Arxiv
15 Sentyabr 2020, 12:19 | MƏDƏNİYYƏT
Bakı-1918: Paytaxtı yandırmaq planı - ÖLÜM YA OLUM?

1918-ci ilin yayında Azərbaycan paytaxtı tarixinin ən dəhşətli günlərini yaşaşırdı. Gündəlikdə Bakının birdəfəlik yer üzündən silinməsi kimi məkrli plan vardı. Görkəmli hərb tarixçisi general D. Volkoqonovun yazdığına görə 1918-ci il iyunun 3-də Lenin əlaltısı Stepan Şaumyana belə təlimat vermişdi:

“Terə (həmin dövrdə Bakı Xalq Komissarları Sovetinin neft naziri və Fövqəladə Komissiyanın sədri S.M.Ter-Qabrielyan nəzərdə tutulur – V.Q.) çatdıra bilərsinizmi ki, hücum olacağı təqdirdə Bakını tamam yandırmaq üçün bütün hazırlıq işlərini görsün və bu haqda mətbuata məlumat versin?”.

Hərbi güclə vəziyyəti öz xeyrinə dəyişdirə bilməyən Sovet Rusiyası diplomatik yolla – Brestdə sülh sazişi imzaladığı Almaniya vasitəsi ilə Azərbaycan-türk qüvvələrinin Bakı üzərinə yürüşünü dayandırmağa çalışırdı. Müqabilində isə almanlara neft vəd olunurdu. İ.V. Stalin Lenindən aldığı təlimat əsasında S.Şaumyana 8 iyul 1918-ci il tarixli məktubunda neft məsələsində Almaniyaya güzəştə getməyin mümkünlüyünü, hətta vacibliyini vurğulayaraq yazırdı:

“Almanlar Bakının bizdə qalmasına razıdırlar. Amma əvəzində müəyyən qədər neft istəyirlər. Təbii ki, onların “xahişini” yerinə yetirə bilərik”

Almaniya Bakı neftinə yiyələnmək, yaxud da ondan pay qoparmaq naminə Birinci Dünya savaşındakı müttəfiqi Osmanlı imperiyasını bolşeviklərlə satmağa hazır idi. Tiflisdəki alman diplomatik nümayəndəsi Fridrix fon Şulenburq (1934-1941-ci illərdə Almaniyanın SSRİ-də səfiri, Hitlerə qarşı sui-qəsddə iştirakına görə 1944-cü ildə edam edilmişdi, Nuru paşanın komandası altındakı Qafqaz İslam ordusunun Azərbaycana buraxılmaması üçün Gürcüstana təzyiq göstərirdi– V.Q.) hökumətinin məsələ ilə bağlı ümid və gözləntilərini açıqlayaraq yazırdı:

“Ümumilikdə türklərin Bakını ələ keçirmək imkanları çox da inandırıcı görünmür. Ehtimal ki, (bu bizim üçün ən məqbul variantdır!) məğlub olacaqlar. Əgər bolşeviklərlə anlaşa bilsək, o zaman Bakının neft mədənlərini və şəhərdəki yanacaq ehtiyatlarını tam nəzarətə götürə bilərdik. Yox, əgər onlar (bolşeviklər –V.Q.) məqsədlərinə çatmayıb şəhəri tərk etməli olsalar, o zaman bütün Bakıya od vurub yandıracaqlar. Nəticədə nə türklər, nə də biz neftdən yararlana biləcəyik”.


Vilayət Quliyev,
Azərbaycanın Macarıstandfakı səfiri

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
Müxalifət “Bakı Bəyannaməsi”ni ALQIŞLADI   29 İyul 2021, 10:22 Kafedə dava salan erməni hərbçi tutuldu 29 İyul 2021, 10:22 Kəlbəcərdə atışma: erməni hərbçi yaralandı 29 İyul 2021, 10:19 DTX-nin həbs etdiyi vəzifəli şəxsin məhkəməsindən XƏBƏR VAR 29 İyul 2021, 10:08 Ağsu sakini “patı” ilə saxlanıldı - FOTO 29 İyul 2021, 10:02 BANM-in 6 məzunu Almaniya hökumətinin təqaüdünü qazanıb 29 İyul 2021, 09:56 ABŞ-dan Kəlbəcər AÇIQLAMASI 29 İyul 2021, 09:50 Metrostansiyalarda 10 yeni ventilyator quraşdırıldı - FOTOLAR 29 İyul 2021, 09:46 COVID-19 pasportu olmayan 1977 nəfər toya BURAXILMADI 29 İyul 2021, 09:42 Ailə başcısını itirən 195 min nəfərə pensiya və müavinət ödənilib 29 İyul 2021, 09:36 Şəhriyar Məmmədyarov yenidən Levon Aronyanla qarşılaşacaq 29 İyul 2021, 09:30 Dünyada Şuşadan danışacaqlar – Diaspor tarixində bir ilk 29 İyul 2021, 09:24 Nəticəsindən narazı olan abituriyentlərin NƏZƏRİNƏ 29 İyul 2021, 09:18 3 məzun yüksək bal topladı, 18 nəfər imtahandan qovuldu 29 İyul 2021, 09:12 “Facebook”un gündəlik auditoriyası 2,9 milyarda çatdı 29 İyul 2021, 09:06 Manatın xarici valyutalara qarşı məzənnəsi 29 İyul 2021, 09:00 Numan Kurtulmuş Gəncədən şəkillər paylaşdı - FOTO 29 İyul 2021, 08:50 Türkiyədə meşə yanğını böyük təhlükə yaratdı   29 İyul 2021, 08:46 Meksikalı jurnalistin Qarabağ təəssüratları 29 İyul 2021, 08:42 Qəbul imtahanında ən yüksək balı onlar topladı - FOTOLAR 29 İyul 2021, 08:24 Erməni terrorçuların məhkəməsi davam etdirilir 29 İyul 2021, 08:17 Leyla Abdullayeva Oxçuçay fəlakətindən YAZDI 29 İyul 2021, 08:09 Məhəmməd Abdullayev də uduzdu 29 İyul 2021, 08:05 Daha bir cüdoçumuz "Tokio-2020"ni medalsız başa vurdu 29 İyul 2021, 08:02 Ermənistan Kəlbəcərdəki mövqelərimizi yenə atəşə tutdu 29 İyul 2021, 07:25 İsrail polisi 11 yaşlı fələstinlini güllələdi 29 İyul 2021, 01:00 İmişlidə güclü yanğın - FOTO 29 İyul 2021, 00:56 “Qalatasaray” da mübarizəni dayandırdı - ÇL 29 İyul 2021, 00:42 Zelenski ordu rəhbərliyini dəyişdi 29 İyul 2021, 00:31 II və III qrup üzrə qəbul imtahanlarının nəticələri AÇIQLANDI 29 İyul 2021, 00:20 Daha iki müəllimliyə namizəd ən yüksək bal topladı - FOTO 29 İyul 2021, 00:12 Bu gün iki idmançımız mübarizəyə qoşulacaq - Tokio-2020 29 İyul 2021, 00:01 Xaçmazda şadlıq sarayında bədbəxt hadisə 28 İyul 2021, 23:55 Zərdabda peyvənd olunmayan bəy və gəlin toya buraxılmadı - FOTO 28 İyul 2021, 23:39 Antalyanı meşə yanğınları bürüdü - FOTOLAR   28 İyul 2021, 23:27