Arxiv
30 Yanvar 2020, 13:29 | ƏDƏBİYYAT
Abay Kunanbayevin “Qara Söz”ü Modern.az-da - Onuncu söz

Modern.az saytı qazax xalqının görkəmli ədəbiyyatçısı və mütəfəkkiri Abay Kunanbayevin 175 illiyi münasibəti ilə onun qələmə aldığı “Qara Söz”ü təqdim edir.

 

ONUNCU SÖZ

 

Övladı olmayanlar allahdan övlad diləyirlər.  Allah vermək istəmədiyi övladı neyləyəcəksən?  Öləndə yurdumda qalsın- deyirsən, qocalanda bizə həyan olsun, öləndən sonra qəbrimizin üstündə dua oxusun,-deyirsən. Elə buna görəmi?

 

Balam yurdumda qalsın nə deməkdir?  Yığdığın var dövlətin özündən sonra sahibsiz qalacaq? Öləndən sonra dünyada qalan malın dərdini niyə çəkirsən? Sən olmayandan sonra qalan var dövlətin dərdin sənəmi qalıb? Yoxsa ki, yığdığın  mal –dövlətinin özgələrə qalmasından qorxursan? Ölüb gedəndən sonra özündən sonra qalanlarınmı dərdini çəkirsən?  Övladın yaxşısı şirin, yamanı yükdür. Haradan bilirsən ki, allah sənə necə övlad verəcək?   Özün bu dünyada azmı korluq çəkdin?  Və yaxud da özün bu dünyada  azmı pisliklər elədin? İndi bir bala doğuzdurub, onu da özün kmi əclaf böyütmək istəyirsən, onu da bu dünyanın pisliklərinə bulamaq istəyirsən?

 

Məndən sonra balam ardımca Quran oxusun deyirsən. Əgər bu dünyada yaxşı işlər görmüsənsə, sən öləndən sonra ardınca məgər Quran oxuyanın olmayacaq? Əgər  pisliklər, yamanlıqlar etmisənsə, övladının oxuduğu Quran sənə nə verəcək? Sağlığında özün-özünə qazandırmadığını, öldükdən sonra oğlun necə qazandırsın?

 

Axirətin üçün övlad diləyirsənsə, - bu elə uşağına vaxtsız  ölüm diləmək kimi bir şeydir. Əgər övladı bu dünyanın naz-neməti, toyu-bayramı, kefi üçün istəyirsənsə, onda de görüm, qazaxın elə bir övladı  varmı ki,  ata-anasının qayğısına qalıb, onlara dərd-qəm gətirməsin? Məgər sənin elə övladın ola bilərmi, sənin yurdundan elə oğul doğulubmu?

 

Bəlkə fikirləşirsən ki,  övladın qocalanda sənin qayğına qalacaq, yedirdəcək?- bu da boş xəyaldır. Hələ bir fikirləş gör o qocalığa çata biləcəksənmi? İkinci sən elə oğul böyüdə biləcəksənmi ki, qocalanda  sənin qayğına qalsın? Üçünücü əgər varın-pulun varsa, kim sənə baxmaz ki? Yox əgər mal-heyvanın olmasa, onda bəlkə fikirləşmək lazımdır ki, görəsən axırım necə olacaq? Onu da bilmək olmur ki, övladın sənin mal-mülkünü artıracaq, yoxsa daxıdacaq? Yaxşı, deyək ki, allah sənin dualarını eşidib, bir övlad verdi. Sən ona yaxşı tərbiyə verə biləcəksənmi?  Bilməyəcəksən. Öz günahların azdır ki, hələ bir dünyaya bir övlad gətirib onu da günahlarına ortaq eirsən?  Əvvəla  övladını hələ körpə olanda “ Ya ondadır, ya bunda ” – deyib  özün aldadacaqsan. Hələ balacanı aldatdığlına görə sevinəcəksən də. Sonra da balan başqalarını aldadacaq.Hərzə danışmaq öyrədib, nadicliyindən zövq alacaqsan.  “Ona dəyməyin, inadkardır”- deyib tərəfini tutacaqsan. Mollanın yanın göndərəcəksən ki, yazıb-oxumaq öyrənsin, mollanın da pulunu kəsəçəksən. Təki övladın kiməsə hiyləgərlik və pislik etsin deyə, yazı-pozu öyrənsin. Sonra da deyəcəksən ki, sən ətrafda olan uşaqlardan ən yaxşısan, ürəyinə təkəbbür toxumu səpəcəksən, pis vərdişlərə öyrədəcəksən. Sənin verdiyin tərbiyə bu olacaqmı?  Belə övladdan  nə xeyir  güdəcəksən?

 

Adamlar allahdan  mal-dövlət də diləyirlər. O mal-dövləti neyləyirsən axı? Allahdan istədinmi? İstədin. Allah verdi, verdiyini almasın? Allah-təala sənə mal-dövlət saxlamaq üçün qüvvət verdi.  Sən isə Allahın verdiyi gücü-qüvvəti ancaq mal-dövlət yığmaq üçün sərf edirsən? Yoxsa ki, halal zəhmət üçün, elm üçün  sərf edirsən? Unudursan ki, Allah sənə güc-qüvvət, ağıl verdi ki, sən həm də oxuyasan, öyrənəsən, sən isə onun verdiyi gücü  kim bilir hansı boş işlərə sərf etdin....

 

 Kim deyir ki, ərinmədən  zəhmət çəksən,  tənbəllik bilmədən gecə-gündüz işləsən, ağıl işlətsən  varlanmazsan?  Birindən aldadıb alırsan, birindən qorxudub alırsan, birini də talayırsan? Budur sənin  gördüyün iş?

 

Allahdan belə arzu diləməzlər! Bu abırını, arının satıb, quldurluq, dilənçilik etməkdir, şərəfsizlikdir. Yaxşı deyək ki, lap elə bu yolla varlandın.  Çoxlu mal-heyvan qazandın. Heç olmazsa, o qazandığını təhsil almağa sərf elə. Özün oxumursan, oğlunu oxut. Elmsiz nə o biri dünya, nə bu dünya var. Elimsiz oxunan namaz da , tutulan oruc da, gedilən həcc də, heç biri ibadət ola bilməz. Mən elə bir qazax görmədim ki, çapıb- talayıb gətirdiyi mal-dövlətin xeyrini görsün. Pis niyyətlə əldə etdiyin hər şey, pis işlərə xərclənər. H həmin malın sahibləri “nə vaxtsa mənim də malım var idi”- deyib, yanıb-tökülər. O qədər kasıblayar ki, çarələri dilənmək olar.

1892  ci il.

 

Tərcümə etdi: Aida Eyvazlı

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Azərbaycan Livana NOTA VERİB 25 Yanvar 2021, 14:56 Azərbaycan xalqına qarşı müharibə cinayəti törədənlər AXTARIŞA VERİLİB 25 Yanvar 2021, 14:45 Koçaryan siyasətə qayıdır - Baş nazir olmaq İSTƏYİR 25 Yanvar 2021, 14:42 Komitə sədri gördüyü işlərdən danışdı 25 Yanvar 2021, 14:38 Azərbaycan və Türkiyə “feyk-nyus”larla birgə mübarizə aparacaq 25 Yanvar 2021, 14:33 “Ümidvaram ki, tezliklə çay üzərindən yeni körpünün təməli qoyulacaq” 25 Yanvar 2021, 14:28 “Sizin təklifinizə uyğun olaraq, 6 ölkəni ziyarət edəcəyəm” -  Cavad Zərif 25 Yanvar 2021, 14:22 “AzerGold” ölkə iqtisadiyyatına 187 milyon manat vəsait cəlb edib 25 Yanvar 2021, 14:16 Prezident müharibə əlilləri və şəhid ailələri ilə bağlı sərəncam İMZALADI 25 Yanvar 2021, 14:10 Bakıda evdən 2 600 manatlıq oğurluq edildi 25 Yanvar 2021, 14:04 Baş həkim bu əməllərinə görə həbs edilib 25 Yanvar 2021, 13:58 İrfan Sapmaz illər sonra xəbər müxbirliyinə QAYITDI 25 Yanvar 2021, 13:54 Milli Məclisin komitəsi Qarabağda İCLAS KEÇİRƏCƏK 25 Yanvar 2021, 13:50 Ermənistan diaspor dayağını necə itirib? 25 Yanvar 2021, 13:47 Azərbaycanda 281 vəzifəli şəxsin işi məhkəmələrə göndərilib 25 Yanvar 2021, 13:43 Nazirlikdən sahibkarın meşələri məhv etməsi xəbərinə REAKSİYA 25 Yanvar 2021, 13:38 44 günlük Vətən savaşından bəhs edən “Müzəffər Ali Baş Komandan” kitabı çap edilib 25 Yanvar 2021, 13:32 Birdəfəlik əkin subsidiyası torpaq kateqoriyasına görə veriləcək 25 Yanvar 2021, 13:27 Məhkumlar arasında koronavirusdan ölən olub? - Rəsmi cavab 25 Yanvar 2021, 13:22 Ədliyyə Nazirliyində 62 siyasi partiya qeydiyyatdan keçib 25 Yanvar 2021, 13:16 Tarixçi alim: “Hacı Zeynalabdin Tağıyevin doğum tarixi bilinmir” 25 Yanvar 2021, 13:12 Ermənilər Qarabağda 7 min fərdi ev TİKƏCƏK 25 Yanvar 2021, 13:06 Azərbaycanda bir ildə qeydə alınan məhkumların SAYI 25 Yanvar 2021, 13:03 Sabahın hava PROQNOZU 25 Yanvar 2021, 13:00 “Ötən il 254 cinayətkar qrup zərərsizləşdirilib” - Baş prokuror 25 Yanvar 2021, 12:57 Tərkibində qadın olan oğru dəstə saxlanıldı - FOTO 25 Yanvar 2021, 12:54 Vüqar Səfərlinin məhkəməsi təxirə salındı 25 Yanvar 2021, 12:50 Xəstələrə göndəriş vərəqəsinin verilməsi qaydası TƏSDİQLƏNDİ 25 Yanvar 2021, 12:45 Minsk Qrupu regiona yeni səfərə HAZIRLAŞIR 25 Yanvar 2021, 12:41 Azərbaycanda boşanma ərizəsi verən 288 ər-arvad fikrini DƏYİŞDİ 25 Yanvar 2021, 12:40 Nardaranda silahlı şəxs tutuldu - FOTO+VİDEO 25 Yanvar 2021, 12:36 Azərbaycan və İran xarici işlər nazirləri GÖRÜŞDÜLƏR 25 Yanvar 2021, 12:33 Rektor imtahan ərəfəsində tələbələrlə görüşdü 25 Yanvar 2021, 12:30 Azərbaycan Qarabağda vuruşan 17 muzdlu döyüşçünü AXTARIR 25 Yanvar 2021, 12:28 “Zülmətdən gələn işıq”   25 Yanvar 2021, 12:24