Arxiv
23 İyul 2020, 09:55 | PARLAMENT
Bütün ölkələrin intellektualları, BİRLƏŞİN! - Deputatdan maraqlı MÖVQE

Dünya dəyişir, ancaq yaxşılığa doğru dəyişmir.
Platon

 

Antik dünyagörüşün əsasını mifologiya, Orta əsrlərin dünyagörüşünü din, modern dövrünün düyagörüşünü əvvəlcə fəlsəfə, sonra elm təşkil edirdisə, sonuncu mərhələ olan Postmodernizm dayanıqlı nüvədən məhrumdur. Bu yazıda məni ən çox son çağın sosial tərəfi maraqlandırır. Sosial sahədə postmodernizm təlabat cəmiyyəti, kütləvi informasiya vasitələri və informasiya paradiqması ilə eyniyyət təşkil edir. Cəsarətlə demək olar ki, bu mərhələdə intellektualların  cəmiyyətdəki yeri daha radikal şəkildə dəyişdi. Modern dövründə intellektuallar  mədəniyyətdə, sənətdə, ideologiyada və siyasətdə  aparıcı yer tuturdular. Bizim günlərdə isə yazıçı, aktyor  və rəssamın yerini jurnalist, ekspert və bloggerlər tuturlar.

 

Mədəniyyət sahəsində kütləvi mədəniyyət - moda və reklam önə çıxdı. Teatrlaşma həyat tərzinə çevrildi. Bütün əhəmiyyətli hadisələr spektakl və şou formasını aldı. İntellektuallar kölgədə qalmağa başladılar. Təsadüfi deyildir ki, postmodernizmin görkəmli nümayəndələrindən biri sayılan Liotar  Jan Pol Sartrı axırıncı “böyük intellektual” adlandırırdı. Liotar haqlıdır. Sartr böyük yazıçı, dramaturq və filosof olmaqla yanaşı həm də ölkəsində baş verən hadisələrin mərkəzində dayanırdı. Ölkəsində nə baş verirdisə nəzərlər ona yönəlirdi. İndi belə nüfuzlu intellektuallar yox səviyyəsindədir. Və Sartr Nobel mükafatından imtina etmişdir. İmtina məktubunun şəxsi səbəbi maraqlıdır: “Yazıçını digərlərindən fərqləndirən titullar onun oxucularına müəyyən basqı göstərir. Mən isə bunu arzuolunmaz sayıram. Hər halda «Jan Pol Sartr» və ya «Nobel mükafatı laureatı Jan Pol Sartr» imzaları arasında ciddi fərq var.  Belə fərqlənmə ilə razılaşan yazar həm də ona dəyər verən assosiasiya və ya qurum ilə özü arasında bir bağlılıq yaradır. Məsələn, Venesuela partizanlarına bəslədiyim rəğbət sırf mənə xas olan hiss olduğu halda, «Nobel mükafatı laureatı Jan Pol Sartr»ın Venesuela vətənpərvərlərini dəstəkləməsi bu mənada Nobel mükafatları verən qurumun da bu xətti yeritməsi kimi anlaşıla bilər.”

 

Bəşəriyyət belə addımları diqqət mərkəzində saxlayır, nümunə kimi dəyərləndirir və belə iradənin ətrafında diskussiyalar açılırdı.  İntellektualların birliyi mövcud idi. Posmodern cəmiyyəti üçün tipik və geniş yayılmış iki fiqur, yappilər və zombilər mövcuddurlar.  Yappi - “gənc professional şəhərli” mənasını verir. Bu “intellektual kompleks”dən məhrum olmuş tipdir. Onu şəhərdən kənarlaşdırmaq mümkün deyil. Əyləndiyi yer şəhərdir. Şəhər onun yeganə məmnunluq məkanıdır.

İkinci tip daha geniş yayılıb: Bu zombi tipidir. Bu proqramlaşdırılmış vücuddur. Şəxsi keyfiyyətlərdən məhrumdur. Sərbəst düşüncə tərzinə malik deyil. Bu sözün geniş mənasında kütlə insanıdır, onu çox vaxt maqnitafonla eyniləşdirirlər. 

Onlar əllərindəki İKT alətlərini cəmiyyətə qarşı çevirirlər. Müasüir cəmiyyətin tədqiqatçılarından bir sayılan görkəmli sosioloq Manuel Kastels maraqlı analogiya gətirir. “İnternet Kolumbiya kimi ölkələrdə narkotiklərin dövriyyəsi və adam oğurluğunun daha geniş vüsət almasına səbəb oldusa, Skandinaviya ölkələrində “Rifah dövlətin”  təşəkkül tapmasına səbəb oldu.”

 

 Bütün bunlara rəğmən düşünənən maşınlar yaradılır.  Bəs onların mövcudluğuna nə ad qoyacağıq? Bununla bizim mövcudluq dəyişirmi? Ona görə də, sünii intellektin fəlsəfəsi ortaya çıxır və var. Bəli, elə maşınlar yaradılıb ki, çox vaxt bizi özlərinin ağıllı olduqlarına inandırırlar. İnsan ruhu təbii ki, hər hansı kompyüter proqramından daha azaddır. Lakin bəziləri düşünürlər ki, biz də elə kompyüter proqramları qədər azadıq.

Yaxud bunu düşünün: dünənə kimi idrak fəlsəfəsi insanı öyrənirdisə, indi insanın yanında idrakı olan maşınlar, insana bənzəyən robotlar – androidlər var.

Və bu maşınlar zombilərdən və trollardan cəmiyyət üçün daha əhəmiyyətlidir. Onlar çalışır, insanlara köməklik göstərir və gəlir gətirirlər.

 

Milli Məclisin deputatı Etibar Əliyev

 

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
İspaniya millisi Polşa səddini keçə bilmədi 20 İyun 2021, 00:58 Şəmkir sakini özünü asdı 20 İyun 2021, 00:51 Gürcüstanda zəlzələ oldu 20 İyun 2021, 00:34 "Qalatasaray"a yeni prezident seçildi 20 İyun 2021, 00:30 Dağıstandan Bakıya aviareyslər açılır 20 İyun 2021, 00:14 Bu gün Bakıda avtobuslar İŞLƏYƏCƏK 20 İyun 2021, 00:01 Britaniyada yoluxma sürətləndi 19 İyun 2021, 23:50 Xəzərdə batmaqda olan 3 nəfər xilas edildi 19 İyun 2021, 23:36 İstanbulda fabrikdə güclü yanğın - VİDEO 19 İyun 2021, 23:25 Qazaxda yol qəzası 19 İyun 2021, 23:11 Cəlilabadda meşədə yanğın - FOTO 19 İyun 2021, 22:59 Samuxda gənc müəllim intihar etdi 19 İyun 2021, 22:45 "4 ildir gözlədiyimiz turnirlə erkən vidalaşmaq istəmirik" - Şenol Günəş 19 İyun 2021, 22:37 4 uşaq anası “Mən özümü Kürə atacam” yazıb intihar etdi 19 İyun 2021, 22:22 Oğuzda yol qəzası - xəsarət alan var 19 İyun 2021, 22:08 Ronaldolu Portuqaliya Almaniyaya uduzdu 19 İyun 2021, 21:53 Türkiyədə virusdan gündəlik ölənlərin sayı azaldı 19 İyun 2021, 21:47 Naftalanda sanatoriyada istirahət edən kişi qəflətən öldü 19 İyun 2021, 21:33 "Barselona" yeni hücumçu aldı 19 İyun 2021, 21:24 Finalda erməniyə qalib gələn güləşçimiz Avropa çempionu oldu - FOTO 19 İyun 2021, 21:11 Ermənistanda seçicilərə rüşvət verən deputatlığa namizəd saxlanıldı 19 İyun 2021, 20:58 Kürdə gənc qadın batdı 19 İyun 2021, 20:43 Putin Şoyqu və Lavrovu deputat görmək istəyir 19 İyun 2021, 20:28 Macarıstan millisi dünya çempionu ilə heç-heçə etdi 19 İyun 2021, 20:15 Rəsmi Bakıdan Ermənistana CAVAB 19 İyun 2021, 20:07 İstanbulda zəlzələ olub 19 İyun 2021, 18:39 Prezident TƏSDİQLƏDİ – Sosial sığorta şəhadətnaməsi ləv olunur 19 İyun 2021, 18:17 İlham Əliyev İranın yeni seçilmiş prezidentini təbrik edib 19 İyun 2021, 17:57 Ermənistanın Azərbaycana qarşı mina şantajı – Partiya sədrindən REAKSİYA 19 İyun 2021, 17:44 Şuşa Bəyannaməsi ölkəmizdəki siyasi birliyi daha da möhkəmləndirəcək 19 İyun 2021, 17:31 Bir gündə 40 min çox peyvənd VURULDU 19 İyun 2021, 17:23 Yoluxma sayı bu gün də azaldı: ölən yoxdur 19 İyun 2021, 17:19 İranda seçkilərin rəsmi nəticələri elan olundu – Rəisi prezidentdir 19 İyun 2021, 17:15 Ermənilərin seçimi kim olacaq: Paşinyan yoxsa Koçaryan? - ŞƏRH 19 İyun 2021, 17:07 Putin ən çox etibar etdiyi 5 partiyadaşının adını SADALADI 19 İyun 2021, 16:39
SORĞU AVRO-2020-nin qalibi hansı komanda olacaq?