAM 31 mart 2020, 11:22 “Topal” ləqəbli narkotacir saxlanılıb 31 mart 2020, 11:16 MSK-ya maliyyə hesabatı verən siyasi partiyalar - SİYAHI 31 mart 2020, 11:10 Azərbaycan nefti hazırda bu qiymətə satılır 31 mart 2020, 11:03 Binəqədidə 3 ədəd yeni müasir dərman səpən aparat alınıb - FOTO 31 mart 2020, 11:00 Dəstək proqramı çərçivəsində 304 min nəfər günəmuzda pul veriləcək - RƏSMİ 31 mart 2020, 10:55 Dövlət krediti olanlara belə dəstək olacaq 31 mart 2020, 10:54 Xarici İşlər Nazirliyi “soyqırımı bəyanatı” verdi 31 mart 2020, 10:48 Ceyhun Bayramov prorektoru işdən çıxardı 31 mart 2020, 10:45 İnsan özünə ya həkimdir, ya qənim 31 mart 2020, 10:40 Aprel döyüşlərində şəhid olan Milli Qəhrəmanın DOĞUM GÜNÜDÜR 31 mart 2020, 10:35 “Koroğlu”-“28 May” xəttinə 18 metrlik avtobuslar ÇIXARILDI 31 mart 2020, 10:30 BMT Təhlükəsizlik Şurası maya qədər videokonfrans rejimində çalışacaq 31 mart 2020, 10:24 Milli Məclis sədrinin köməkçisi vəzifəsindən azad edildi 31 mart 2020, 10:19 Neftin qiyməti bahalaşır 31 mart 2020, 10:11 Pandemiyadan zərər çəkən sektorlar müəyyənləşdirilib - 12 sahəyə dəstək veriləcək 31 mart 2020, 10:03 İlham Əliyevdən soyqırımı paylaşımı 31 mart 2020, 09:59 ABŞ-da koronavirusdan ilk hərbçi öldü 31 mart 2020, 09:53 Qazaxda olan son vəziyyətlə bağlı deputatdan AÇIQLAMA 31 mart 2020, 09:48 Lerikli sahibkardan örnək addım - Rayonda karantində olanlar üçün inək kəsdi 31 mart 2020, 09:42 “Uğurlu siyasət nəticəsində Dağlıq Qarabağ tezliklə işğaldan azad olunacaq” - Millət vəkili 31 mart 2020, 09:36 Dollar və manatın bugünkü məzənnəsi 31 mart 2020, 09:30 Ermənilərin Qafqazda törətdikləri qırğın və talanlar 31 mart 2020, 09:24 Cəbhədə gərginlik səngimir: atəşkəs 22 dəfə pozulub 31 mart 2020, 09:17 100 yaşlı Nənəxanım nənə: “Camaatı yığdılar məscidə, od vurub yandırdılar” - Zəngəzur HADİSƏLƏRİ 31 mart 2020, 09:11