Arxiv
24 mart 2020, 17:10 | ƏDƏBİYYAT
Epidemeya zamanı yaşlı insanlarla necə davranmalı?

Yaşlı adama bu həqiqətləri  demək mümkün deyil:

-         Bu çox təhlükəlidir, xüsusu ilə də sənin yaşında;

-         Aparatlar azdır və yaşlılarda müalicə şansı aşağıdır;

-         Əgər bu diaqnozla xəstəxənaya düşsən, sənə baş çəkməyə heç kimi qoymayacaqlar!

 

Ötən əsrin təzadlı yazıçılarından olan Lui Selinin əsərlərində güllə yağışı altında, başını əymədən gedən qorxusuz general obrazı var. Yazıçı deyir ki, çox vaxt cəsarət - təsəvvür çatışmazlığından yaranır. Yəni, cəsur öz ölümünü təsəvvür edə bilmir. Bəzi yaşlı insanlarda olan biganəlik bir az belə təsəvvürsüzlükdən qaynaqlanır.

Gənc və orta nəsil koronavirusun təhlükəli olduğuna gec də olsa inanmağa başladılar. Tam olmasa da. 60+ yaşlıları evdən çlxmamağa inandırmaq daha çətindir.

“4 divar arasında” qalmaq istəmirlər. Onları anlamaq lazımdır. Psixoloqlar deyir ki,  aqressiv davranış olmaz! Bu təvşişi artırar və vəziyyəti pisləşdirər. Virtual məkanda, televiziyada yaşlı adamlar üçün xüsusi sosial çarxlar  hazırlanmalıdır.

Ziddiyətli görsənə bilər, hətta hər şeyə etiraz edən gənci inandırmaq, yaşlı adamı inandırmaqdan asandır. Onların yoluxmasının həm özləri, həm də cəmiyyət üçün ağır epidemik xarakteri “sübut etmək” çox çətindir. Başqalarına zərər vermək arqumenti,  “Siz risk qrupundasınız” sözünü  elə demək lazımdır ki, incik düşməsin. “Hə, ta mən təhlükə yaradıram” deməsin.

Yaşlı adamların sosial əlaqələri azdır. Evdən çıxmaq istəyinin əsl səbəbi qonşuyla, satıcıyla danışmaq ola bilər. Yəni, kommunaksiya ehtiyacının ödənilməsi.

-         Yaşlı ailə üzvləriylə tez-tez telefonla danışın. Dəstək olun.

-         Karantinə əməl etdiyinə görə tərifləyin.

-         Qorxutmamaq şərtiylə, məlumatlandırın. Yeni informasiyalar verin.

-         Suallarını cavablandırın. Gigiyena qaydalarını xatırladın. Xəstəliyin əlamətləri barədə onlara danışın. 

-         Gündə ən azı bir dəfə istiliyinin ölçülməsini təmin edin.

-         İmmuniteti gücləndirən qidalar qəbul etməsini, təmiz havada olmasını təmin edin.

-         Vaxt keçirmələrinə kömək edin. Uzaqda olan qohum və ya dostuyla virtual əlaqə yaradın. 

-         Və ən əsası onu çox sevdiyinizi və sağlam olmasını çox istədyinizi söyləyin. Onlara lazımlı olduqlarını hiss etdirin!

Təəssüf ki, yaşlı insanı razı salmaq çox vaxt faydasız olur. İnertiya ilə, mövcud vəziyyəti  ömrü boyu gördükləriylə  müqayisə edirlər. Anlamaq çətindir ki, belə vəziyyət İLK DƏFƏ baş verir! Heç bir mübarizə təcrübəsi yoxdur.

Yazını hazırladığım zaman atamdan zəng gəldi. Dayımgilə getmək istədiyini bildirdi. “Yox”  sözünü necə deyəcəyimi bilmirəm: - Darıxma, indi vaxtım yoxdur, birazdan zəng edim, danışaq – deyirəm. Sizin kimi mənim də təcrübəm hələ formalaşmayıb. Yəqin ki, çıxış yolum, dayımgilə gedib, ondan dədəmə - “Gəlməyin məsləhət deyil”, sözünü deməyi xahiş etməyim olcaq.

İndi sual həyat və ölümlə bağlıdır. Bəlanın nədən başladığıı, biloji silah olub-olmadığı  sonra dəqiq bilinəcəkdir. Bu haqda fikirləşmək belə istəmirəm: “Ya zəlzələdən, ya vəlvələdən ”. Hazırda əsas məsələ ondan uzaq durmadır, “bulaşmamaqdır”. 

Mövcud pandemiya zamanı əsas risk qrupu yaşlılardır.

 İnsan 25 yaşından sonra qocalmağa başlayır. Fiziki tərəfdən qocalıq dedikdə, xronoloji yaşla əlaqədar şəxsin fiziki

görkəmində  mövcud  olan  dəyişikliklər  nəzərdə  tutulur.  Ümumdünya

Səhiyyə Təşkilatı 1963-cü ildə yaşlılıq dövrünün xronoloji baxımdan üç

mərhələdə inkişaf etdiyini bildirmişdir. Bu bölgüyə görə 60 yaşdan yuxarı

şəxslər ahıl hesab edilir.

  • 65-74 yaş “İlk yaşlılıq”
  • 75-84 yaş “Orta yaşlılıq”
  • 85+ “Son yaşlılıq”
  • Gerontologiya təcrübəsində  90 yaşdan yuxarı uzunömürlü adlandırılır.  60 yaşdan yuxarı, xüsusən 70 və 80 yaş arasında olanlara koronavirus infeksiyasının səbəb olduğu  ölüm digər yaş qruplarına nisbətən bir neçə dəfə çoxdur. Buna görə yaşlı insanlarda özünü təcridetmə rejiminə riayət etmək xüsusilə vacibdir.

    Bizim köməyimizlə... Axı, ingilislər deyir ki, o şeyi özünüz edə bilərsiniz, onu Allahın və dövlətin ümidinə qoymayın!

    Ümumiyyətlə, 65yaşdan yuxarı insana  xoşbəxtlik gətirən üç əsas  amil  var: sağlam olmaq, yaxınlarıyla olmaq, dinc olmaq.

    Həyatımızı borclu olduğumuz insanların həyatları qoruyaq!

    Şöhrət  Eyvazov

    BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
    + Arxiv
    Goranboy və Qazaxda mərmilər aşkarlandı - FOTO 28 Yanvar 2021, 03:33 “Real Madrid”in vəziyyəti pisləşir 28 Yanvar 2021, 02:45 “Barselona” İspaniya Kubokunun 1/4 finalına yüksəldi 28 Yanvar 2021, 02:22 Azərbaycanlı Kubada vəfat edib 28 Yanvar 2021, 01:01 Bayden bu iki ölkəyə silah satışını dayandırdı 28 Yanvar 2021, 00:56 Kann Film Festivalı yenidən təxirə salındı 28 Yanvar 2021, 00:51 Baş həkim işdən çıxdı - FOTO 28 Yanvar 2021, 00:44 Türkiyə Super Kubokunun qalibi məlum oldu 28 Yanvar 2021, 00:35 Britaniyanın ardınca ABŞ-dan Azərbaycana ZƏFƏR TƏBRİKİ 28 Yanvar 2021, 00:22 Tehran Mənsimov Şuşa əməliyyatından danışdı 28 Yanvar 2021, 00:06 AŞPA-da azərbaycanlı deputatdan erməni həmkarına irad: “Şuşi yox, Şuşa” 27 Yanvar 2021, 23:51 AŞPA QHT-lərə məhdudiyyətlərlə bağlı qətnamə qəbul etdi 27 Yanvar 2021, 23:43 Rusiya ABŞ-a nota verdi 27 Yanvar 2021, 23:28 FED-dən uçot dərəcəsi ilə bağlı qərar 27 Yanvar 2021, 23:14 Ərdoğan amerikalı milyarderlə kosmik əməkdaşlığı müzakirə etdi 27 Yanvar 2021, 23:01 Misir Hava Yollarının yeni rəhbəri müsahibə zamanı öldü - FOTO 27 Yanvar 2021, 22:50 Naftalan sakini ayağını laqonda ilə kəsdi 27 Yanvar 2021, 22:36 Dilçilik İnstitutunun "Qaynar xətt"i yenidən işə başlayır 27 Yanvar 2021, 22:24 Səməd Seyidov AŞPA-nın yeni prezidenti ilə görüşdü - FOTO 27 Yanvar 2021, 22:13 Bakıda ata və oğlunu maşın vurdu 27 Yanvar 2021, 22:02 “Növbəti pandemiya on dəfə daha ağır ola bilər” - Bill Qeyts 27 Yanvar 2021, 21:49 Universitet tələbəsi dəm qazından öldü 27 Yanvar 2021, 21:34 Azay Quliyev Azərbaycanın “altılıq platforması” təşəbbüsündən danışdı - VİDEO 27 Yanvar 2021, 21:27 “WhatsApp”da virus yayılır 27 Yanvar 2021, 21:15 “Aeroflot” Moskva-Bakı reyslərini ləğv edəcək 27 Yanvar 2021, 21:04 Vəkillər Kollegiyasına yeni üzvlər qəbul edildi - SİYAHI 27 Yanvar 2021, 20:53 Ermənilər Qubadlıda qəbiristanlığı belə dağıdıb - FOTO 27 Yanvar 2021, 20:41 Naxçıvan dəhlizi bu tarixdə müzakirəyə çıxarılacaq 27 Yanvar 2021, 20:28 “Ermənistan Azərbaycan və Türkiyə əməkdaşlığından faydalana bilər” - Hikmət Hacıyev 27 Yanvar 2021, 20:15 Dəniz quldurlarının öldürdüyü Fərman İsmayılov dəfn olundu - FOTO 27 Yanvar 2021, 20:02 Rza Diqqəti Natəvanın məqbərəsində törədilən vandalizmlə bağlı paylaşım etdi - FOTO 27 Yanvar 2021, 19:46 Anar Kərimov Fransanın dövlət katibi ilə görüşüb - FOTO 27 Yanvar 2021, 19:38 Azərbaycanda yeni xalça fabriki fəaliyyətə başlayacaq 27 Yanvar 2021, 19:30 Qusarda Vəkil Bürosu yaradıldı 27 Yanvar 2021, 19:23 “Azərbaycan xalqına kiçik də olsa, siqnal verirdim ki...” - İlham Əliyev 27 Yanvar 2021, 19:15