Arxiv
24 mart 2020, 17:10 | ƏDƏBİYYAT
Epidemeya zamanı yaşlı insanlarla necə davranmalı?

Yaşlı adama bu həqiqətləri  demək mümkün deyil:

-         Bu çox təhlükəlidir, xüsusu ilə də sənin yaşında;

-         Aparatlar azdır və yaşlılarda müalicə şansı aşağıdır;

-         Əgər bu diaqnozla xəstəxənaya düşsən, sənə baş çəkməyə heç kimi qoymayacaqlar!

 

Ötən əsrin təzadlı yazıçılarından olan Lui Selinin əsərlərində güllə yağışı altında, başını əymədən gedən qorxusuz general obrazı var. Yazıçı deyir ki, çox vaxt cəsarət - təsəvvür çatışmazlığından yaranır. Yəni, cəsur öz ölümünü təsəvvür edə bilmir. Bəzi yaşlı insanlarda olan biganəlik bir az belə təsəvvürsüzlükdən qaynaqlanır.

Gənc və orta nəsil koronavirusun təhlükəli olduğuna gec də olsa inanmağa başladılar. Tam olmasa da. 60+ yaşlıları evdən çlxmamağa inandırmaq daha çətindir.

“4 divar arasında” qalmaq istəmirlər. Onları anlamaq lazımdır. Psixoloqlar deyir ki,  aqressiv davranış olmaz! Bu təvşişi artırar və vəziyyəti pisləşdirər. Virtual məkanda, televiziyada yaşlı adamlar üçün xüsusi sosial çarxlar  hazırlanmalıdır.

Ziddiyətli görsənə bilər, hətta hər şeyə etiraz edən gənci inandırmaq, yaşlı adamı inandırmaqdan asandır. Onların yoluxmasının həm özləri, həm də cəmiyyət üçün ağır epidemik xarakteri “sübut etmək” çox çətindir. Başqalarına zərər vermək arqumenti,  “Siz risk qrupundasınız” sözünü  elə demək lazımdır ki, incik düşməsin. “Hə, ta mən təhlükə yaradıram” deməsin.

Yaşlı adamların sosial əlaqələri azdır. Evdən çıxmaq istəyinin əsl səbəbi qonşuyla, satıcıyla danışmaq ola bilər. Yəni, kommunaksiya ehtiyacının ödənilməsi.

-         Yaşlı ailə üzvləriylə tez-tez telefonla danışın. Dəstək olun.

-         Karantinə əməl etdiyinə görə tərifləyin.

-         Qorxutmamaq şərtiylə, məlumatlandırın. Yeni informasiyalar verin.

-         Suallarını cavablandırın. Gigiyena qaydalarını xatırladın. Xəstəliyin əlamətləri barədə onlara danışın. 

-         Gündə ən azı bir dəfə istiliyinin ölçülməsini təmin edin.

-         İmmuniteti gücləndirən qidalar qəbul etməsini, təmiz havada olmasını təmin edin.

-         Vaxt keçirmələrinə kömək edin. Uzaqda olan qohum və ya dostuyla virtual əlaqə yaradın. 

-         Və ən əsası onu çox sevdiyinizi və sağlam olmasını çox istədyinizi söyləyin. Onlara lazımlı olduqlarını hiss etdirin!

Təəssüf ki, yaşlı insanı razı salmaq çox vaxt faydasız olur. İnertiya ilə, mövcud vəziyyəti  ömrü boyu gördükləriylə  müqayisə edirlər. Anlamaq çətindir ki, belə vəziyyət İLK DƏFƏ baş verir! Heç bir mübarizə təcrübəsi yoxdur.

Yazını hazırladığım zaman atamdan zəng gəldi. Dayımgilə getmək istədiyini bildirdi. “Yox”  sözünü necə deyəcəyimi bilmirəm: - Darıxma, indi vaxtım yoxdur, birazdan zəng edim, danışaq – deyirəm. Sizin kimi mənim də təcrübəm hələ formalaşmayıb. Yəqin ki, çıxış yolum, dayımgilə gedib, ondan dədəmə - “Gəlməyin məsləhət deyil”, sözünü deməyi xahiş etməyim olcaq.

İndi sual həyat və ölümlə bağlıdır. Bəlanın nədən başladığıı, biloji silah olub-olmadığı  sonra dəqiq bilinəcəkdir. Bu haqda fikirləşmək belə istəmirəm: “Ya zəlzələdən, ya vəlvələdən ”. Hazırda əsas məsələ ondan uzaq durmadır, “bulaşmamaqdır”. 

Mövcud pandemiya zamanı əsas risk qrupu yaşlılardır.

 İnsan 25 yaşından sonra qocalmağa başlayır. Fiziki tərəfdən qocalıq dedikdə, xronoloji yaşla əlaqədar şəxsin fiziki

görkəmində  mövcud  olan  dəyişikliklər  nəzərdə  tutulur.  Ümumdünya

Səhiyyə Təşkilatı 1963-cü ildə yaşlılıq dövrünün xronoloji baxımdan üç

mərhələdə inkişaf etdiyini bildirmişdir. Bu bölgüyə görə 60 yaşdan yuxarı

şəxslər ahıl hesab edilir.

  • 65-74 yaş “İlk yaşlılıq”
  • 75-84 yaş “Orta yaşlılıq”
  • 85+ “Son yaşlılıq”
  • Gerontologiya təcrübəsində  90 yaşdan yuxarı uzunömürlü adlandırılır.  60 yaşdan yuxarı, xüsusən 70 və 80 yaş arasında olanlara koronavirus infeksiyasının səbəb olduğu  ölüm digər yaş qruplarına nisbətən bir neçə dəfə çoxdur. Buna görə yaşlı insanlarda özünü təcridetmə rejiminə riayət etmək xüsusilə vacibdir.

    Bizim köməyimizlə... Axı, ingilislər deyir ki, o şeyi özünüz edə bilərsiniz, onu Allahın və dövlətin ümidinə qoymayın!

    Ümumiyyətlə, 65yaşdan yuxarı insana  xoşbəxtlik gətirən üç əsas  amil  var: sağlam olmaq, yaxınlarıyla olmaq, dinc olmaq.

    Həyatımızı borclu olduğumuz insanların həyatları qoruyaq!

    Şöhrət  Eyvazov

    BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
    + Arxiv
    Deputat kafedə müştərini döydü – VİDEO 25 Sentyabr 2020, 20:49 İranda təyyarə qəzası 25 Sentyabr 2020, 20:32 Baş Prokurorluqdan İnstaqradakı sual-cavabla bağlı açıqlama 25 Sentyabr 2020, 20:19 Məşhur aviaşirkət mindən çox pilotu ixtisar edəcək 25 Sentyabr 2020, 20:03 Koronavirusla bağlı sürətli test yaradıldı 25 Sentyabr 2020, 19:57 Ədliyyə işçiləri və məhkumlar arasında 13 nəfərdə koronavirus aşkarlandı 25 Sentyabr 2020, 19:48 2 min nəfər vaxtından əvvəl cəzadan azad olunub 25 Sentyabr 2020, 19:39 Elektron qolbaq daşıyan məhkumların sayı açıqlandı 25 Sentyabr 2020, 19:30 Naqif Həmzəyev növbəti dəfə seçiciləri ilə görüşdü - VİDEO FOTO 25 Sentyabr 2020, 19:28 Nazirlik “Araz market” və “Al market”i CƏRİMƏLƏDİ 25 Sentyabr 2020, 19:19 Deputat Məzahir Əfəndiyev Bosniya Parlamentinə məktub göndərdi 25 Sentyabr 2020, 19:10 Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin səlahiyyətləri artırıldı 25 Sentyabr 2020, 19:01 Gömrüklə bağlı ən çox verilən suallar cavablandırıldı 25 Sentyabr 2020, 18:55 Tələbə köçürülməsi qaydaları dəyişdi - Baş nazirdən qərar 25 Sentyabr 2020, 18:49 Tibb Universitetinə yeni prorektor təyin olundu 25 Sentyabr 2020, 18:43 Dollar yeni həftəyə belə başlayacaq 25 Sentyabr 2020, 18:35 Deputat: “Beynəlxalq təşkilatlar Ermənistanın təxribatlarına adekvat cavab verməlidirlər” 25 Sentyabr 2020, 18:27 İlin sonunadək daha 5 yeni qəsəbə istifadəyə veriləcək - Dövlət Komitəsi 25 Sentyabr 2020, 18:20 Mikayıl Cabbarov Gəncədə sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanış oldu - FOTO 25 Sentyabr 2020, 18:14 Direktor olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ 25 Sentyabr 2020, 18:06 Mehmanxanalarda reydlər APARILIR 25 Sentyabr 2020, 18:00 TƏBİB-də daha bir KADR TƏYİNATI 25 Sentyabr 2020, 17:54 İki icra hakimiyyəti ləğv olunsun - MM-in Komitə sədrindən ilginc təklif 25 Sentyabr 2020, 17:48 Bu şəxslərə hərbi xidmətlə bağlı SMS göndərildi 25 Sentyabr 2020, 17:42 Almaniya azərbaycanlıları ilə videogörüş keçirilib 25 Sentyabr 2020, 17:36 Ordumuzun döyüş hazırlığı prosesi davam edir - VİDEO 25 Sentyabr 2020, 17:30 Azay Quliyev seçicilərlə videogörüş keçirib     25 Sentyabr 2020, 17:25 “Jurnalist olmaq istəyirdim, amma gələcək nəslə sağlam həyat vermək daha maraqlıdı...” - Jurnalist övladı 25 Sentyabr 2020, 17:20 Bu ayın təqaüd və müavinətləri ödənilib 25 Sentyabr 2020, 17:15 Məcburi köçkünlər üçün keçirilən ilk yardım təlimləri başa çatıb 25 Sentyabr 2020, 17:12 Bakı Ali Neft Məktəbi ən yüksək keçid balı ilə yenə birinci oldu 25 Sentyabr 2020, 17:06 Bakı və Sumqayıtda KOB inkişaf mərkəzləri fəaliyyətə başladı 25 Sentyabr 2020, 17:00 Ermənistan cəbhədə vəziyyəti gərginləşdirməyə HAZIRLAŞIR 25 Sentyabr 2020, 16:55 UNEC-in 90 illik yubileyinə töhfə: nəfis tərtibatda kitablar   25 Sentyabr 2020, 16:50 Neftçalada su probleminin həlli ilə bağlı hazırlıqlar görülür - FOTO 25 Sentyabr 2020, 16:44